تلمیع

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مُلَمَّع یا تَلْمیع یا دوزبانگی یکی از آرایه‌های ادبی در علم بدیع است. ملمع در اصل به معنای اسب و جز آن که که پوست بدنش دارای لکه‌ها و خال‌هایی غیر از رنگ اصلی باشد.[۱]

تلمیع آن است که یک شعر یا سروده در دو زبان یا گاه بیشتر سروده شده‌باشد. به شعری که به این روش سروده شده باشد شعر مُلَمَّع گفته می‌شود. در هند و پاکستان ریخته گویند.[۲] روش سخنوران در بهره‌گیری از این آرایه ادبی این است که پاره‌ای یا بیتی از شعر را به زبانی دیگر می‌سرایند. در ادبیات فارسی این زبان دیگر، بیشتر عربی بوده است.

نمونه از تلمیع دوزبانه از حافظ:

الا یا ایها الساقی ادرکاساً و ناولها که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکلها

نمونه‌ای از این آرایه با بیش‌از دو زبان، «سه‌گانه‌های» سعدی است که در آنها بیتی به عربی، بیتی به فارسی و بیتی دیگر به گویش بومی شیرازی سروده شده است.

امروزه در متن‌های شعرگونهٔ آوازهای موسیقی پاپ ایرانی که در غرب خوانده می‌شوند به نمونه‌های زیادی از تلمیع دوزبانه فارسی و انگلیسی برمی‌خوریم.

منابع[ویرایش]

  1. محمد معین و دیگران، سرواژهٔ «ملمع»، فرهنگ لغت معین (بازیابی در ۸ اوت ۲۰۱۴).
  2. علی‌اکبر دهخدا و دیگران، سرواژهٔ «ملمع»، لغت‌نامهٔ دهخدا (بازیابی در ۸ اوت ۲۰۱۴).
  • کزازی، میرجلال‌الدین، زیباشناسی سخن پارسی: بدیع، نشر مرکز، تهران، چاپ دوم ۱۳۷۳.