آلیس لیدل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آلیس پلزنس لیدل

آلیس لیدل
زادروز ۴ مه ۱۸۵۲
درگذشت ۱۶ نوامبر ۱۹۳۴ (۸۲ سال)
وسترهام, کنت
شناخته‌شده برای منبع الهام لوئیس کارول برای خلق شخصیت آلیس در کتاب آلیس در سرزمین عجایب
والدین هنری لیدل


آلیس پلزنس لیدل (به انگلیسی: Alice Pleasance Liddel) (زاده ۴ مه ۱۸۵۲) دختر هنری لیدل، رئیس کالج کرایست چرچ در دانشگاه آکسفورد و مورد علاقه خاص چارلز لاتویج داجسون با نام مستعار لوئیس کارول بود. لوئیس کارول آلیس در سرزمین عجایب (۱۸۶۵) و آنسوی آیینه (۱۸۷۲) را برای او نوشت.

آلیس ۱۶ نوامبر ۱۹۳۴، در سن ۸۲ سالگی در وسترهام واقع در کنت درگذشت.

کودکی، جوانی، مرگ[ویرایش]

آلیس لیدل جوان در عکس پومونا، از جولیا مارگارت کامرون ۱۸۷۲
لئوپولد، دوک آلبانی

آلیس پلزنس لیدل چهارمین فرزند هنری لیدل، رئیس کالج کرایست چرچ دانشگاه آکسفورد و همسرش لورینا هانا لیدل بود. او دو برادر بزرگتر به نام های هری (متولد ۱۸۴۷) و آرتور (متولد ۱۸۵۰- او در سه سالگی درگذشت) و یک خواهر بزرگتر به نام لورینا (متولد ۱۸۴۹) داشت. آلیس شش خواهر و برادر کوچکتر هم داشت که از آن میان رابطه او با ادیث (متولد ۱۸۵۴) صمیمانه تر بود.

وقتی آلیس به دنیا آمد پدرش رئیس مدرسه وستمینستر بود. مدت کوتاهی بعد او به ریاست کالج کرایست چرچ در آکسفورد منسوب شد. خانواده لیدل در سال ۱۸۵۶ در آکسفورد مستقر شدند. اندکی پس از نقل مکان به آکسفورد، لیدل ها در ۲۵ آوریل ۱۸۵۶ به چارلز لاتویج داجسون استاد ریاضی بیست و پنج ساله آکسفورد برخوردند که مشغول عکاسی از کاتدرال کرایست چرچ بود. داجسون به زودی تبدیل به دوست نزدیک خانواده شد، او وقت زیادی با بچه های خانواده لیدل می گذراند، برایشان قصه می گفت، آنها را به پیک نیک می برد و از آنها عکاسی می کرد.

کودکی آلیس بیشتر به همراه دو خواهری گذشت که همسن و سال او بودند؛ لورینا که سه سال از او بزرگتر و ادیث که دو سال از او کوچکتر بود. تعطیلات خانواده لیدل عمدتاً در خانه‌شان پنمورفا در ساحل غربی نورث ولز می گذشت. این ملک بعدها به هتل گوگارث اَبی تبدیل شد.

وقتی آلیس به سن جوانی رسید به همراه ادیث و لورینا به سفری به دور اروپا رفت. طبق روایتی آلیس، مورد توجه خاص شاهزاده لئوپولد کوچکترین پسر ملکه ویکتوریا قرار داشت. لئوپولد در دانشگاه آکسفورد تحصیل کرده بود و پس از فراغت از تحصیل در ۱۸۷۶ در حال سفر به دور اروپا بود. بعدها لئوپولد اولین فرزند خود را آلیس نام نهاد و خود پدرخوانده دومین پسر آلیس شد که لئوپولد نام داشت. البته بعدها مطرح شد که در واقع تمایل لئوپولد به ازدواج با ادیث بود و نه آلیس.[۱]

ادیث در ۲۶ جون ۱۸۷۶ اندکی پیش از ازدواجش با اوبری هارکورت در حالیکه تنها بیست و دو سال داشت در گذشت.[۲]در مراسم تدفین ادیث، لئوپولد از حاملین تابوت بود.[۳]

آلیس لیدل در ۱۵ سپتامبر ۱۸۸۰ در حالیکه بیست و هشت ساله بود با رجینالد هارگریوز یک بازیکن کریکت ازدواج کرد. مراسم ازدواج آنها در کلیسای وست مینستر برگزار شد. این زوج صاحب سه پسر شدند، دو پسر بزرگتر آلن نیوتن و لئوپولد رجینالد (رکس) در جبهه جنگ جهانی اول کشته شدند، سومین پسر، کاریل لیدل زنده ماند و صاحب دختری شد. آلیس هرگونه ارتباط میان نام انتخاب نام کاریل برای سومین فرزندش بر اساس نام مستعار داجسون ،کارول، را رد کرد.

شوهر آلیس وارث ثروت قابل توجهی بود و علاوه بر بازی کردن برای باشگاه کریکت همپشایر، امین صلح ناحیه هم بود. آلیس در جامعه پیرامونش تبدیل به یک شخصیت برجسته شد. او اولین رئیس انجمن زنان امِرِی داون بود.[۴]

پس از مرگ رجینالد هارگریوز در ۱۹۲۶، آلیس برای تأمین مخارج نگهداری از ملکش ناچار شد نسخه دستنویس داجسون از کتاب ماجرا های آلیس در زیرِ زمین (نام اولیه کتاب آلیس در سرزمین عجایب) را بفروشد. کتاب به مبلغ ۱۵۴۰۰ پوند، چهار برابر مبلغی که حراجی ساتبی تعیین کرده بود به فروش رفت. این دستنویس بعدتر به تملک الدریج ر.جانسون درآمد و به مناسبت صدمین سالروز تولد کارول در دانشگاه کلمبیا در معرض نمایش قرار گرفت. آلیس هشتاد ساله در این مراسم حاضر بود. طی این سفر به امریکا او با پیتر للوِلین دیویس آشنا شد. پیتر یکی از پنج برادری بود که الهامبخش جیمز بری در خلق داستان پیتر پن بودند.

پس از مرگ جانسون که در سال ۱۹۴۵ اتفاق افتاد، جمعی از کتاب دوستان امریکایی این نسخه را خریداری کرده و به «نشانه سپاس از مردم انگلیس به خاطر دلاوری در مقابل هیتلر، پیش از دخالت آمریکا در جنگ» به بریتانیا اهدا کردند. نسخه دستنویس ماجرا های آلیس در زیرِ زمین در حال حاضر در کتابخانه بریتانیا نگهداری می شود.

آلیس پلزنس لیدل هارگریوز، در ۱۶ نوامبر ۱۹۳۴ درگذشت. خاکستر جسد او در قبرستان سن مایکل و فرشتگان در لیندهارست دفن شد.

آلیس در سرزمین عجایب[ویرایش]

برگی از نسخه دستنویس ماجرا های آلیس در زیرِ زمین به خط و با نقاشی لوئیس کارول

در ژوئیه ۱۸۶۲، طی سفری با قایق روی آیسیس (بخشی از رود تیمز) که از پل فولی در آکسفورد تا گادستو ادامه داشت، آلیس ده ساله از آقای داجسون خواست تا برای سرگرم کردن او و خواهرانش (ادیث هشت ساله و لورینای سیزده ساله) داستانی برایشان تعریف کند. در حالیکه کشیش رابینسون داکوُرث پارو می زد، داجسون با داستان شگفت انگیز دخترکی به نام آلیس و ماجراهای او پس از افتادنش در یک سوراخ خرگوش، خواهران لیدل را مجذوب کرد. این قصه بی شباهت به آنچه داجسون سی ساله پیش از این برای خواهران لیدل تعریف کرده بود نبود، اما این بار آلیس از آقای داجسون خواست تا آن را برایش بنویسد. داجسون قول این کار را به آلیس داد اما تا چند ماه بعد به سراغ نوشتن داستان نرفت. سرانجام در نوامبر ۱۸۶۴، داجسون نسخه دستنویس ماجرا های آلیس در زیرِ زمین را برای آلیس لیدل آماده کرد.

در این زمان، داجسون تصمیم گرفته بود داستان را برای انتشار بازنویسی کند. در بهار ۱۸۶۳او ماجرا های آلیس در زیرِ زمین را برای دوستش جرج مک دونالد فرستاد.[۵] فرزندان مک دونالد داستان را خواندند و عاشقش شدند. احتمالاً بازخوردی که داجسون از فرزندان مک دونالد گرفت او را ترغیب کرد تا ناشر مناسبی پیدا کند. داجسون ماجراهای آلیس در سرزمین عجایب را با نام لوئیس کارول و با تصاویری از جان تنی یِل در۲۶ نوامبر ۱۸۶۵ توسط انتشارات مک میلان منتشر کرد. دنباله این کتاب با نام آن سوی آینه و آنچه آلیس آنجا پیدا کرد در ۱۸۷۱ منتشر شد. در سال ۱۸۸۶، گراورهای ماجرا های آلیس در زیرِ زمین، که داجسون آن را به آلیس لیدل داده بود منتشر شد.

رابطه با لوئیس کارول[ویرایش]

آلیس لیدل پنج ساله در لباس گدا برای لوئیس کارول مدل میشود، ۱۸۵۸
لوئیس کارول سی و یک ساله، ۱۸۶۳

رابطه میان لیدل و داجسون مایه بحث فراوان بوده است. زندگینامه نویسان فراوانی احتمال وابستگی عشقی یا جنسی داجسون به آلیس کوچک را مطرح کرده اند. هیچ مدرک معتبری برای این ادعا وجود ندارد. روایت های کمتر بدبینانه رابطه این دو را نوعی دلبستگی افلاطونی می دانند.[۶] می توان گفت نویسندگانی که در مورد رابطه ی داجسون و آلیس نوشته اند در موارد زیادی به خود اجازه افراط در قلمفرسایی داده اند.

داجسون در سال ۱۸۵۵ با خانواده لیدل آشنا شد. او در ابتدا با برادر بزرگتر آلیس ،هری، دوست شد. بعدتر داجسون هری و اینا را به قایق سواری در مناطق دیدنی اطراف آکسفورد می برد. وقتی هری به مدرسه رفت، آلیس و خواهر کوچکترش ادیث، جای او را گرفتند. داجسون بچه ها را با قصه های شگفت انگیز سرگرم می کرد. علاوه بر آن، عکاسی سرگرمی داجسون بود و او بچه ها را مدلهای مناسبی برای عکاسی می دانست. برخی آلیس را سوژه دلخواه او برای عکاسی می دانستند. اما باز سندی برای این ترجیح وجود ندارد. صفحات مربوط به ۱۸ آوریل ۱۸۵۸ تا ۸ می ۱۸۶۲ از دفترچه خاطرات داجسون گم شده اند.

برگهای گم شده دفتر خاطرات[ویرایش]

رابطه میان داجسون و خانواده لیدل در جون ۱۸۶۳ناگهان متوقف شد. خانواده لیدل مایل به صحبت در این باره نبودند و برگهای مربوط به روزهای ۲۷ تا ۲۹ جون ۱۸۶۳ (که به نظر می رسد مربوط به واقعه مورد بحث باشد)از دفتر خاطرات داجسون ناپدید شده اند، از این رو دلیل این گسست ناگهانی مشخص نیست.

تا سالها بعد اغلب دلایلی که برای این قطع رابطه ارائه می شد بر آلیس متمرکز بود. این شک همواره وجود داشت که خانم لیدل، مادر آلیس از توجه داجسون به آلیس خشنود نبود و او را همراه مناسبی برای دختر یازده ساله اش نمی دید.

در سال ۱۹۹۶، کارولین لیچ چیزی را پیدا کرد که بعد ها سند «برگهای گم شده دفتر خاطرات» نام گرفت.[۷] این یادداشت که ظاهراً توسط برادرزاده داجسون، ویولت، نوشته شده برداشتی است از برگهای مربوط به روزهای ۲۷ تا ۲۹ جون ۱۸۶۳. به نظر می رسد بعداً ویولت یا خواهرش منلا، این برگ ها را از دفتر خاطرات جدا کرده باشند. دراین یادداشت چنین آمده است: ل.ک فهمید که خانم لیدل تصور می کند او از بچه ها برای جلب توجه بانوی معلم منزل استفاده می کند__ علاوه بر آن گمان می رفت او علاقه ای به اینا پیدا کرده باشد. (لیچ ۱۹۹۹)

طبق نتیجه گیری لیچ، رابطه بین داجسون و خانواده لیدل به خاطر شایعه ای به هم خورد که بر اساس رابطه داجسون با معلم سرخانه بچه ها و همچنین اینا (خواهر بزرگتر آلیس، لورینا) ساخته شده بود. جنی ولف در کتاب اسرار لوئیس کارول مشکل را از جانب لورینا می داند که بیش از حد به داجسون وابسته شده بود. ولف بر اساس همین نظر شرح می دهد که چرا برادرزاده داجسون، این ورق ها را از دفتر خاطرات جدا می کند اما خلاصه ای از آن بر می دارد. به نظر ولف، یادداشت ویولت نسخه ای سانسور شده از واقعیت است که برای حفاظت از لورینا در مقابل عمومی شدن علاقه اش به داجسون تهیه شده بود.[۸]

نویسنده واقعی یادداشت مشخص نیست، لیچ دستخط برگ نخست را به خط ویولت یا منلا داجسون، برادرزاده های داجسون شبیه می داند. اما مورتون ن. کوهن در مقاله ای که در سال ۲۰۰۳ در ضمیمه ادبی تایمز منتشر شد،[۹] می گوید که نوه برادر چارلز داجسون، فیلیپ ژاک، در دهه شصت به او گفته بود که خودش یادداشت را بر اساس شنیده هایش از برادرزاده های داجسون نوشته است. کوهن شاهدی برای ادعایش نمی‌آورد، همچنین نمونه دستخط ژاک شباهت زیادی با دستخط یادداشت ندارد.[۱۰] بعد از این قطع رابطه ناگهانی، داجسون برای شش ماه از خانواده لیدل پرهیز می کند اما بعد در دسامبر همان سال برای ملاقات خانواده به منزلشان می رود. هرچند که نزدیکی سابق میان او و خانواده لیدل هرگز احیا نشد و دوستی میان آنها به تدریج از میان رفت. در کمرنگ شدن این دوستی اختلافات میان داجسون و آقای لیدل بر سر سیاست های دانشگاه نیز مؤثر بوده است.[۱۱]

جان راسکین در خودزندگی‌نامه اش به نام گذشته –به لاتین: Praeterita – بیان می کند که پس از گسست بین داجسون و خانواده لیدل، دخترهای لیدل رابطه ای شبیه به رابطه‌شان با داجسون با او ایجاد کردند.

آلیس لیدل و آلیس در سرزمین عجایب[ویرایش]

ادیث (چپ)، لورینا (وسط) و آلیس (راست) در عکسی از لوئیس کارول، ۱۸۵۹

در میزان شباهت بین آلیسِ داجسون و آلیس لیدل اتفاق نظر وجود ندارد. به وضوح این دو آلیس همسان نیستند اما طی سالها همواره فرض بر این بوده که داجسون آلیس خود را کاملاً بر اساس آلیس لیدل پرداخته است. تحقیقات جدیدتر این فرض قدیمی را زیر سؤال برده است.

داجسون سالها بعد از انتشار داستان ادعا کرد که آلیس او کاملاً تخیلی است و او برای خلق این شخصیت از هیچ کودک واقعی الهام نگرفته است.

طبق یک شایعه داجسون عکسی از یکی دیگر از دوستان کودکش به نام مری هیلتون بدکوک را برای جان تنی یِل فرستاد و توضیح داد که از مری به عنوان مدل استفاده کرده است.[۱۲] جستجو برای یافتن اسنادی که این شایعه را تأیید کند بی حاصل بوده است.

تصویرهایی که داجسون خود برای دستنویس ماجرا های آلیس در زیرِ زمین کشیده است، شباهت اندکی با آلیس لیدل دارد. آن کلارک از زندگی نامه نویسان داجسون احتمال می دهد که ادیث لیدل، مدل داجسون برای تصویر کردن آلیسِ داستان بوده است.[۱۳]

در دو کتاب آلیس در سرزمین عجایب و آن سوی آینه حداقل سه اشاره مستقیم به آلیس لیدل دارد:

اول، داستان کتاب اول در روز چهارم می (تولد آلیس لیدل) و داستان کتاب دوم در روز چهارم نوامبر (شش ماه پس از تولد آلیس) اتفاق می افتد و در آن سوی آینه آلیسِ داستان می گوید که «دقیقاً هفت و نیم ساله» است، همسن آلیس لیدل در آن زمان.

دوم، داجسون هر دو کتاب را «به آلیس پلزنس لیدل» تقدیم کرده است.

سوم، در پایان آن سوی آینه شعر موشحی وجود دارد که حروف اول اولین کلمه هرخط از آن در صورتی که از بالا به پایین خوانده شود نام کامل آلیس (Alice Pleasance Liddell) را نتیجه می دهد. این شعر نامی ندارد و اغلب خط اول آن را به عنوان نام استفاده می کنند، «قایقی زیر آسمان آفتابی»:

A boat beneath a sunny sky,
Lingering onward dreamily
In an evening of July--

Children three that nestle near,
Eager eye and willing ear,
Pleased a simple tale to hear--

Long has paled that sunny sky:
Echoes fade and memories die.
Autumn frosts have slain July.

Still she haunts me, phantomwise,
Alice moving under skies
Never seen by waking eyes.

Children yet, the tale to hear,
Eager eye and willing ear,
Lovingly shall nestle near.

In a Wonderland they lie,
Dreaming as the days go by,
Dreaming as the summers die:

Ever drifting down the stream--
Lingering in the golden gleam--
Life, what is it but a dream?

علاوه بر این، آلیس در سرزمین عجایب برای نخستین بار در یکی از گشت و گذارهای داجسون و بچه ها روی تیمز روایت شد. همه کسانی که در آن قایق سواری حاضر بودند (داجسون، کشیش داکوُرث و سه خواهر لیدل) در فصل « A Caucus-Race and a Long Tale» کتاب حاضر هستند. این تطابق زمانی کامل میشود که آلیس لیدل همان آلیسِ کتاب باشد.

برای مطالعه بیشتر[ویرایش]

مقالات فارسی مرتبط[ویرایش]

ترجمه‌های فارسی از آلیس در سرزمین عجایب[ویرایش]

کتاب الکترونیکی زندگی و نامه های لوئیس کارول[ویرایش]

کتاب The Life and Letters of Lewis Carroll نوشته استوارت داجسون کالینگزوود، در قالب پروژه گوتنبرگ به کتاب الکترونیکی تبدیل شده است. این کتاب الکترونیکی در ۶ مارچ ۲۰۰۴ منتشر شد.

آلیس لیدل در کتاب ها[ویرایش]

زندگی آلیس لیدل، کشف شباهت های او و شخصیت داستانی داجسون و رابطه او و داجسون موضوع کتاب ها و مقالات متعددی قرار گرفته است، کتابهای زیر از آن دسته اند:

* Björk, Christina & Eriksson, Inga-Karin (1993). The Other Alice. R & S Books. ISBN 91-29-62242-5. 

منابع[ویرایش]

این درگاه تقریباًَ به تمامی ترجمه Alice Liddell در ویکی‌پدیای انگلیسی است، در تهیه متن انگلیسی از منابع زیر استفاده شده است:

  1. cited in Leach, Karoline In the Shadow of the Dreamchild, p.201
  2. The Cathedral Church of Oxford, a Description of Its Fabric and a Brief History of the Episcopal See, p.101
  3. "Nelson Evening Mail, Volume XI, Issue 233, 22 September 1876, P.4, quoting Home News, 1876". Retrieved 2010-08-05.
  4. lyndchur
  5. Dodgson's MS diaries, vol.8, p. 89, British Library
  6. Wallace, Irving. The Sex Lives of Famous People
  7. "Cut pages in diary". 4 March 2004. Archived from the original on 14 June 2006. Retrieved 2006-07-09.
  8. Woolf, Jenny (2011). The Mystery of Lewis Carroll. New York: St. Martin's Griffin. ISBN 978-0-312-67371-0. OCLC 651912507.
  9. Cohen, Morton N., "When Love was Young", Times Literary Supplement, October 2003
  10. See discussion on the Lewis Carroll e-list, Autumn 2003
  11. Christ Church & Reform
  12. Gardner, Martin, The Annotated Alice 1970, chap. 1
  13. Clark, Anne, Lewis Carroll 1982, p. 91

See discussion on the Lewis Carroll e-list