پم‌باک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

پم‌باک معروف‌ترین استاندارد جهانی در مدیریت پروژه است و رایج‌ترین معیار برای شکل‌دهی و ارزیابی سیستم‌های مدیریت پروژه به شمار می‌رود. بسیاری از رایج‌ترین تعاریف، اصطلاح‌ها و طبقه‌بندی‌هایی که امروزه در مدیریت پروژه به کار می‌روند از این استاندارد برداشت شده‌اند. به عبارت دیگر، پم‌باک زبان مشترکی جهانی در مدیریت پروژه است. عبارت پم‌باک (به انگلیسی: PMBOK) مخفف Project Management Body Of Knowledge است و در فارسی به گستره دانش مدیریت پروژه، پیکره دانش مدیریت پروژه یا به صورت ساده‌تر به دانش مدیریت پروژه ترجمه شده است. منظور از Body Of Knowledge مجموعه‌ای جامع از اطلاعات و مهارت‌هاست که یک حرفه را شکل می‌دهند.

تاریخچه[ویرایش]

کی از ارزنده ترین دستاوردهای علمی و عملی PMI در سالهای گذشته تدوین و انتشار مجموعه ای از موثرترین فرایندهای مدیریتی پروژه در چهارچوب حوزه های دانش مدیریت پروژه، در قالب کتابی بنام راهنمای کلیت دانش مدیریت پروژه (اختصاراٌ: پم باک) میباشد. PMBOK: Project Management Body of Knowledge کتاب پم باک به تعریف و تشریح آن فرایندها (و ابزار و تکنیکهای مربوطه آنها)، و تکرار و تداخل آنها فیمابین یکدیگر (Process Interrelation)، و بررسی درون دادها و برون دادها و نیز الزامات فرایندهای مدیریت پروژه پرداخته، و بیان میدارد که: رعایت و انجام صحیح آن فرایندها، در اکثر مواقع و در اکثر پروژه ها، منجر به بالا رفتن درجه موفقیت، در به سرانجام رساندن موفق آن پروژه ها، میگردد.

امروزه محتوای کتاب پم باک به منزله استاندارد دانش روز مدیریت پروژه بحساب میاید. بر اساس آمار ماهنامه رسمی PMItoday (تا دسامبر 2013 میلادی) تعداد بیش از 4,000,000 کپی از کتاب پم باک (آمار کپی های مجاز و قانونی) در دسترس عموم قرار گرفته است. درحال حاضر نگارش پنجم (نگارش سال 2012 میلادی PMBOK Fifth Edition) کتاب پم باک به منزله آخرین نگارش، معتبر و قابل دسترسی میباشد. این استاندارد توسط یك تیم 400 نفره از متخصصین مدیریت پروژه از سراسر جهان نگاشته شده است.

محتوای استاندارد[ویرایش]

کتاب استاندارد مدیریت پروژه پم باک از 13 فصل تشکیل گردیده. فصول 1 الی 3 به تعریف و تشریح مقوله پروژه، مدیریت آن و چهارچوب مدیریت پروژه می پردازد.

برخی از فرایندها اختیاری و اکثر آن‌ها اجباری هستند. تیم مدیریت پروژه باید فرایندهایی که برای پروژه لازم هستند را در ابتدای کار مشخص کند و تعیین کند که هرکدام از آن فرایندها به چه ترتیب در پروژه اجرا خواهند شد. در پم‌باک راهنمایی‌های زیادی در مورد هر فرایند وجود دارد، ولی این راهنمایی‌ها برای عملیاتی ساختن آن‌ها کافی نیست و به همین خاطر شکل دادن به یک سیستم مدیریت پروژه کامل نیاز به تجربه و دانشی تکمیلی دارد که انتظار می‌رود در تیم مدیریت پروژه وجود داشته باشد.

47 فرایند مدیریت پروژه پم‌باک به دو شکل دسته‌بندی می‌شوند تا درک آن‌ها برای مخاطب ساده‌تر باشد. یک دسته‌بندی بر اساس گروه‌های فرایندی و دسته‌بندی دیگر بر اساس حوزه‌های دانش است. در طی 10 فصل، پم باک به معرفی و تشریح 47 فرایند مدیریتی پروژه، درون دادها، ابزار و تکنیکها و نیز برون دادهای تک تک این فرایندها پرداخته و تعاملات فیمابین آنان را مورد بررسی قرار میدهد. از سوی دیگر و همزمان با آن، پم باک مدیریت پروژه را در انجام 5 گروه فرایندی آغازین، برنامه ریزی، اجرائی، نظارتی-کنترلی و اختتامی معرفی می نماید. برخی از فرایندها اختیاری و اکثر آن‌ها اجباری هستند. تیم مدیریت پروژه باید فرایندهایی که برای پروژه لازم هستند را در ابتدای کار مشخص کند و تعیین کند که هرکدام از آن فرایندها به چه ترتیب در پروژه اجرا خواهند شد. در پم‌باک راهنمایی‌های زیادی در مورد هر فرایند وجود دارد، ولی این راهنمایی‌ها برای عملیاتی ساختن آن‌ها کافی نیست و به همین خاطر شکل دادن به یک سیستم مدیریت پروژه کامل نیاز به تجربه و دانشی تکمیلی دارد که انتظار می‌رود در تیم مدیریت پروژه وجود داشته باشد.

47 فرایند مدیریت پروژه پم‌باک به دو شکل دسته‌بندی می‌شوند تا درک آن‌ها برای مخاطب ساده‌تر باشد. یک دسته‌بندی بر اساس گروه‌های فرایندی و دسته‌بندی دیگر بر اساس حوزه‌های دانش است. در طی 10 فصل، پم باک به معرفی و تشریح 47 فرایند مدیریتی پروژه، درون دادها، ابزار و تکنیکها و نیز برون دادهای تک تک این فرایندها پرداخته و تعاملات فیمابین آنان را مورد بررسی قرار میدهد. از سوی دیگر و همزمان با آن، پم باک مدیریت پروژه را در انجام 5 گروه فرایندی آغازین، برنامه ریزی، اجرائی، نظارتی-کنترلی و اختتامی معرفی می نماید.

گروه‌های فرایندی[ویرایش]

گروه‌های فرایندی، فرایندهای پم‌باک را بر اساس توالی مفهومی آن‌ها دسته‌بندی می‌کنند. در پم‌باک ۵ گروه فرایندی وجود دارد:

  • گروه فرایندی آغازش، که برخی کارهای اولیه که برای شروع پروژه لازم هستند را انجام می‌دهد.
  • گروه فرایندی برنامه‌ریزی، که برنامه‌ریزی پروژه را به عهده دارد.
  • گروه فرایندی اجرا، که اجرای برنامه‌های پروژه را به عهده دارد.
  • گروه فرایندی نظارت و کنترل، که مطابقت اجرا و برنامه را ارزیابی می‌کند.
  • گروه فرایندی خاتمه، که برخی کارهای پایانی پروژه را انجام می‌دهد.

پس از آغازش پروژه، برنامه‌ریزی آغاز می‌شود. فقط بعد از این‌که برنامه‌ریزی اولیه پایان یابد می‌توان اجرای پروژه را شروع کرد. برنامه‌ریزی پروژه همچنان به کار خود ادامه می‌دهد تا همراه با اجرای پروژه دایماً برنامه‌ها را بازنگری، اصلاح و تدقیق کند. گروه فرایندی نظارت و کنترل همزمان با برنامه‌ریزی و اجرا کار می‌کند و وظیفه اصلی آن ارزیابی مطابقت اجرا و برنامه‌ریزی و پیشنهاد دادن اقدامات اصلاحی و پیشگیرانه است. در نهایت پس از این‌که کارهای پروژه تمام شوند، تعدادی فرایند برای خاتمه دادن به پروژه و تحویل رسمی آن انجام می‌شود. اگر پروژه به چند فاز تقسیم شده باشد، تمام گروه‌های فرایندی برای تک تک فازها تکرار می‌شوند. هیچکدام از گروه‌های فرایندی را نمی‌توان حذف کرد.

حوزه‌های دانش[ویرایش]

دومین دسته‌بندی فرایندها بر اساس حوزه‌های دانش است. حوزه‌های دانش فرایندها را بر اساس نوع مهاتی که نیاز دارند تقسیم می‌کنند. حوزه‌های دانش پم‌باک از این قرارند:

1-مدیریت یکپارچگی پروژه(هماهنگی و یکپارچه سازی تمامی عناصر فرایند های مدیریت پروژه)

2-مدیریت محدوده و محتوای پروژه (تعریف و تعیین دقیق مرز های پروژه و چه چیزهایی جزء پروژه و چه چیز هایی جزء آن نیست)

3-مدیریت زمان پروژه (کلیه فرایند هایی که با اتمام سر وقت پروژه در ارتباط هستند)

4-مدیریت هزینه پروژه (کلیه فرایند هایی که با بودجه پروژه در ارتباط هستند)

5-مدیریت کیفیت پروژه (کلیه فرایند هایی که ضمانت میکنند پروژه به اهداف خود برسد)

6-مدیریت منابع انسانی پروژه (فرایند هایی جهت ایجاد هارمونی در تیم و تقویت آن)

7-مدیریت ارتباطات پروژه (فرایند های شامل ارسال و پخش اطلاعات پروژه)

8-مدیریت ریسک پروژه (فرایند های شناسایی تهدید ها و فرصت ها و شناسایی راه های استقبال از فرصت ها و مقابله با تحدید ها)

9-مدیریت تدارکات پروژه (کلیه فرایند های تهیه ملزومات، خرید ها و نیز مدیریت قرارداد ها)

10-مدیریت ذینفعان پروژه (فرایند های مرتبط با شناسایی و مدیریت تمامی افراد کلیدی پروژه)

منابع[ویرایش]

کسب اطلاعات در زمینه مدیریت پروژه، استاندارد پم باک http://www.Golparian.com ، PMBOK

معرفی استاندارد پم‌باک