عسکر مکرم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
خرابه‌های یک شهر
پل شهر عسکر مکرم.JPG
نام خرابه‌های یک شهر
کشور Flag of Iran.svg ایران
شهرستان عسکرمکرم
اطلاعات اثر
کاربری شهر تاریخی
دیرینگی دوره ساسانیان
دورهٔ ساخت اثر دوره ساسانیان
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۴۸
تاریخ ثبت ملی ۲۴ شهریور ۱۳۱۰

عَسکَر مُکْرَم شهری بود از نواحی خوزستان که در زمان ساسانیان به نام «روستاگ کَواد» (روستای قباد) نامیده می‌شود و پس از آن «لشگر» نام داشت.[۱] روستاگ کواد ظاهرا در زمان ساسانیان شهر بااهمیتی بوده‌است.[۲]

این شهر میان دو رود شوشتر و مَسرُقان واقع بود.[۳] امروزه محوطه تاریخی شهر عسکر مکرم در شمال شرقی روستای امروزی بند قیر در ۳۵ کیلومتری شوشتر در دو کرانه رودخانه گرگر گسترده است.

نام دوران اسلامی این شهر یعنی عسکر مکرم منسوب به مکرم بن معزاء حارث، یکی از افراد بنی جَعْوَنةبن حارث بن نُمَیربن عامربن صعصعة.[۴] است و در توصیف آن آمده که دارای علمای بسیار و خرم و آباد و بانعمت، و همه نوع شکر و قند در آن وجود داشت[۵] و در این شهر از ابریشم خام مقنعه و دستمال و پارچه می‌ساختند.[۶] طبق منابع مکتوب جغرافیدانان و جهانگردان دوره اسلامی این شهر از شهرهای مهم جنوب غربی ایران و حتی در دوره‌ای کرسی ولایت اهواز بوده است. این شهر در دوره رونق خود تامین کننده شکر در محدوده کشورهای اسلامی تا مصر بوده است. بررسیهای باستان شناختی بر روی این محوطه نشان داد که گستره شهر عسکر مکرم در حدوده ۵۰۰ هکتار است. شهر تاریخی مذکور دارای دو بخش مسکونی و صنعتی بوده است و بر اساس داده‌های مورخان و جغرافیدانان ارتباط بین دو بخش شرقی و غربی شهر عسکر مکرم توسط پل‌هایی که از کنار هم قرار دادن قایقهایی بر رودخانه ایجاد شده بود امکان‌پذیر بوده است.[۷]

شهر دارای بازاری باشکوه بود که با مسجد جامع هر دو در جانب غربی واقع بودند. ازجملهٔ عیوب عسکر مکرم وجود عقربهای سمی در آن شهر بود که هیچکس از گزند آنان بی نصیب نمی‌ماند.

سکه یافت شده در شهر عسکر مکرم

دانشوران شهر[ویرایش]

  • ابن سکیت الاهوازی[۸]:

یعقوب ابن اسحاق ابن یوسف معروف بأبی یوسف اللغوی الاهوازی الدورقی او از پیشوایان بلاغت و فصاحت بود ابن سکیت در مدارس عسکر مکرم مشغول به تدریس بوده و سپس به سامراء و بغداد مهاجرت کرد

  • احمد ابن موسی الاهوازی:

او القاضی أحمد معروف بعبدان از پیشوایان علم حدیث بوده

  • میرمان العسکری:

ابوبکر محمد ابن علی ابن اسماعیل معروف به میرمان عسکری عالم النحو بوده او در عسکر مکرم پله‌های ترقی را طی کرد

  • ابو هلال العسکری:[۹]

الحسن ابن عبدالله ابن سعید از عالمان به علم لغت عربی در زمان خود بوده ملقب به ابو هلال العسکری و لقب عسکری او به دلیل وجودش در شهر عسکر مکرم بوده

  • ابو علی العسکری:

الحسن ابن عبدالله ابن سهل ثانی از عالمان لغت و ادب عربی.

ابو احمد بن عبدالله بن سعید العسکری از پیشوایان ادب و صاحب کتاب اخبار و نوادر[۱۰]

وضع فعلی[ویرایش]

محوطه تاریخی عسکر مکرم مربوط به دوره قبل از اسلام که در سال ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده[۱۱] به دلیل خاکبرداری، طغیانهای فصلی رودخانه گرگر، کشاورزی، وجود حفاران غیرمجاز و قرار گرفتن در محدوده شهرک جدید رامین در معرض تخریبهای مداوم قرار گرفته است.[۱۲] محوطه عسکر مکرم مجموعه‌ای از تپه، دشت و رودخانه است. طغیانهای فصلی رودخانه گرگر، کشاورزی، بارش باران، ایجاد شیارهای عمیق، وجود حفاران غیرمجاز، قرار گرفتن در محدوده شهرک جدید رامین، عدم انجام هرگونه فعالیت پژوهشی و کاوش از جمله دلایل نامشخص بودن گستره شهر عسکر مکرم و تخریبهای پی در پی آن است. هراز گاهی بیلهای مکانیکی اقدام به خاکبرداری از محوطه عسکر مکرم می‌کنند و علاوه بر کشاورزان که روی زمینهای این محوطه تاریخی کار می‌کنند جاده سازی و گود برداری برای احداث خط لوله آب نیز در حال انجام است.[۱۳]

آثار موجود در عسکر مکرم که بدون مراقبت باقی مانده


منابع[ویرایش]

  1. Encyclopaedia Iranica: ʿASKAR MOKRAM، بازدید: مارس ۲۰۱۳.
  2. همان منبع.
  3. از حدود العالم ص ۴۵ و ۴۶
  4. /از کتاب معجم البلدان
  5. حدود العالم چ دانشگاه ص ۱۳۸
  6. جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی ص ۲۵۵ و ۲۶۵
  7. سایت خوز نیوز
  8. أعیان الشیعة ۱۰/۳۰۶.
  9. تاریخ الأدب العربی /العهد العباسی/النقد الأدبی /أبو هلال العسکری
  10. سایت الحکواتی مرتبط با ادب عربی
  11. خبرگزاری مهر
  12. انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان
  13. انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان