ولاسیرپتر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
ولاسیرپتر
محدودهٔ زمانی: کرتاسه پسین، ۷۵ تا ۷۱ میلیون سال پیش
Velociraptor fruita 2.jpg
اسکلت ولاسیرپتور مغولی در موزه دایناسور جورنی، فروتا، کلرادو
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: خزندگان
بالاراسته: دایناسورها
راسته: خزنده‌کفلان
زیرراسته: ددپایان
تیره: دونده‌خزندگان
زیرخانواده: زودربائیان
سرده: ولاسیرپتور
آزبورن، ۱۹۲۴
گونه‌ها
  • ولاسیرپتر مغولی
    (آزبورن، ۱۹۲۴)
  • ولاسیرپتر اوسمولسکی
    (گادفرویت، ۲۰۰۸)

ولاسیرپتر (نام علمی: Velociraptor) یا تیزپامرغ (به معنی چابک/تیزپا+ دزد) که در میان عامه مردم با نام رپتر شناخته می‌شود، یک سرده از دایناسورهای گوشت‌خوار کوچک و پرنده‌مانند متعلق به کلاد ددپایان است که بین ۷۵ تا ۷۱ میلیون سال پیش زندگی می‌کرد. سرده ولاسیرپتر شامل دو گونه شناخته شده است که سنگواره‌های آن‌ها در مغولستان و مغولستان داخلی شناسایی شده‌اند. با وجود اندازه کوچک بدن مغز ولاسیرپتر به نسبت دیگر دایناسورهای هم‌جثه با آن، بزرگ‌تر بوده و این دایناسور احتمالاً همانند پرندگان امروزی جانوری خون‌گرم و بسیار فعال بوده‌است.

ویژگی‌های کالبدشناسی ولاسیرپتر مشابه با سایر گونه‌های درومیسورسانان همچون دینونیکوس بود و از جمله مهم‌ترین این ویژگی‌ها داشتن پنجه‌های داسی‌شکل در پاها به منظور پاره کردن بدن طعمه و وجود دمی بلند و ترکه‌ای به منظور حفظ تعادل بود.

معنی لغوی ولاسیرپتر به معنی مارمولک سریع است.

توصیف

مقایسه اندازه ولاسیرپتر مغولی با انسان خردمند
یک تصویرسازی هنری از پیکر ولاسیرپتر مغولی

ولاسیرپتر یک دایناسور گوشت‌خوار کوچک و سریع با بدنی پوشیده از پر بود که بزرگ‌ترین نمونه‌های کشف‌شده از آن حدود ۰٫۵ متر ارتفاع تا کپل، ۲٫۰۷ متر طول و ۱۵ کیلوگرم وزن داشته‌اند. مانند سایر ددپایان ولاسیرپتر نیز بر روی دوپا خود حرکت می‌کرد و دارای سه پنجه تیز در دستان و نیز پنجه‌ای داسی‌شکل به طول ۱۳ سانتی‌متر در هر دو پای خود بود. سر ولاسیرپتر همانند سر سوسمار دراز و باریک بوده و آرواره آن دارای بیش از ۲۶ دندان تیز و چاقومانند بود. دم این دایناسور سخت و چغر بود و در حفظ تعادل به آن کمک می‌کرد. ولاسیرپتر تنها قادر بود دم خود را به چپ و راست تکان دهد و نمی‌توانست آن را بالا پایین کند. این قابلیت به دایناسور کمک می‌کرد سریع حرکت کرده و جهت حرکت خود را باشتاب عوض کند. دو پای دزد چابک نیرومند بود و از آن‌ها برای پریدن نیز استفاده می‌شد.[۱][۲][۳]

درخت فرگشتی

Eudromaeosauria
خزنده‌پرنده‌دزدیان

سارورنیتولستس

Atrociraptor

بامبی‌ربا

unnamed

پنجه‌وحشتناک

unnamed
زودربائیان
unnamed

Velociraptor

ایتمیروس

unnamed

آداسور

Tsaagan

Dromaeosaurinae

Dromaeosaurus

Utahraptor

آکیلوباتور

پانویس

  1. VELOCIRAPTOR enchantedlearning.com
  2. Wikibooks contributors, 'Wikijunior:Dinosaurs/Velociraptor', Wikibooks, The Free Textbook Project, 18 January 2014, 14:22 UTC, <http://en.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikijunior:Dinosaurs/Velociraptor&oldid=2601485> [accessed 19 May 2014]
  3. Velociraptor Facts for Kids sciencekids.co.nz

پیوند به بیرون