نورمن لاکیر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جوزف نورمن لاکیر
مربوط به سال ۱۹۰۹
متولد ۱۷ مهٔ ۱۸۳۶(۱۸۳۶-خطای عبارت: نویسه نقطه‌گذاری شناخته نشده «�»-۱۷)
راگبی، وارویکشایر، انگلستان
مرگ ۱۶ اوت ۱۹۲۰ میلادی (۸۴ سال)
سالکومب رجیس، انگلستان
ملیت  بریتانیایی
زمینه فعالیت اخترشناسی
شناخته شده برای شناسایی هلیم

سر جوزف نورمن لاکیر (به انگلیسی: Norman Lockyer) (زاده ۱۷ مه ۱۸۳۶ تا ۱۶ اوت ۱۹۲۰) یک دانشمند و اخترشناس (FRS) اهل انگلستان بود. او و دانشمند فرانسوی ژول ژانسن هر دو به عنوان نخستین کسانی که توانستند هلیم را شناسایی کنند، دانسته می‌شوند. همچنین لاکیر به عنوان بنیانگذار و نخستین ویراستار نشریهٔ نیچر به یاد آورده می‌شود.

زندگی[ویرایش]

لاکیر در شهر راگبی وارویکشایر به دنیا آمد. او آموزش در مدرسه را مانند دیگران سپری کرد و پس از آن به فرانسه و سوئیس سفر کرد و سرانجام در ویمبلدون در جنوب لندن ساکن شد. او در آغاز یک اخترشناس غیرحرفه‌ای بود که علاقهٔ ویژه‌ای به خورشید داشت اما کم کم توانست سطح خود را بالا برد و مدیر رصدخانهٔ فیزیک خورشید کنزینگتون لندن شود.

در دههٔ ۱۸۶۰ لاکیر با دستگاه‌های طیف‌سنجی آشنا شد و علاقهٔ ویژه‌ای به کار با آن پیدا کرد. او دریافت که با کمک این ابزار پژوهشی می توان مواد سازندهٔ جرم‌های آسمانی را شناسایی کرد. لاکیر در خانهٔ تازه‌اش در وست همستد پژوهش‌هایش را با تلسکوپ ۶¼ اینچی اش که پیشتر در ویمبلدون هم داشت، از سرگرفت.[۱] لاکیر در رویداد خورشیدگرفتگی سال ۱۸۶۸ توانست هنگام طیف سنجی یک خط زرد طیفی را ثبت کند. این خط مربوط به طول موج ۵۸۸ نانومتر بود که اندکی از خط معروف به D که مربوط به سدیم بود کمتر بود. این خط زرد را نمی‌شد به هیچ یک از عنصرهای شناخته شده در آن روزگار نسبت داد برای همین لاکیر پیشنهاد داد که این خط می‌تواند مربوط به یک عنصر تازه باشد. او این عنصر نو را هلیم نامید برگرفته از واژهٔ یونانی Helios به معنی خورشید. در همان رویداد خورشیدگرفتگی بود که ژول ژانسن هم توانست خط زرد طیفی هلیم را ثبت کند و به وجود عنصر تازه پی ببرد. به همین دلیل شناسایی عنصر هلیم را به لاکیر و ژانسن، هر دو با هم نسبت می‌دهند. هلیم موجود در زمین نزدیک به ۱۰ سال بعد توسط ویلیام رمزی شناسایی شد. لاکیر در این دستاورد با رمزی همکاری کرده بود.[۲]

لاکیر در سال ۱۸۶۹ برای آسان تر کردن داد و ستد دانش و دستاوردها میان دانشمندان، یک نشریهٔ عمومی دانش با نام نیچر را پایه گذاری کرد و تا اندکی پیش از مرگش ویراستار این نشریه باقی‌ماند.

لاکیر برای مشاهدهٔ خورشیدگرفتگی‌های آینده در سال‌های ۱۸۷۰ (در سیسیلی)، ۱۸۷۱ (در هند) و ۱۸۹۸ (در هند) به آن سرزمین‌ها سفر کرد. وی پس از بازنشستگی در سال ۱۹۱۱ یک رصدخانه در نزدیکی خانه‌اش در سالکومب رجیس نزدیک سیدماوٍث بنا کرد. این رصدخانه به رصدخانهٔ تپه (Hill Observatory) مشهور شد. اما پس از مرگش نام آن به رصدخانهٔ نورمن لاکیر تغییر کرد. این رصدخانه چندی از آن دانشگاه اکستر شده بود اما اکنون از این دانشگاه گرفته شده‌است.

لاکیر در سال ۱۹۲۰ در خانه‌اش در سالکومب رجیس از دنیا رفت و در حیاط کلیسای سینت پیتر و سینت ماری به خاک سپرده شد.[۳][۴]

یادبودی برای لاکیر در سالکومب رجیس

آثار منتشر شده[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Cortie, A. L. (1921). "Sir Norman Lockyer, 1836 – 1920". Astrophysical Journal 53: 233–248. Bibcode:1921ApJ....53..233C. doi:10.1086/142602. 
  2. Hearnshaw, J. B. (1986). The Analysis of Starlight. Cambridge: Cambridge University Press. pp. 84–85. ISBN 0-521-25548-1. 
  3. Jacobson, Walter. "Around the Churches of East Devon". Retrieved 2008-01-30. 
  4. Edwards, D. L. (1937). "Report of the Proceedings of the Sidmouth, Norman Lockyer Observatory". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 97: 309–310. Bibcode:1937MNRAS..97..309. Retrieved 2008-01-30. 

پیوند به بیرون[ویرایش]