پلوئیدی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

دستگی (به انگلیسی: Ploidy) در ژنتیک به شمار دسته‌های کروموزوم‌ها گفته می‌شود که با هم جور هستند که این کروموزوم‌های جور را، بویژه در برخی از مرحله‌های تقسیم یاخته، در کنار هم می‌توان یافت.

انواع دستگی[ویرایش]

دودسته (دولاد)[ویرایش]

به اندامگان یا یاخته‌ای که دارای دو گروه کروموزوم (۲n) باشد دودسته، دوگانو یا دولاد گفته می‌شود.

دوگان‌ها دارای دو دسته کروموزوم هستند که به طور طبیعی در پیکریاختههای انسان چنین حالتی برقرار است. شمار کروموزوم‌های (عدد کروموزومی) انسان ۴۶ است.

کروموزومها در برخی از مرحله‌های تقسیم یاخته‌ای در بخشی به نام سانترومر با یکدیگر پیوند برقرار می‌کنند و به صورت جفت جفت (دوتایی) در کنار هم جای می‌گیرند.

تک‌دسته (تک‌لاد)[ویرایش]

تک‌دسته یا یک‌لا (Haploid) اندامگان تکیاختهای است که دارای یک کروموزوم می‌باشد یعنی کروموزوم دیگری در آن یاخته نیست که با آن جفت باشد. ارگانیسم‌های تک‌سلولی ساده مانند اکثراً هاپلوئیدی هستند. برخی ارگانیسم‌ها می‌توانند دیپلوئیدی یا هاپلوئیدی باشند.[۱]

در اندامگان تک‌دسته (Haploid) یک گروه کروموزوم (۱n) وجود دارند که این حالت در یاخته‌های جنسی اندامگانهای دودسته نیز دیده می‌شود. کروموزومها در پیکریاخته‌های آنها دودسته هستند، درحالی که در یاخته‌های جنسی آنها یک کروموزوم از هر جفت راه یافته است.

پلی پلوئیدی[ویرایش]

داشتن جایگاه برای دگرچینه‌های گوناگون از یک ژن ویژه بر روی بیش از دو کروموزوم را چنددستگی، چندلادی، و یا پولادی (Polyploidy) و اندامگانی که دارای این ویژگی می‌باشد را چنددسته (Polyploid) می‌گویند.

نشانه‌های ۳n برای که سه‌دستهها (Triploid) و ۴n برای چهاردستهها (Tetraploid) به کار برده می‌شود.

منابع[ویرایش]

  • دکتر نام‌آور، حمید: دکتر ضرابی، محمد جواد. فرهنگ پزشکی دورلند. انتشارات یادواره کتاب، ۱۳۸۲.

ISBN 964-5543-28-2

  1. Biologie moléculaire de la cellule by Lodish, Berk, Matsudaira et al. , Publisher: De Boeck & Larcier, chapitre 10: La structure moléculaire des gènes et des chromosomes, page 424, 3ème édition, 2005