گرم‌کاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گرم کاری (به انگلیسی: Hot working) تقییرشکل‌دادن فلز‌ها و آلیاژ‌ها در بالاتر از دمای تبلور مجدد آن‌هاست. این بالاتر بودن از دمای تبلور مجدد به فلز این امکان را می‌دهد تا حین تغییر شکل، تبلور مجدد انجام دهد. اهمیت این موضوع از آنجاست که تبلور مجدد از کرنش سختی فلز جلوگیری می‌کند؛ که در نهایت استحکام تسلیم و سختی را کم و شکل پذیری را افزایش می‌دهد که برای تغییر شکل بسیار مناسب می‌باشد. در روش‌های کارگرم، تغییر شکل‌های بالا قابل درسترسی است. بسیاری از انواع کار، شامل نورد، آهنگری، اکستروژن و کشش عمیق، می‌توانند با فلز داغ انجام شوند.

قطعات ساخته شده با کشش عمیق

ار فرآیندهای رولینگ، اکستروژن، فورج و کشش در آن استفاده می‌شود.

کار گرم

دما[ویرایش]

محدوده پایین دمای کار گرم توسط دمای تبلور مجدد آن تعیین می‌گردد. به عنوان راهنما، حد پایین دمای کارگرم یک ماده ۶۰٪ دمای ذوب آن ماده است (دمای مطلق). حد بالای دمای کار گرم توسط فاکتورهای مختلفی از قبیل: اکسیداسیون بیش از حد، رشد دانه و یا تغییر فاز نامطلوب تعیین می‌گردد، در عمل، مواد ابتدا معمولاً تا حد بالا، گرم می‌شوند تا نیروی مورد نیاز برای تغییر شکل حداقل ممکن شود و زمان مورد نیاز برای تغییر شکل نیز کاهش یابد. مهمترین جنبه هر فرایند کارگرم کنترل دمای قطعه کار است. ۹۰٪ انرژی داده شده به قطعه به حرارت تبدیل می‌شود. از این رو، اگر فرایند تغییر شکل به اندازه کافی سریع باشد، دمای قطعه کار باید افزایش یابد، با این حال، این اتفاق معمولاً در عمل رخ نمی‌دهد. بیشتر حرارت از طریق سطح قطعه کار به وسیله ابزار خنک‌کننده از دست می‌رود که موجب گرادیان دمایی در قطعه کار می‌شود، معمولاً به دلیل سطوح مقطع غیریکنواخت جایی که مقاطع نازک‌تر نسبت به مقاطع ضخیم‌تر، سردتر می‌باشند. در نهایت، این می‌تواند منجر به ترک در نواحی خنک، نسبت به سطوح داکتیل گردد. یکی از راه‌های کاهش این مشکل گرم کردنِ ابزار است. هرچه ابزار گرم‌تر باشد، گرمایِ از دست رفته کاهش پیدا می‌کند؛ البته با افزایش دمایِ ابزار، عمرِ ابزار نیز کاهش می‌یابد؛ بنابراین درجه حرارت ابزار باید کنترل شود؛ معمولاً، ابزار کارگرم تا ۵۰۰–۶۰۰ درجه فارنهایت گرم می‌شود.

مزایا و معایت[ویرایش]

مزایا[ویرایش]

  • کاهش استحکام تسلیم، کار با آن راحت و انرژی و نیرویِ موردِ استفاده کمتر است.
  • افزایش چقرمگی
  • فزایش دما منجر به افزایش نفوذ می‌گردد که می‌تواند منجر به حذف یا کاهش ناهمگونی شیمیایی گردد.
  • ممکن است منافذ در حین تغییر شکل از نظر اندازه کاهش یا کاملاً حذف گردند.
  • معمولاً قطعه اولیه که کار گرم روی آن انجام می‌شود در اصل ریخته‌گری می‌باشد. میکروساختار قطعات ریخته‌گری برای خواص مهندسی بهینه‌سازی نشده است، از نقطه نظر ساختار. کار گرم خواص مکانیکی قطعه کار را افزایش می‌دهد به دلیل اینکه میکروساختار را با یک‌دانه کره‌ای شکل مناسب جایگزین می‌کند. این دانه‌ها استحکام، چقرمگی و انعطاف‌پذیری قطعه کار را افزایش می‌دهد.
  • خواص مهندسی همچنین می‌تواند با دگرگون ساختن اجزاء بهبود بیابد. در حالت ریخته‌گری، اجزا بصورت تصادفی جهت‌گیری کرده‌اند که هنگام تلاقی با سطح، می‌توانند یک نقطه انتشار برای ترک باشند. زمانی که برروی قطعه کارگرم انجام گیرد، اجزا تمایل دارند که در مسیر سطح جریان یابند و رشته جدیدی ایجاد کنند. زمانی که تمام رشته یک جریان ساختار را ایجاد کرد، ساختار غیرایزوترپ می‌گردد. زمانی که رشته‌های موازی سطح جهتگیری کنند، قطعه کار مخصوصاً دربرابر شکستن مقاوم می‌گردد. رشته‌ها بعنوان بازدارنده ترک عمل می‌کنند چون ترک می‌خواهد از طریق ترک و نه در طول آن گسترش یابد.[۱]

معایب[ویرایش]

  • واکنش نامطلوب بین فلز و اتمسفر اطراف آن (بعنوان مثال اکسیداسیون)
  • دقت تلرانس کمتر با توجه به انقباض حرارتی و تاب برداشتن به دلیل خنک شدن غیرهمزمان
  • ساختار دانه‌ای ممکن است به دلایل مختلفی متفاوت گردد
  • نیازمند به ابزار گرم کننده همانند کوره گازی یا دیزلی و یا کوره القایی که ممکن است بسیار هزینه بر باشد[۲].


  1. Degarmo, E. Paul; Black, J T.; Kohser, Ronald A. (2003), Materials and Processes in Manufacturing (9th ed.), Wiley, ISBN 0-471-65653-4
  2. https://en.wikipedia.org/wiki/Hot_working