پنبه (سرده)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
گیاه پنبه
Gossypium herbaceum 002.JPG
گل پنبه معمولی
آرایه‌شناسی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده): رزیدها
راسته: پنیرک‌سانان
تیره: پنیرکیان
زیرخانواده: پنیرک‌واران
تبار: Gossypieae
سرده: گیاه پنبه
کارل لینه[۱]
گونه‌ها

متن را ببینید.

مترادف

Erioxylum Rose & Standl.
Ingenhouzia DC.
Notoxylinon Lewton
Selera Ulbr.
Sturtia R.Br.
Thurberia A.Gray
Ultragossypium Roberty[۱]

گیاه پنبه (نام علمی: Gossypium) سردهای از گیاهان تبار Gossypieae است که بومی مناطق گرمسیر و شبه‌گرمسیر هر دو جهان نوین و کهن است. این سرده دارای نزدیک به ۵۰ گونه است که آن را یکی از پرتعدادترین سرده‌های تبار خود کرده. نام علمی این سرده برگرفته از واژه غوز در زبان عربی است که به معنای «نرم و لطیف» می‌باشد.

خاستگاه سرده گیاه پنبه به ۱۰–۵ میلیون سال پیش باز می‌گردد.[۲] گونه‌های این سرده در مناطق خشک و نیمه‌خشک گرمسیری و شبه‌گرمسیر یافت می‌شوند. آن‌ها اغلب به صورت بوته یا بوته‌وار هستند و در ریخت‌ها و شکل‌های بسیار متنوع با ویژگی‌های مختلف یافت می‌شوند.

ریشه

پنبه ریشه ای مستقیم و طویل دارد که در ابتدای فصل رشد به سرعت و بصورت عمقی به درون خاک نفوذ می کند.اگر خاک نفوذپذیر باشد تا قبل از سبزشدن ، ریشه پنبه می تواند تا عمق 15 تا 20 سانتی متر در خاک نفوذ کند و زمانی که بوته به ارتفاع 30 سانتی متر برسد،ریشه تا عمق بیش از 60 سانتی متر نفوذ می یابد.در خاکهای گرم و نفوذ پذیر و تحت کشت آبی پتانسیل نفوذ ریشه به 2 متر و در شرایط دیم تا 3 متر می رسد، اگر چه عمق توسعه ریشه تا 6 متر نیز گزارش شده است . همراه با افزایش عمق توسعه ریشه ، از قطر ریشه به سرعت کاسته شده و ریشه منشعب می گردد .

ساقه

عموما ساقه اصلی بدون گل است . ساقه بعد از سبز شدن و به مدت یک ماه شامل 4 تا 5 میانگره و فاقد انشعاب است . ساقه بافتی چوبی داشته اما سخت نیست .یک جوانه در هر گره ساقه اصلی و در زاویه داخلی هر برگ وجود دارد که می تواند بصورت شاخه رویشی یا شاخه زایشی رشد نماید .غالبا جوانه های رویشی واقع در روی گره های پایینی گیاه 3 تا 5 فعال شده و تولید شاخه های رویشی می کنند و شاخه های زایشی روی گره های بالاتر بوجود می آیند . مکان تشکیل اولین شاخه در روی ساقه اصلی به گونه ، رقم ، تراکم بوته ، مقدار نیتروژن و رطوبت خاک ، آسیب به مریستم انتهایی ساقه و یا خسارتهای دیگر بستگی دارد .شاخه زایشی واقع در ناحیه میانی بیشترین تعداد گل را داشته و بالاترین سهم را در تشکیل عملکرد بوته دارند . هیچ شاخه رویشی در بالای اولین شاخه زایشی تشکیل نمی گردد و هر چه مکان اولین شاخه زایشی به پایین بوته نزدیک تر باشد ، نسبت شاخه های زایشی به رویشی بیشتری وجود دارد و گیاه زودرس تر می باشد . در ارقام دیررس اولین شاخه زایشی در گره های بالاتر تشکیل می شود ، پس عملکرد بوته پایین است . تفاوت دیگری بین شاخه های زایشی و رویشی در زاویه آنها نسبت به ساقه اصلی می باشد . شاخه های زایشی کم و بیش عمودی رشد می کنند ، در حالی که شاخه های زایشی عموما بطور افقی رشد می نمایند .

گونه ها

  • پنبه درختی Gossypium arboreum
  • پنبه معمولی Gossypium herbaceum
  • گازیپیوم Gossypium hirsutum
  • Gossypium anomalum
  • Gossypium arboreum
  • Gossypium areysianum
  • Gossypium aridum
  • Gossypium barbadense
  • Gossypium bickii
  • Gossypium bricchettii
  • Gossypium costulatum
  • Gossypium cunninghamii
  • Gossypium darwinii
  • Gossypium enthyle
  • Gossypium evertum
  • Gossypium exiguum
  • Gossypium gossypioides
  • Gossypium harknessii
  • Gossypium herbaceum
  • Gossypium hirsutum
  • Gossypium incanum
  • Gossypium irenaeum
  • Gossypium klotzschianum
  • Gossypium laxum
  • Gossypium lobatum
  • Gossypium londonderriense
  • Gossypium longicalyx
  • Gossypium marchantii
  • Gossypium mustelinum
  • Gossypium nelsonii
  • Gossypium nobile
  • Gossypium pilosum
  • Gossypium populifolium
  • Gossypium pulchellum
  • Gossypium raimondii
  • Gossypium robinsonii
  • Gossypium rotundifolium
  • Gossypium schwendimanii
  • Gossypium somalense
  • Gossypium stocksii
  • Gossypium sturtianum
  • Gossypium thurberi
  • Gossypium timorense
  • Gossypium tomentosum
  • Gossypium tridens
  • Gossypium trifurcatum
  • Gossypium trilobum
  • Gossypium triphyllum
  • Gossypium turneri
  • Gossypium vollesenii
  • Gossypium zaitzevii

منابع

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "Genus: Gossypium L", Germplasm Resources Information Network, United States Department of Agriculture, 2007-03-12, retrieved 22 May 2013
  2. David S. Senchina, Ines Alvarez, Richard C. Cronn, Bao Liu, Junkang Rong, Richard D. Noyes, Andrew H. Paterson, Rod A. Wing, Thea A. Wilkins and Jonathan F. Wendel. 2003. Rate Variation Among Nuclear Genes and the Age of Polyploidy in Gossypium. Mol. Biol. Evol. 20(4):633–643.