تک‌خارماهیان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تک‌خارماهیان
تک‌خارماهی سرصاف
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرتوبالگان
راسته: چهاردندان‌سانان
تیره: تک‌خارماهیان
سرده‌ها

در متن.

تک‌خارماهیان (Monacanthidae) خانواده‌ای از ماهیان گرمسیری تا نیمه‌گرمسیری دریازی هستند که در اقیانوس‌های اطلس، آرام و هند زندگی می‌کنند. این خانواده از ماهیان پیرامون ۱۰۷ گونه دارد که در ۲۶ سرده جای گرفته‌اند.

تک‌خارماهیان از اعماق صفر تا حدود ۱۷۰ متر یافت می‌شوند.اساساً کفزی هستند و در اطراف آب سنگ‌های مرجانی و صخره‌ها یا بر روی بسترهای شنی و گلی و بسترهای علف‌های دریایی به سر می‌برند. آن‌ها از طیف وسیعی از بی‌مهرگان کفزی شامل اسفنج‌ها و گاهی اوقات جلبک‌ها و گیاهان تغذیه می‌کنندو این کار توسط دهان کوچک آن‌ها صورت می‌گیرد که مشخصا مجهز به دندان‌های نوک تیز با اندازه متوسط است. تنها نمونه‌های بزرگ بعضی از تک خار ماهیان برای مصارف خوراکی استفاده می‌شوند، اما بسیاری از آن‌ها بعنوان ماهیان کم ارزش در تورهای ترال کف تجاری جمع‌آوری می‌شوند.

ویژگی‌ها[ویرایش]

تک‌خارماهیان ماهیانی هستند با اندازه کوچک تا متوسط (تا ۱۰۰ سانتی متر.هستند که معمولاً بدن بلند و بسیار فشرده از دو پهلو دارند، بدن آن‌ها از پوست صاف تا دان دان زبر پوشیده شده‌است که واجد فلس‌های ریز تا کوچک است و این فلس‌ها مجهز به یک تا چند خار ریز و ظریف هستند. دهان آن‌ها کوچک و معمولاً انتهایی و غیر قابل بیرون زدن است، دندان‌ها نوک تیز هستند و به یکدیگر جوش نخورده‌اند. منفذشان آبششی شامل یک شکاف کوتاه عمودی یا مورب در جلوی قاعده باله‌های سینه‌ای یا در بالای آن است.

دو خار در بالهٔ پشتی وجود دارد (در برا چالوترس یک خار وجود دارد). اولین خار بزرگ و مجهز به ریشه‌هایی است که به سمت پایین خمیدگی یافته اند(در نمونه‌های مسن تر محو و نامشخص شده‌اند)، خار دوم بسیار کوچک است و می‌تواند خار اول را در هنگامی که به سمت بالا قرار می‌گیرد، قفل کند. همهٔ پرتوهای باله‌ها به استثنای پرتوهای باله دمی، نامنشعب هستند.

باله‌های لگنی آن‌ها حالت ابتدایی دارند و یک ردیف فلس‌های بزرگ انتهای خلفی ناحیه لگن را میپوشانند و از پوست بیرون می‌زنند، یا اینکه یک عدد فلس از سمت انتهای قدامی به انتهای خلفی ناحیه لگن قرار گرفته و با افزایش سن ناپدید می‌شود، یا اینکه اساساً فلسی در این قسمت وجود ندارد. لگن قادر به انجام حرکات عمودی است و می‌تواند وارد یک زبانه عمودی شود. ساقه دمی گاهی اوقات مجهز به خارهای برجسته، موهای زبر طویل یا دسته متراکمی از موهای ظریف است.

رنگ آن‌ها متغیر است، غالباً قهوه‌ای، خرمایی، خاکستری یا متمایل به سبز با علائم تیره تر اس، یا اینکه بسیار رنگی با الگوهای واضح است.

گونه‌های موجود در ایران[ویرایش]

  • تک‌شاخ‌ماهی خاکستری Alutera monoceros

پراکنش در سراسر خلیج فارس و دریای عمان، بیشینه درازا ۵۵ سانتی متر.

  • تک‌شاخ‌ماهی خلیج فارس Paramonacanthus

ماهی کفزی است که در دریاهای مناطق گرمسیری دیده می‌شود، پراکنش در خلیج فارس، بیشینه درازا ۷/۶ سانتی متر.

  • تک‌شاخ‌ماهی مشبک Stephanolepis diasperos

پراکنش در سراسر خلیج فارس، بیشینه درازا ۲۵ سانتی متر.

منابع[ویرایش]

  • ماهی‌شناسی ۲ سیستماتیک، تألیف: دکتر ستاری مسعود، دکتر شاهسونی داور و مهندس شفیعی شهنام، نشر حق شناس: پاییز ۱۳۸۲.
  • ویکی‌پدیای انگلیسی.