وفس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دهستان وفس)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۴°۵۰′۵۵″ شمالی ۴۹°۲۲′۵۸″ شرقی / ۳۴.۸۴۸۶۱° شمالی ۴۹.۳۸۲۷۸° شرقی / 34.84861; 49.38278

وفس
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان مرکزی
شهرستان کمیجان
بخش مرکزی
دهستان اسفندان
نام‌های قدیمی وفس Vafs، وبس Vabs، وَوس Waus، وُوس Waūs.
وفس بر ایران واقع شده‌است
وفس
۳۴°۳۰′۲۰″ شمالی ۴۹°۰۹′۰۹″ شرقی / ۳۴.۵۰۵۵° شمالی ۴۹.۱۵۲۵° شرقی / 34.5055; 49.1525

وَفس نام منطقه و نیز روستائی در استان مرکزی در شهرستان کمیجان در ایران است.

نام این منطقه را به صورت‌های گوناگون تلفظ کرده‌اند: وفس Vafs، وبس Vabs، وَوس Waus، وُوس Waūs.

منطقه وفس تا سال ۱۳۸۲ به بخش وسیعی از شمال استان اطلاق می‌شد که دربرگیرنده ۷۱ روستا با جمعیتی در حدود ۷۷۰۰۰ نفر بود، اما در آخرین تقسیمات «منطقه وفس» فقط به یک روستا که همان «روستای وفس» می‌باشد محدود گردید و آن منطقه با نام شهرستان کمیجان در تقسیمات جغرافیایی و کشوری مشخص گردید («کمیجان» تا قبل از آن به عنوان یک مرکز بخش شناخته می‌شد).

جمعیت فعلی این روستا، طبق آخرین سرشماری در حدود ۲۰۰۰ نفر می‌باشد.

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

روستای وفس از شمال به ساوه، از جنوب به کمیجان، از غرب به همدان و از طرف شرق به تفرش محدود است. مساحت تقریبی آن ۲۰ کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا ۲۱۰۰ متر است. وفس در حصاری از کوه‌های نسبتاً بلند واقع شده است و از سمت جنوب، مشرق و مغرب در محاصرهٔ کوهستان قرار دارد و تنها از سمت شمال به درختستانها و باغهای میوه منتهی می‌شود.

فاصله وفس تا شهر کمیجان ۱۸ کیلومتر و تا اراک مرکز استان ۱۲۰ کیلومتر می‌باشد و این روستا در فاصله مساوی از همدان، ساوه و اراک واقع شده است.

روستای وفس از لحاظ ارتباطی در یک موقعیت بن بست واقع شده است؛ تنها راه ارتباطی مهم آن، جاده‌ای آسفالته به طول ۱۸ کیلومتر است که وفس را به کمیجان و از آنجا به سایر نقاط متصل می‌کند.(تا دهه 90 شمسی)

ناهمواری[ویرایش]

کوههای وفس بین کوههای همدان و تفرش قرار دارد و از سمت شمال شرقی به کوههای ساوه متصل می‌گردد، این کوهها در جنوب به صورت دیواری قرار گرفته‌اند و رشته‌ای از شرق به غرب کشیده شده به طوری که عبور از آن فقط از طریق «گردنه حاجی رضوان» امکان‌پذیر است. بلندترین قلهٔ این رشته کوه، «قله قلنجه» با ۲۷45 متر ارتفاع می‌باشد. از دامنه شمالی چند رشته دیگر منشعب می‌شود و از جهت جنوب به شمال کشیده می‌شود. از ارتفاعات دیگر آن می‌توان به کوههای «هَرسهول»، «دی نساء»، «قلعه کهنه»، «گااُولَ»، «ماندر»، «گانِوَ»، «حاجی رضوان»، «دبرین»، «آبی رنگ»، «کلّه موشمای»، «کلّه اَیَنبار» و«کوه خیبر» اشاره کرد. وفس از ساه 122 کیلو متر و به عبارتی 1.30ساعت فاضله دارد که از شمال از طریق چاده کمیجان ساوه به ازادراه ساوه همدان منتهی میشود.این مسیر فاصله 368کیلومتری تهران به وفس را به حدود از 200 کیلوتر میرساند-

زبان وفسی[ویرایش]

یکی از قدیمیترین و فقیرترین زبان ها از جهت تعداد سخنگویان به آن، زبان وفسی می‌باشد. این زبان در منتهی الیه حدود مرزی استان مرکزی با استان همدان، در شمال شهرستان اراک استفاده می‌شود؛ در روستای وفس و سه روستای همجوار، یعنی چهرقان در غرب و فرک و گورچان در شرق. این مناطق تقریباً در یک خط فرضی واقعند که ساکنین این روستاها به این لهجه سخن می‌گویند؛ البته در گویش این روستاها به طور جزئی تفاوتهایی مشاهده می‌شود ولی اصل و مبنای آنها یکی است.

زبان وفسی که به «وُوسی» موسوم است بنا به آنچه پژوهشگران گفته‌اند، لهجه‌ای از تاتی است. ابراهیم دهگان در کتاب فقه اللغه در ضمن معرفی وفس و واقعه کشتار جمعی آن، زبان وفس را ‹‹ یکی از لهجه‌های قدیم پارسی باستان و شاخه‌ای از تاتی ›› می‌نامند.‌[۱] دکتر معین در جلد چهارم فرهنگ خود تحت عنوان ‹‹ وفسی ››(Vafsi) منسوب به وفس، لهجه اهالی وفس نام می‌برند.[۲] آقای افتخار زاده در کتاب گزیده‌ای بر دیوان همافر عراقی وفسی از قول نامبرده می‌نویسد: «نامبرده زبان خویش را تاتی خوانده است.» [۳] و همچنین در مجله «ایران کوده» م. مغدم که درباره گویش دلیجان، آشتیان و وفس بحث کرده، لهجه وفس را تاتی خوانده است.

صنایع دستی[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. دهگان، ابراهیم، فقه اللغه، ص ۲۳۵
  2. معین، محمد، فرهنگ
  3. افتخارزاده، نادر، گزیده دیوان همافر عراقی، مقدمه
  • فصلنامه راه دانش (شماره ۵)؛ گویش وفسی، مثلها و متل ها؛ غلام رضا ملایی.
  • reserch of komijansarabgruop