مجموعه مندلبرو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مجموعه مندلبرو

مجموعهٔ مندلبرو مجموعه‌ای از نقطه‌ها روی صفحهٔ مختلط است که یک برخال (فرکتال) را تشکیل می‌دهند. این مجموعه به خاطر زیبایی‌اش و نیز به خاطر ساختار پیچیده‌ای که فقط از چند تعریف سادهٔ ریاضی ناشی شده است، در بیرون از دنیای ریاضیات هم شناخته شده است.

تاریخچه[ویرایش]

مجموعهٔ مندلبرو (به انگلیسی: Mandelbrot set) اولین بار توسط یک ریاضی‌دان فرانسوی به نام پیر فاتو که در زمینه آنالیز مختلط پویا فعالیت می‌کرد در سال ۱۹۵۰ تعریف شد. فاتو در آن زمان به کامپیوتر مستعد برای ترسیم این تابع دسترسی نداشت و با وجود محاسبات زیاد نتوانست اشکالی را که ما امروزه می‌بینیم ببیند. هم‌زمان ریاضی‌دان دیگری به نام ژولیا روی توابع گویا روی صفحهٔ اعداد مختلط کار می‌کرد. امروز مجموعه‌های ژولیا از شکل‌های معروف فرکتالی است. این مباحث به صورت موضوعاتی پراکنده مطرح بودند تا این که بنوا مندلبرو در سال ۱۹۷۹ با انتشار مقالهٔ Fractals: Form, chance and dimension مباحث فوق و بسیاری از مباحث دیگر را تحت عنوان هندسه فرکتالی جمع‌بندی و عرضه کرد و با انتشار کتاب هندسه فرکتالی طبیعت توسط مندلبرو عملاً شکوفایی هندسهٔ فرکتالی آغاز شد.

تعریف[ویرایش]

مجموعه مندلبرو M، مرکب از "c-مقدارهای" مختلطی ست که دنبالهٔ حاصل از تکرار ترکیب تابع f_c(z)=z^2+c با خودش در نقطهٔ آغازین صفر به بینهایت میل نکند.

بخش‌های سیاه نمودار، مجموعه مندلبرو در صفحه مختلط است.

در آنالیز پویا اصطلاحاً به دنباله‌ای از نقاط که از تکرار ترکیب یک تابع با خودش به درست می‌آید ابر یا اربیت نقاط تحت آن تابع می‌گویند. به بیانی دیگر مجموعه مندلبرو مجموعه نقاط اربیت‌های بدست آمده تحت تابع z^2+c است که به بینهایت نمی‌گراید.

خصوصیات و قضایای مهم[ویرایش]

  • قضیه(ملاک میل به بی‌نهایت به انگلیسی The Escape Criterion): فرض کنید c عضوی از مجموعه مندلبرو است اگر و تنها اگر اربیت تحت x^2+c از دایره‌ای به شعاع 2 و به مرکز مبدأ خارج نشود. (بیان دیگر به ازای |c|>2 اربیت تحت x^2+c به بی‌نهایت میل می‌کند.)

این قضیه نشان می‌دهد مجموعه مندلبرو کاملاً در داخل دیسک به شعاع 2 قرار دارد.

این مجموعه در صفحه مختلط \mathbb C فشرده است. همچنین دو ریاضی‌دان به نام‌های دوادی و هابارد اثبات کرده‌اند که این مجموعه در صفحه \mathbb C پیوسته است

رنگ آمیزی تصاویر رایانه‌ای[ویرایش]

برخال مندلبرو یک برخال سه‌بعدی از مجموعه مندلبرو می‌باشد که بوسیله دانیل وایت و پاول نایلاندر ساخته شده‌است.

برای خلق آثار زیبای بصری رایانه‌ای از این فرکتال، از رنگ‌آمیزی‌های مختلف استفاده می‌شود و اساس آن مرتبهٔ تکرار (iteration) است به طوری که در هر تکرار در صورت تشخیص خارج بودن نقاط از مجموعه به آن نقاط رنگ مربوط به مرتبه تکرار تعلق می‌گیرد. به این ترتیب تصاویر رنگی به وجود می‌آید.

منابع[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مجموعه مندلبرو موجود است.