کفران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کفران
اطلاعات کلی
کشور ایران
استاناصفهان
شهرستاناصفهان
بخشبخش بن‌رود
دهستانرودشت شرقی
نام محلیکورون
نام‌های دیگرکفرون، کِی‌رُن
مردم
جمعیت۲۶۷۹ نفر (سرشماری ۹۵)
اطلاعات روستایی
کد آماری۱۷۴۷۷۹
پیش‌شمارهٔ تلفن0314644

کَفران (به فتح کاف)، روستایی بزرگ از توابع شهرستان اصفهان (بخش بن‌رود) در استان اصفهان، ایران که در ۱۸ کیلومتری شهر ورزنه و ۱۱ کیلومتری شهر اژیه واقع شده است.

وجه تسمیه

کَفران بر وزن دَرمان به معنای سرزمینی گود و پایین‌تر از نواحی اطراف است.

پیشینه تاریخی

روستای کفران در کنار یک تپه باستانی به نام کهن‌ده بنا شده است که در زبان محلی کپنده نامیده می‌شود. باقی‌مانده ظروف سفالی به وفور در جای جای این تپه باستانی دیده می‌شود. نخستین بررسی ها در این تپه باستانی نشان می‌دهد که تپه کپنده (کهن‌ده) متعلق به دوره آغاز شهر نشینی در فلات ایران است.

کاوش های باستان شناسی در تپه کپنده که در فاصله ۸۵ کیلومتری شهر اصفهان قرار دارد منجر به کشف سه اسکلت متعلق به انسان های پیش از تاریخ شده است. یافته های باستان شناسی از این تپه پیش از تاریخ شامل سه گور متعلق به دو مرد و یک زن می شود که به صورت درون‌مسکونی و زیر خانه محل زندگی شان دفن شده‌اند. تدفین ها به صورت طاق باز بوده و همراه اسکلت ها ظروف سفالی و یک آویز و دستبند مفرغی نیز کشف شده است. نخستین اسکلت در این تپه متعلق به یک مرد است که به صورت جنینی زیر یک اجاق خوراک پزی در حالی که آویز مفرغی نیز بر گردن وی بوده کشف شده است. یکی دیگر از اسکلت های کشف شده متعلق به مردی است که در کنار کوره سفال گری خود دفن شده است. شواهد باستان شناسی و بقایای خاکستر نشان می دهد که کوره وی پس از مرگ نیز به کار خود ادامه داده است. بر اساس شواهد باستان شناسیبه دست آمده، اقوام ساکن در این تپه از اواخر هزاه چهارم و اوایل هزاره سوم پیش از میلاد در این منطقه زندگی می کرده‌اند.

از جمله مهمترین یافته های باستان شناسی در تپه پیش از تاریخی کپنده، کشف مقادیر قابل توجهی ژتون است که در دوران پیش از تاریخ برای تجارت مورد استفاده قرار می گرفته است. باستان شناسان گمان می‌کنند اقوام ساکن در این تپه حدود 6 هزار سال پیش با نقاط دیگر هم جوار خود در تجارت و داد و ستد بوده‌اند. شواهد نشان می‌دهد مکان استقرار به دست آمده متعلق به بناهای خشتی با خشت‌های قالب گرفته شده است.

باستان شناسان در تلاشند تا ارتباط ساکنان این تپه باستانی را با دیگر تپه های هم دوره شناسایی کنند در حال حاضر سطح این تپه به منظور ساخت زمین فوتبال تسطیح شده و باستان شناسان روی این تپه تاریخی به رغم برهم خوردن لایه های تاریخی ، شواهدی از عصر آهن پیدا کرده اند.

باغ سرهنگ

در کنار این تپه باستانی همچنین باقی‌مانده‌های یک ارگ حکومتی با نام باغ سرهنگ وجود دارد که ساخت آن مربوط به اواخر دوره قاجار و درواقع دارالحکومه حسینعلی خان ینگ‌آبادی معروف به سرهنگ می‌باشد که حاکم وقت روستای کفران و روستاهای اطراف از جمله طهمورثات بوده است.

وقایع تاریخی مهم

از جمله وقایع تاریخی مربوط به دوره فرمانداری حسینعلی خان ینگ‌آبادی در کفران، حمله دزدان یاغی در سال ۱۲۹۷ هجری شمسی (۱۹۱۸ میلادی مطابق با سال مایانی جنگ جهانی اول) به سرکردگی جعفرقلی چرمهینی، رضا جوزدانی، علینقی‌چی و شجاع همایون دهکردی به روستاهای رودشت از جمله کفران است.

در تصویری که از این واقعه به جای مانده است، یاغی معروف علینقی‌چی در غل و زنجیر توسط حسینعلی‌خان سرهنگ اسیر شده است.


رجال و بزرگان برجسته

- میرزا نورالله کفرانی (ضیا اصفهانی)

میرزا نورالله اهل کفران رویدشت (رودشت) شاعر و از کُتِاب دفتر دیوان در دربار شاه عباس اول صفوی بوده است.

میرزا نورالله در سال ۱۰۵۲ هجری قمری فوت کرد و در گورستان تخت پولاد اصفهان در قسمت تکیه فاضل هندی به خاک سپرده شد. آرامگاه وی دارای سنگ قبر بسیار گران‌بهایی بوده است که تا قبل از آذر ماه سال ۱۳۳۳ هجری شمسی پیدا و نمودار بود ولی بر اثر بارندگی شدید آذر ماه سال ۱۳۳۳ هجری شمسی که منجر به ایجاد سیل و تخریب و ویرانی تخت پولاد شد، قبر و سنگ قبر نفیس میرزا نورالله هم مفقود گردید.

میرزا نورالله کفرانی معروف به ضیای اصفهانی با تخلص ضیا شعر می‌سروده است.

شعری از میرزا نورالله کفرانی بر جای مانده که احتمالاً خطاب به حاکم دستگاه شاه صفوی سروده است (خلاصه و تلخیص):

ای بت هرزه گرد هر جایی

وی بر آورده سر به رسوایی

هرزه گردی و باده پیمایی

عاقبت می کشد به رسوایی

بس که گفتم زبان من فرسود

چه کنم پند من ندارد سود

گر چه در پاکی تو نیست شکی

این نمی داند از هزار یکی

شب اگر با مسیح در فلکی

مورد تهمتی اگر ملکی

لب بدگو نمی توان بستن

وز بد او نمی توان رستن

کی گمان داشتم که آخر کار

ننگ و … را نهی بکنار

. . .

مراسم‌ها و آیین

- پنجی

پنجی به آیین باستانی مردم کفران در روز پنجم بهار و ماه فروردین گفته می‌شود که بر اساس آن مردم روستا برای بزرگداشت بهار و سبزی و رویش دوباره به طبیعت و مزارع و تفرجگاههای اطراف روستا رفته و به شادی و سرور می‌پردازند و از غذاها و خوراکی‌های ویژه ایام نوروز تناول می‌کنند.

'-شبیه‌خوانی یا تعزیه‌خوانی

از روزگاران قدیم سنت شبیه‌خوانی یا تعزیه‌خوانی (شِبیه در زبان محلی) در این روستا برگزار می‌شده است. این مراسم مذهبی بیشتر توسط مردان روستا اجرا می‌شود. در این مراسم، مردان نقش شخصیت‌های واقعه کربلا را بر عهده دارند و از روی متن‌های قدیمی به نام "نسخه" نقش خود را اجرا می‌کنند. از جمله شخصیت‌های معروف شبیه‌خوانی در این روستا می‌توان از مرحوم حاج عبدالله قدیری نام برد که سال‌های طولانی نقش شمر ابن ذی‌الحوشن را در این مراسم برعهده داشت.

علاوه بر این، مراسم دیگری نیز به نام "زار" در ایام دهه اول محرم برگزار می‌شده است که در آن عزاداران مرد و زن با لباس سیاه و با حمل علم و کتل و نخل (حجله آراسته شده با پارچه‌های سبز و سیاه که نماد حمل پیکر امام سوم شیعیان است و به نخل‌گردانی معروف می‌باشد)، در کوچه‌های روستا عزاداری می‌کردند.

زبان

زبان مردم کفران از شاخه‌های زبان‌های ایران باستان یا پهلوی است و در زبان عامه به زبان ولایتی کِی‌رونی معروف است. برخی از واژه‌های این زبان و معادل فارسی آن عبارتند از:

اَخی--- مرد

ژن - زن

شوهر - میره

پسر - پُره

بابابزرگ - بابیلی

مامان‌بزرگ - مامبیلی

مرغ - کرک

خربزه - کمزه

آبگوشت - اُگوشت

دیوار - دزار

آتش - تش

کشمش - کژمژ

پنیر - پینیر

گربه - میلی

سگ - کوواِه

روباه - لوبا

خرما - عُرما


برخی ضرب‌المثل‌های کفرانی و معادل فارسی آن

- زوری گو دِر نات نه دِر پات نه (زوری که به گلویت وارد می‌کنی به پایت وارد کن - دو صد گفته چو نیم کردار نیست).

- گوژی گاوا شواِه دُتی ماوا شواِه (گوساله به گاو میره دختر به مادرش - تره به تخمش میره حسنی (ابولی) به باباش)

کواِه تا پا دووم دمُش نَنِه واقی نکرواِه (سگ را تا پا بر دمش نگذاری پارس نمی‌کند).

لِته یا شالاردونه آروه یا کالاردونه (زمین یا شاهدانه می‌آورد یا گیاه کوشه)

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان رودشت شرقی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۳٬۳۴۹ نفر (۸۴۵خانوار) بوده‌است.

منابع[ویرایش]

  • «نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۸۵». درگاه ملی آمار ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ ژانویه ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱ ژانویه ۲۰۱۳.

وبسایت کفران :

kafran.ir