پرش به محتوا

گویش مرگانه‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از گویش مرگانه ای)

گویش مرگانه‌ای از گویش‌های استان همدان است که در میان مردم شهر مریانج و چندی از روستاهای اطراف تکلم می‌گردد.[۱]

پیشینه

[ویرایش]

چگونگی سخن گفتن اهالی مریانج باز ماندهٔ و تغییر یافته زبان پارسی میانه بوده و ورود واژه‌های عربی، آذری و اروپایی به اصالت آن آسیب رسانیده‌است. اما گویش مرگانه‌ای در بین فارس زبانان همدان و اطراف آن مانند دره مرادبیگ، علی‌آباد، ینگجه، سولان، برفین، حصار، دیزج و… منحصر می‌باشد و از این حیث نسبت به آن‌ها دارای استقلال است.[۲]

وابستگی زبانی

[ویرایش]

گویش مرگانه ای بازمانده زبان زبان پارسی میانه است.[۳] طبق مقایسه‌های انجام شده، می‌توان گفت که مرگانه ای از لحاظ آوایی و لهجه به لری می‌ماند.[۲][۴] گویش مرگانه‌ای همچنین بیشترین تشابه را در بین فارسی زبانان استان همدان با نهاوندی، ملایری، تویسرکانی و همدانی دارد.[۲] اکثر واژگان این گویش بجای مانده از زبان زبان پارسی میانه و با گویش همدانی یکسانند.

ویژگی‌های گویشی

[ویرایش]

در مریانج هنوز بسیاری از واژه‌ها به صورت قدیمی خود استعمال می‌شوند. مانند به کار بردن فتحه (اَ کشیده) در مورد کلماتی که به «های» ملفوظ و غیر ملفوظ ختم می‌شوند و همچنین حذف علامت مفعولی «را» و قرار دادن واکه «دَ» به جای آن از ویژگی‌های بارز گویش مرگانه‌ای می‌باشد؛ و در مورد جملاتی که دارای حرف ربط «هم» بوده نیز به همان صورت عمل می‌شود. مانند:

  • خانهَ دَ ساختم خستهَ دَ شدم. خانه را ساختم و خسته هم شدم.
  • شیشهَ‌دَ اشکست. شیشه هم شکست.
  • در مواردی که اسم «نکره» باشد حرف «یَ» قبل از «دَ» َ قرار می‌گیرد. مانند: پسرهَ یَ دَ به خدا اِسپردم.
  • در واژه‌هایی که دارای واکه «اْ» هستند با آواگروه «اِو» تلفظ می‌شوند. مانند: اولاد، گوجه، موز، برو.

موارد مذکور نوعی غلیظ ادا کردن را در گویش مریانجی‌ها به وجود آورده که باعث شده گویشوران آن را از دیگران متمایز کند.[۵]

جستارهای وابسته

[ویرایش]

پانویس

[ویرایش]
  1. «فرمانداری همدان». بایگانی‌شده از اصلی در ۷ نوامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ اوت ۲۰۱۹.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ مقدم، پگاه. گفتاری در باب گویش همدانی (۲).
  3. اذکایی، پرویز. فرهنگ مردم همدان. همدان: مادستان، ۱۳۸۵.
  4. رستم بیک تفرشی، آتوسا. اطلس گویشی و اندازه‌گیری فاصله‌های گویشی در استان همدان. ۱۳۹۵.
  5. مریانج

منابع

[ویرایش]

مظاهری، عبدالله. نگاهی به تاریخ و فرهنگ مریانج. برکت کوثر: ۱۳۹۵.

اذکایی، پرویز. فرهنگ مردم همدان. همدان: مادستان، ۱۳۸۵.

اذکایی، پرویز. همدان نامه. همدان: مادستان، ۱۳۸۰.

مقدم، پگاه. گفتاری در باب گویش همدانی (۲).

رستم بیک تفرشی، آتوسا. اطلس گویشی و اندازه‌گیری فاصله‌های گویشی در استان همدان. ۱۳۹۵.

فرمانداری همدان

مریانج