کله‌سر (اردبیل)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۸°۲۰′۴۳″ شمالی ۴۸°۳۲′۲۹″ شرقی / ۳۸٫۳۴۵۲۸°شمالی ۴۸٫۵۴۱۳۹°شرقی / 38.34528; 48.54139[۱]

کله‌سر
اطلاعات کلی
کشور ایران
استاناردبیل
شهرستاننمین
بخشمرکزی
دهستانویلکیج شمالی
نام‌های قدیمیکله سحر
مردم
جمعیت1500
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا1400 متر از سطح دریا
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه10
بارش سالانه1400-1600 میلی متر در سال
روزهای یخبندان سالانه200
اطلاعات روستایی
پیش‌شمارهٔ تلفن045

روستایی با قدمت هزاران سال در شهرستان نمین استان اردبیل که عمده شهرت آن هم جواری با جنگل فندوقلو است. این جنگل انبوه از درختان خودرو فندق بوده و دارای جاذبه‌های گردشگری فراوانی است. عمده کشاورزان ساکن روستای کله‌سر به کاشت گندم به صورت دیم مشغولند.این روستا از نظر آب و هوایی در منطقه پرباران خزری که بیشترین بارندگی در سطح کشور را دارد قرار می‌گیرد.و از نظر دمایی در محدوده سرد و کوهستانی شمالغربی کشور قرار دارد. این روستا با ارتفاع 1400 متر از سطح دریای خزر[۲] شاهد پدیده مه در اکثر فصول سال است.

ریشه اصلی نام روستای کله سر به موقعیت جغرافیایی آن مربوط است.اهالی این روستا برای سیطره داشتن بر سرزمین‌های اطراف و مبارزه در برابر راهزنان، این روستا را در بلندی بنا کردند در حالی که روستاهای دیگر همین منطقه به دلیل ترس از دیده شدن توسط راهزنان در گودی یا دره هستند.اولین تابش‌های طلایی خورشید در این منطقه بر روی روستای کله سر می‌تابد یا به عبارت دیگر اولین روستایی است که روشن می شود(به دلیل ارتفاع) لذا نام آن کله سحر بوده‌است که در طول زمان حرف ح از آن حذف شد.[۳] این ناحیه نیز در قدیم همانند مابقی نقاط استان‌های آذربایجان دارای قلعه‌های متخلف است که مشهورترین آن اجاق داغی نام دارد.< ref >

تپه باستانی اجاق داغی[ویرایش]

تپه اجاق داغی
نامتپه اجاق داغی
کشور ایران
استاناستان اردبیل
شهرستانشهرستان نمین
بخشمرکزی
اطلاعات اثر
نوع بناقلعه_آتشکده
کاربریدیدبانی
کاربری کنونیمتروکه
دیرینگیهزاره اول
دورهٔ ساخت اثرهزاره اول
مالک اثرمشاع بین اهالی روستا
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۷۵۱۵
تاریخ ثبت ملی۱۷ اسفند ۱۳۸۱

تپه اجاق داغی' مربوط به اوایل هزاره اول قبل از میلاد است و در شهرستان نمین، بخش مرکزی، روستای کله سر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۵۱۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.دامنه این تپه 1400 متر بالاتر از دریای خزر می‌باشد. در زبان ترکی آذری اجاق به معنای مکانی است که در آن آتش برپا می‌شود و داغ به معنی کوه است. این تپه مشرف است به روستای کله سر از جنوب، جاده فندقلو از غرب، زمین‌های کشاورزی از شمال و جنگل فندقلو و بویوگ داغی از شرق. آثار سنگ‌های باستانی که بر روی این تپه رویت می‌شود، متعلق به آتشکده زرتشتیان در دوران احتمالاً هخامنش یا قبل از آن می‌باشد . با توجه به نقشه فتوحات اسکندر مقدونی، منطقه جلگه اردبیل و قفقاز از حمله او در امان بوده‌است. چند مدرک موثق برای اثبات مطالب بالا وجود دارد:

1. نام این کوه که خود دلیلی است محکم

2.وجود کلسنگ بر روی آثار به جامانده زیرا این گیاه تنها بر سنگ‌های قدیمی می‌روید.

3.تاریخ بیان کرده‌است که خاستگاه زرتشت از کوه‌های آذربایجان و پایین رود ارس بوده، که خود سندی مهم است.

متأسفانه با حفاری‌های غیرمجاز بسیاری از آثار این منطقه به سرقت رفته و دچار سرنوشت نامعلومی شده‌است.

پروژه احداث نیروگاه بادی در کله سر و منطقه ویلکیچ[ویرایش]

با توجه به وزش بادهای نسبتاً شدید در اکثر ایام سال در این منطقه، در گفتگوی دکتر طالب عابدی کله سر با وزیر نیرو وقت، حمید چیت چیان این موضوع مطرح گردید که احتمالاً به علت مرزی بودن منطقه و عدم وجود منابع مالی انجام پروژه میسر نگردید.

احداث نیروگاه بادی در این منطقه علاوه بر کمک به اقتصاد محلی، می‌تواند بخشی از برق استان را نیز تأمین نماید.

گفتگو با دکتر طالب عابدی کله سر پیرامون تاریخچه روستای کله سر[ویرایش]

گفتگو توسط حافظ طلعتی کله سر انجام شده‌است.شمه ای از تاریخ بلند ودلنشین روستای کله سربا استاد عابدی.....استاد تسلط کافی وعلمی از تاریخ دیارما دارد ذوق بیان وتسلط وافی ومتقن به گذشته وسینه ای مملو از حرف‌های نگفته تا پاسی از شب؛استاد به تاریخ علاقه شدیدی دارد استدلال منطقی تمیز علت ومعلول ، مدارک ومستندات ایشان حس کنجکاوی هر انسانی را بر می انگیزد .ایشان می‌گوید مردم باستان‌نشین کله سر روحیه بلند ومناعت طبع داشتند برخلاف سایر ساکنان دیگر محلها، اهالی کله سر که درگذشته زندگی می‌کردند خانه‌های خویش را دراوج بلندی ساخته بودند تا تسلط ودید خودشان را نسبت به اشرار وراهزنان حفظ کنند و اینکه چه دلایل دیگری به غیر مورد اشاره جهت سکنی داشتند دکتر عابدی اشاره می‌کنند دلایل سکنی دراین محل بشرح ذیل می‌باشد ۱-تن‌ها روستایی بوده که هم به صورت طولی وپلکانی وهم متمرکز تشکیل شده ۲-در امتداد دورودخانه قرار گرفته وتسلط بر اب۳-مرتع وزمین کشاورزی برای دام‌ها ۴-تامین سوخت مورد نیاز ونزدیکی به جنگل۵-اهالی برای خودشان تاریخ گویش وتقویم خاصی جهت ثبت ایام داشته‌اند که بعضاً این فولکورها الان هم در بین بعضی سالخوردگان به صورت گویش محلی ادامه دارد.ایشان اشاره می‌کنند که در تاریخ این روستا درقدیم افرادی بودند که حجامت و حتی جراحی‌های سطحی انجام می‌دادند و حتی کارگاهای خانگی از قبیل تهیه کفش خاص آن زمان البته بعد از (چارق) توسط مرحوم بهلول از طریق اتش وایجاد حرارت جهت تهیه نوع خاصی کفش دران زمان تولید داشته و هست.تهیه ظروف مسی وچارچرخ جهت حمل بار از اثار تاریخی این محل بوده و هست .نظافت وتهیه حمام در دهه ۴۰ونحوه اماده کردن اتاق حمام با اجرهای خاص وپخته شده ونوع ملات جهت حفظ حرارت حمام و همچنین جهت تهیه دیگ حرارتی و گرم نمودن آب مورد نیاز ونحوه ایجاد حرارت از شگردهای هنری اهالی آن زمان بوده‌است که با استفاده از دودکش‌هایی که درچارطرف دیگ تعبیه شده بود واین دود کش‌ها از پایین به داخل حمام عبور داشته تا حراررت دیگ اب ضمن عبور از داخل حمام و گرم کردن محوطه درسقف حمام به یک دودکش ختم شده‌است.ایشان می‌گوید اهالی آن زمان در ساختن وپرورش ضرب المثل چیره دست بودند وروستای کله سر شاهراه بوده گیلان یولی مسیری بوده که ساکنان سایر محل جهت رفتن از انجا استفاده می‌کردند اکنون نیز این مسیر وجود دارد نمونه دیگری به اسم شاه اغاجی هست که شاهان صفوی در بهار وتابستان در انجا ساکن م شدند این محل هنوز هم به این نام در بین اهالی گفته می‌شود.چندین درگیری با سایر اقوام دیگر بوقوع پیوسته ( همانند درگیری با روستای ننه کران بر سر مالکیت زمین‌های کشاورزی) که در آینده به این موضوعات اشاره خواهد شد وجا دارد از ایشان جهت این مطالب تاریخی مهم سپاسگزاری نمایم که تا پاسی از شب وقت شان را دراختیار من قراردادند.

تمام روستاهای اطراف به خاطر وجود آسیاب‌های آبی درروستای کله سر برای آرد کردن گندم به این روستا می آمدند و از این جهت هم روستا رونق خاصی داشته حتی از روستای قرلر هم برای آسیاب به این روستا می آمدند صنایع چوب این روستا هم پیشرفته بوده نمونه‌های آن پارویی چوبی خویش یوغ چرخ ارابه شن کش شانه انواع سبد و اکثر لوازم کشاورزی و انواع درب منزل پنجره ملاقه قاشق در کارگاه‌هایی نجاری در این روستا تولید می‌شد جالب این بود که در تولید این وسایل از میخ اهنی استفاده نمی‌شد از میخ چوبی استفاده می‌کردند انواع بخاری چوبی در روستا تولید وصادر می‌شد کارگاه شال بافی و خیاطی جهت دوخت کت شلوار پشمی در این روستا دایر بوده خوانین نمین اکثراً در این روستا بیتوته می‌کردند در دهه 50 تعداد گوسفندان این روستا را بالایی 5000 هزار و تعداد گاو وگاومیش را بالای هزار راس گزارش داده‌اند و..... و درکل در مقایسه روستاهای منطقه بسیار ثروتمند بوده و......

منابع[ویرایش]

  1. روزنامه همشهری
  2. Hamshahry News paper . Tehran
  3. تاریخ ایران.سرپرسی سایکس
  4. اطلس جامع گیتاشناسی 97-96 انتشارات

گیتاشناسی، تهران،ایران

  1. : کمیته تخصصی نام نگاری و یکسان‌سازی نام‌های جغرافیایی ایران :
  2. google Co. «کله سر استان اردبیل».
  3. http://gilarbeg.com/print.php?content=1254