چشمه سفیدآب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۴°۲۱′۷″ شمالی ۵۲°۱۴′۴۷″ شرقی / ۳۴.۳۵۱۹۴° شمالی ۵۲.۲۴۶۳۹° شرقی / 34.35194; 52.24639[۱]

چشمهٔ سفیدآب[۲]

دو جبیر[۳] در کنار برکهٔ چشمهٔ سفیدآب، تابستان ۱۳۸۹
استان اصفهان
شهرستان آران و بیدگل
بخش کویرات
دهستان کویر
کوه سفیدآب، ۱۴۳۱ متر،[۳][۴] ۴۷۴۷ پا[۵]
زیستگاه وزغ کویری

سفیدآب چشمه‌ای در جنوب غربی پارک ملی کویر، در شمال دهستان کویر شهرستان آران و بیدگل است،[۱][۶] و از کوهپایهٔ شمالی[۵] کوه سفیدآب[۷] می‌جوشد. پاسگاه محیط‌بانی و ایستگاه لرزه‌نگاری[۸] سفیدآب در کنار این چشمه قرار دارند؛[۳] و از کنار این پاسگاه راه‌های قصر بهرام، قلعه کرشاهی و مرنجاب می‌گذرند.[۹]

کوه سفید‌آب در کرانهٔ جنوب شرقی دریاچهٔ نمک جای گرفته‌است. چشمهٔ دیگری به‌نام چشمهٔ آب باریک[۱۰] در کوهپایهٔ جنوبی آن روان است.[۵] در بالادست این کوه، کوه تلبور جای‌گرفته است، و از میان این‌دو گسلهٔ مرنجاب می‌گذرد.[۴]

گذشته[ویرایش]

سفیدآب در مسیر شاه‌راه اصفهان فرح‌آباد بود. در کنار این چشمه کاروانسرایی بود، که با خاک یکسان شده‌است. آب چشمه در جویی به درازای ۱۵۰۰ متر به‌سوی کاخ سفیدآب[۱۱][۱۲] روان بود؛ و پس از گذشتن از کاخ، باغی در کنار آن را آبیاری می‌کرد. شاه عباس ساخت کاروانسرای پای چشمه و همچنین راه کاروانروی سفیدآب–مرنجاب را در واپسین سال پادشاهی‌اش آغاز کرد.[۱۳]

KavirNP Iran L7 aug00sep01.jpg
1
2
3
4
5
6
7
پارک ملی کویر
1 کاروانسرای سفیدآب
2 کاروانسرای مرنجاب
3 کاروانسرای عین‌الرشید
4 کاروانسرای قصر بهرام
5 کاروانسرای لکاب[۱۴]
6 سیاه‌کوه[۴]
7 کوههای یخ‌آب[۴] (کوه کرشاهی[۱۵])

دو راه از این چشمه تا سیاه‌کوه گذرگاه کاروانها بود. تا رباط لکاب در کرانهٔ شرقی سیاه‌کوه گذرگاهی برای فصول بارانی بود، و راه کوتاه‌تر و پهن‌تر دیگری در کنارهٔ دریاچهٔ نمک از حوض کلاک می‌گذشت و به کاروانسرای عین‌الرشیدی می‌رسید.[۱۳]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ کد عارضه ۲۶۸۸۵۳، پایگاه ملی نام‌های جغرافیایی ایران، سازمان نقشه‌برداری کشور
  2. «Cheshmeh-ye Sefīd Āb». National Geospatial-Intelligence Agency, Bethesda, MD, USA. بازبینی‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ «پارک ملی کویر». سازمان حفاظت محیط زیست. بازبینی‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور. «ARAN geology 1:250000». بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ U.S. National Imagery and Mapping Agency. «NI 39-7 Aran, Iran». The University of Texas at Austin. بازبینی‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  6. «نقشه دهستان‌های استان اصفهان - سال ۱۳۹۰». مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  7. کد عارضه ۲۴۱۰۰۶، "۳۴°۱۹′۵۳″ شمالی ۵۲°۱۲′۵۸″ شرقی / ۳۴.۳۳۱۳۹° شمالی ۵۲.۲۱۶۱۱° شرقی / 34.33139; 52.21611 (کوه سفیدآب): ارتفاع ۱۱۰۹ متر
  8. «Station Table». موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران. بازبینی‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷.  ۳۴°۲۱′۰۷″ شمالی ۵۲°۱۴′۲۸″ شرقی / ۳۴.۳۵۲° شمالی ۵۲.۲۴۱° شرقی / 34.352; 52.241 (IRSC Station): ارتفاع ۹۹۵ متر
  9. «شکارچیان تپه‌ها». tourismpaper. بازبینی‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  10. حیدر لطفی، ماندانا قنبری. «طرح پارک ملی کویر گرمسار به عنوان قطب نمونه گردشگری در کشور». فصلنامه علمی پژوهشی اطلاعات جغرافیایی سپهر. بازبینی‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  11. «تأملی در علل توسعه و تخریب اقامتگاه‌های شاهی میان‌راهی دوران صفوی». نشریه علمی پژوهشی مرمت و معماری ایران شماره سوم. بازبینی‌شده در ۱۷ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  12. اقامتگاه شاهی، امروزه کاروانسرای سفیدآب نام دارد.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ ولفرام کلایس. «بناهای صفوی در مسیر جاده اصفهان-فرح‌آباد ساری». فصلنامه اثر، دوره ۷. بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئیه ۲۰۱۷. 
  14. «Kārvānsarā-ye Lekāb». National Geospatial-Intelligence Agency, Bethesda, MD, USA. بازبینی‌شده در ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۷.  ۳۴°۳۸′۵۹″ شمالی ۵۲°۲۲′۵۱″ شرقی / ۳۴.۶۴۹۶° شمالی ۵۲.۳۸۰۸° شرقی / 34.6496; 52.3808 (کاروانسرای لکاب): کاروانسرای لکاب
  15. کد عارضه ۲۴۱۰۰۶، "۳۳°۵۹′۵۵″ شمالی ۵۲°۶′۵۷″ شرقی / ۳۳.۹۹۸۶۱° شمالی ۵۲.۱۱۵۸۳° شرقی / 33.99861; 52.11583 (کوه کرشاهی): ارتفاع ۱۹۶۵ متر