آرشه
آرشه یا کمانه وسیلهای است که از آن برای نواختن سازهای زهی استفاده میشود.
آرشه شامل یک چوب است که به دو سر آن موی دم اسب متصل شده است. موها در نوک آرشه با قطعهای از جنس عاج یا استیل به چوب آرشه میچسبند. در ته آرشه قطعهای به نام موگیر که از چوب و صدف ساخته شده کشیدگی موهای آرشه را تنظیم میکند. موگیر با پیچ به چوب آرشه متصل میشود.
در جدول زیر محدودهٔ وزن آرشهٔ سازهای مختلف آمده است.
| ساز | وزن آرشه |
|---|---|
| ویولن | ۵۶ تا ۶۵ گرم |
| ویولا | ۶۶ تا ۷۶ گرم |
| ویولنسل | ۷۶ تا ۸۵ گرم |
| کنترباس | ۱۱۵ تا ۱۵۰ گرم |
[ویرایش] تاریخچه
تاریخچهٔ استفاده از آرشه به طور قطع مشخص نیست. در یونان باستان نامی و تصویری از آرشه وجود ندارد، اگرچه قرنها در اروپا یونان را خاستگاه آرشه میدانستند. این اشتباه به علت ترجمه اشتباه مضراب به آرشه حاصل شده بوده. قدیمیترین تصویر از آرشه در یک کتاب مذهبی در اسپانیا از قرن 11 میلادی به دست آمده. اما قدیمیترین نام از آرشه در یک سفرنامه به زبان عربی یافت شده. در سفرنامهای که برای خلیفه هارون الرشید نوشته شده نوازندگان رومی در حال نواختن سازی با یک کمان گزارش شده اند. خوارزمی نیز پیش از آن در کتاب مفاتیح العلوم در قرن 10 میلادی ذکر کرده که در خراسان رباب را با آرشه می نوازند. این گزارش میتواند ثابت کند که نوازندگی با آرشه خیلی پیشتر از این گزارش رواج داشته. آثاری نیز در چین باستان به استفاده از آرشه اشاره دارند که صحت آنها قطعی نیست. یک تئوری دربارهٔ آرشه میگوید که استفاده از آن در چین آغاز شده بعد یه ایران و روم بیزانس رسیده و از آنجا از آفریقای شمالی به اسپانیا رسیده. تئوری دیگر میگوید که استفاده از آرشه در چهار مرکز چین، ایران، بیزانس و اسپانیا مستقل از هم در حدود قرون 9 و 10 شکل گرفته. هیچکدام از این دو تئوری تا کنون به اثبات نرسیده اند.
[ویرایش] آرشه در موسیقی ایرانی
در موسیقی ایرانی برای نواختن سازهایی چون کمانچه از نوعی آرشهٔ خاص با نام «کمانه» استفاده میشود. طول کمانه ۶۰ سانتیمتر است و یک کلاف از موی دم اسب به دو انتهای آن وصل شده. برخلاف آرشه، زهِ کمانه قدری شلتر از حد معمول کشیده میشود و با استفاده از حلقهای که نزدیک به دستهٔ کمانه قرار دارد، میتوان با توجه به حال و هوای قطعهٔ نوخته شده فشار کمانه روی سیمها را کنترل کرد.
[ویرایش] منابع
Werner Bachmann, Die Anfänge des Streichinstrumentenspiels, Leipzig 1966
 |
این یک نوشتار خُرد پیرامون موسیقی است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
 |
در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ آرشه موجود است. |
