سنگ‌نبشته اورخون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴۷°۳۳′۳۸″ شمالی ۱۰۲°۵۰′۲۸″ شرقی / ۴۷.۵۶۰۵۶° شمالی ۱۰۲.۸۴۱۱۱° شرقی / 47.56056; 102.84111

کپی کتیبه بیلگه خاقان در دانشگاه قازی در انکارا
کتیبه تانیاکوک

کتیبه اورخون قدیمی‌ترین نمونه‌های موجود از زبان ترکی باستان است.[۱][۲][۳] این کتیبه‌ها با آنچه امروزه الفبای اورخون نامیده می‌شود در دو بنای تاریخی واقع در دشت اورخون در مغولستان امروزی میان سال‌های ۷۳۲ تا ۷۳۵ میلادی به احترام دو شاهزاده گوک‌ترک یعنی کول تیگین و برادرش بیلگه خاقان یک سیاستمدار و یک فرمانده نظامی نگاشته شده‌اند.[۴] سه یادبود کوچکتر نیز در اطراف این سنگ نبشته‌ها نیز کشف شده است.از میان سنگ نوشته های دشت اورخون مهمترین ان کتیبه کول تگین است.[۵]

این کتیبه‌ها توسط نیکولای یادرینتسف در سال ۱۸۸۹ میلادی کشف شد و توسط واژه شناس دانمارکی ویلهلم توماسن در سال ۱۸۹۳ رمز گشایی شد.[۴]این سنگ نبشته‌ها بسیار به بناهای تاریخی که از دوران گوک‌ترکان در طی دوره دودمان تانگ در چین بجای مانده است شباهت دارد.

رئسای قبایل ترکان اوغوز، مردم قبایل ٬ خوب بشنوید.اگر خداوند نابود نکند یا زمین نبلعد .چه کسی میتواندقبایل ترک و قانون شان را نابود کند؟(متنی از سنگ نبشته های اورخون)
Kyzyl orkhon inscription retouched.jpg

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Sinor, Denis (2002). "Old Turkic". History of Civilizations of Central Asia. 4. Paris: UNESCO Publishing. pp. 331–333. ISBN 978-0700708697. 
  2. Tekin, Talat (1997). A Grammar of Orkhon Turkic (Uralic and Altaic). Routledge. ISBN 978-0700708697. 
  3. Tekin, Talat (1995). Les Inscriptions des L'Orkhon. Istanbul: Simurg. ISBN 9789757172062. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ "Orhon inscriptions". Encyclopædia Britannica. Retrieved November 10, 2010. 
  5. بهنام محمدپناه. ترکان درگذر تاریخ. سبزان، مه2011. 17.