آزید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آنیون آزید
گروه عاملی آزید

آزید (Azide) نام آنیونی با فرمول N3 است که باز مزدوج هیدرازوئیک اسید می‌باشد. N3 آنیونی خطی است که با کربن دی‌اکسید و دی نیتروژن مونوکسید ایزوالکترونیک است. ساختارهای گوناگونی برای آزید دیده شده است که مهم ترین آن‌ها N=N+=N می‌باشد. همچنین آزید می‌تواند در شیمی آلی یک گروه عاملی به شکل RN3 بسازد.[۱] شناخته شده ترین کاربرد آزید به عنوان گاز پُرکننده در کیسه‌های هوای خودرو است.

کاربرد[ویرایش]

سالانه نزدیک به ۲۵۰ تُن ترکیب‌های دارندهٔ آزید تولید می‌شود که مهم ترین آن‌ها سدیم آزید است.[۲]

چاشنی و محرک[ویرایش]

آزید سدیم یک مادهٔ محرک برای کیسه‌های هوا در خودرو است. این ماده در اثر گرما بی درنگ شکسته می‌شود و گاز نیتروژن تولید می‌کند این نیتروژن کیسهٔ هوا را به سرعت باد می‌کند.[۲]

2 NaN3 → 2 Na + 3 N2

نمک فلزهای سنگین مانند آزید سرب(II) و Pb(N3)2 چاشنی‌های حساس به شوک اند که هنگام دریافت یک محرک به نیتروژن و سرب شکسته می‌شود:[۳]

Pb(N3)2 → Pb + 3 N2

نمک‌های نقره و باریم هم کاربردی همانند دارند. آزیدهای آلی به عنوان محرک راکت کاربرد دارند برای نمونه می‌توان از: دی‌ام‌ای‌زد نام بُرد.

دیگر[ویرایش]

به دلیل خطرهای مربوط به کاربرد آزیدها با این که این ماده در کارهای پژوهشی کاربرد دارد اما تنها برخی از آن‌ها به صورت تجاری داد و ستد می‌شوند. آزیدهایی که وزن مولکولی کمی دارند خطرناک اعلام شده‌اند. آزیدها در ساخت آمین کاربرد دارد همچنین داروی ضد ویروس زیدوودین (AZT) دارای یک گروه آزید است. شرکت آزید در واکنش استاودینگر و Azide-alkyne Huisgen cycloaddition بسیار شناخته شده است.

فراوری[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. S. Bräse, C. Gil, K. Knepper and V. Zimmermann (2005). "Organic Azides: An Exploding Diversity of a Unique Class of Compounds". Angewandte Chemie International Edition 44 (33): 5188–5240. DOI:10.1002/anie.200400657. PMID 16100733. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Horst H. Jobelius, Hans-Dieter Scharff "Hydrazoic Acid and Azides" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, 2005, Wiley-VCH, Weinheim. نشانگر دیجیتالی شی:10.1002/14356007.a13_193
  3. Shriver and Atkins. Inorganic Chemistry (Fifth Edition). W. H. Freeman and Company, New York, pp 382.

پیوند به بیرون[ویرایش]