رشک قضیب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

رشک قضیب[۱] (penis envy) یک نظریه در روان‌کاوی فرویدی است مبنی بر این که دختربچه‌ها هنگامی که متوجه می‌شوند آلت مردی ندارند احساس رشک می‌کنند. به باور فروید، این لحظه‌ای اساسی در تشکیل هویت جنسیتی و هویت جنسی او است. به گفته فروید، واکنش متناظر رشک قضیب در پسربچه‌ها در لحظه‌ای رخ می‌دهد که آن‌ها متوجه می‌شوند زنان آلت مردی ندارند. فروید این را «اضطراب اختگی» (castration anxiety) می‌نامند. این نظریه و نظریات رشد جنسی فروید توسط برخی روانکاوان و جامعه‌شناسان نقد یا رد شده است. روانکاوانی همچون کارن هورنای، اوتو فنیچل، ارنست جونز، اریک اریکسون، ژان پیاژه، جولیت میچل و فیلسوفان یا جامعه‌شناسانی مانند کلارا تامسون، بتی فریدان، لوس ایریگاره، ژولیا کریستوا، و هلن سیکسو.

در متن‌های غیرعلمی امروزی گاه از اصطلاح «رشک قضیب» برای اشاره به احساس زنانی استفاده می‌شود که آرزوی مرد بودن دارند.

نقد[ویرایش]

این نظریه و نظریات رشد جنسی فروید توسط روانکاوانی همچون کارن هورنای، اوتو فنیچل، ارنست جونز، اریک اریکسون، ژان پیاژه، جولیت میچل و فیلسوفان یا جامعه‌شناسانی مانند کلارا تامسون، بتی فریدان، لوس ایریگاره، ژولیا کریستوا، و هلن سیکسو نقد یا رد شده است.

نظریه رشد روانی به طور عام و مرحله فالیک به طور خاص، در ابتدا توسط روانکاوان دیگری چون کارن هورنای، اوتو فنیچل، ارنست جونز به چالش کشیده شد. بعدتر روانشناسانی مانند اریک اریکسون و ژان پیاژه کل مدل فرویدی رشد روانی کودک را به چالش کشیدند.

کارن هورنای نظریه رشک قضیب را رد کرده و آن را نادقیق دانسته‌است. کارن هورنی در مقابل بر این باور است که مردان به دلیل این که نمی‌توانند موجود دیگری را به دنیا آورند با احساس کمبود و نقص دست و پنجه نرم می‌کنند که رشک زهدان نام دارد.

منابع[ویرایش]

  1. برابرنهاده‌های فرهنگستان زبان فارسی: دفتر هشتم. بازدید: نوامبر ۲۰۱۱.