مظفر پرتوماه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مظفر پرتوماه
Mozafar.jpg
متولد ۱ خرداد ۱۳۱۸
۲۳ مه ۱۹۳۹
محلهٔ جورآباد، سنندج، ایران
مرگ ۲۶ بهمن ۱۳۸۴
۱۵ فوریه ۲۰۰۶ (۶۶ سال)
ایالات متحده آمریکا
ملیت  ایران
تبار کرد
رشته فعالیت فیزیک هسته‌ای
محل کار ناسا

مظفر پرتوماه (به کردی: موزففەر پەرتەوماه) (زاده: ۱ خرداد ۱۳۱۸ ه. ش در محلهٔ جورآباد در سنندج[۱] – درگذشت: ۲۶ بهمن ۱۳۸۴ ه. ش در آمریکا) دانشمند، فیزیکدان، محقق، پژوهشگر و مفسر قرآن مسلمان کرد است که از اولین استادهای فیزیک هسته‌ای در ایران است و به مدت سه دهه نیز در سازمان فضایی ناسا کار کرده‌است.[۲] او که پس از طی تحصیلات متوسطه، جهت ادامه تحصیل به آمریکا رفت و تحصیلات خود را تا مقطع دکتری در رشته فیزیک هسته‌ای در دانشگاه ویسکانسین-مدیسن ادامه داد. او هم‌چنین یکی از اعضای اصلی انجمن دانشجویان اسلامی آمریکا بوده‌است. پروفسور به مدت ۱۹ سال نیز در بیمارستان ناسا در زمینه‌ی فیزیک سرطان فعالیت داشته‌است.[۳] پرتوماه، پس از بازگشت به سنندج در سال ۱۳۸۴ به سفر حج رفتند و بعد مدتی سرانجام در پی بروز سکته قلبی در واشینگتن درگذشت.[۴]

زندگینامه[ویرایش]

کودکی[ویرایش]

مظفر پرتوماه در ۱ خرداد ۱۳۱۸ در محله‌ی جورآباد سنندج در میان خانوده‌ای متدین و زحمت‌کش تولد یافت. پدر وی «سیدمحمد» و مادرش «گل‌اندام پرتوماه» نام داشتند.[۳]

نوجوانی و بزرگسالی[ویرایش]

پرتوماه تحصیلات ابتدایی خود را در سنندج آغاز کرد و تحصیلات ششم ابتدایی و سیکلِ اول را باعنوان شاگرد ممتاز در شهر سنندج گذراند؛ سپس وارد دانشسرای مقدماتی شد و بعد از دو سال تحصیل، به‌عنوان شاگرد نمونه دیپلم ناقص را اخذ کرد. بعد از آن، وارد دبیرستان «هدایت» سنندج شد و باعنوان شاگرداول در شهر سنندج در رشته ریاضی‌فیزیک موفق به اخذ دیپلم کامل متوسطه شد.[۳]

با شرکت در آزمون سراسری، به‌عنوان شاگرد ممتاز سنندج و نفر هفدهم کشور در کنکور سراسری، وارد دانشسرای عالی تهران می‌شود. به مدت سه سال در دانشسرای عالی به تحصیل پرداخت و در آنجا نیز به‌عنوان نفر اول شناخته شد. همین شاگرداول بودن‌ها، زمینه اعزام او را به ایالات متحده آمریکا از سوی وزارت فرهنگ وقت فراهم می‌نماید. علاقه به زادگاه و دیار سبب می‌شود که تا زمان آماده شدن برای سفر به خارج، و فراهم آمدن سازوکار تحصیل، تهران را ترک و به کردستان رجعت و بعد راهی سقز شود تا در کسوت معلمی خدماتی را به مردم آن دیار عرضه نماید. مدت یک سال و نیم در سقز به تدریس دروس ریاضی، فیزیک و ادبیات فارسی می‌پردازد.[۳]

در سال ۱۹۶۴م جهت ادامه تحصیل راهی کشور ایالات متحده آمریکا گشته و در ایالت سردسیر ویسکانسین، شهر مدیسن اقامت می‌گزیند و بعد از فراگیری زبان انگلیسی و تشکیل خانواده در دانشگاه ویسکانسین-مدیسن ، یکی از ده دانشگاه معتبر و مهم آمریکا در رشته فیزیک هسته‌ای تحصیلات خود را تا مقطع دکترا ادامه می‌دهد. گرچه مدت سه سال در دانشسرای عالی ایران به تحصیل پرداخته، اما عدم تناسب دروس ارائه شده در ایران با رشته انتخابی سبب می‌گردد تحصیلات خود را از ابتدای مقطع کارشناسی دوباره شروع نماید، اما در دوسال اول تحصیل، زیرکی و ذکاوت ایشان توجه اساتید را به وی جلب می‌نماید، به گونه‌ای که در ردیف دانشجویان ممتاز آمریکا قرار می‌گیرد. پس از گرفتن مدرک لیسانس با تعدادی از دانشجویان مسلمان دیگر کشورهای مقیم آمریکا آشنا می‌گرد و متوجه می‌شود که یک سال قبل، آنان تشکلی را به نام انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا تأسیس کرده‌اند؛ بی‌درنگ او نیز وارد تشکل گشته وبه عنوان عضو رسمی فعالیت دینی خود را با آنان آغاز می‌نماید، از آن پس روزانه مشغول تحصیل و حضور در دانشگاه می‌شود و دیگر اوقات در انجمن دانشجویان به فعالیت می‌پردازد همین فعالیت سبب می‌شود یکی دوسال دیرتر به درجه دکترا نائل آید. پرتوماه از بابت این‌که دوسال دیرتر توانسته دکترا را بگیرد نه تنها ناراحت نیست بلکه صمیمانه از پروردگار تشکر و قدردانی می‌نماید، آنچنان که خود می‌گوید … «الحمد لله رب العالمین گرچه به واسطه فعالیت در انجمن دانشجویان یکی دو سال دیرتر توانستم دکترا بگیرم اما همین امر سبب پدیده‌ای مبارک شد و آن این‌که به واسطه آن کارها توانستم از میان دانشجویان مسلمان مقیم آمریکا در اغلب کشورهای اسلامی دوستانی بیابم که به واسطه آنان امروز در آفریقا، آسیا، اروپا و تقریباً در تمام دنیا شناخته شده‌ام پس صمیمانه الحمدلله رب العالمین.»[۳]

فعالیتها[ویرایش]

در سال ۱۹۶۸ هنگامی که مسجدالأقصی توسط برخی به آتش کشیده می‌شود و محراب و منبر سلطان صلاح‌الدین ایوبی در آن سوخت، سال بعد از آن، از طرف مسلمانان اروپا کنگره‌ای عظیم با حضور دانشجویان مسلمان در محلی به نام «رویال آبرد هاو» در لندن برگزار شد که پرتوماه به نمایندگی انجمن اسلامی دانشجویان آمریکای شمالی در آن شرکت می‌نماید و با صدور قطعنامه و بیانیه‌های متعدد شدیداً دولت اسرائیل را به خاطر این جنایت محکوم و ناچار به واکنش می‌نمایند. اسرائیل در پاسخ آن بیانیه‌ها اعلام می‌دارد: که به آتش کشیده شدن مسجدالأقصی کار دولت اسرائیل و یهودیان نبوده بلکه فردی دیوانه و تبعه استرالیا این اقدام را انجام داده و حساب آن از دولت اسرائیل و مردم یهود جداست؛ در واقع می‌توان گفت که اقدام جدی دانشجویان اسلامی، اسرائیل را وادار به ارائه چنین پاسخی کرد. در جریان سفر به انگلستان و شرکت در آن کنگره عظیم صلابت و دلسوزی و دفاع جانانه از اسلام و مسلمانان از طرف مظفر پرتوماه برهمه عیان و محبوبیت ایشان در میان هم مسیرانش دو چندان می‌شود و همین امر سبب می‌گردد که پس از بازگشت به عنوان نائب رئیس انجمن انتخاب شود و یک سال بعد به عنوان رئیس انجمن زمام امور را در دست بگیرد. انجمنی که در آن زمان حدود ۱۰ هزار نفر عضو داشته و امروز بر اثر فعالیت دلسوزانه دانشجویان تعداد آنها بالغ بر یک میلیون نفر است. در اقدام اول پس از انتخاب به ریاست انجمن، پرتوماه به اتفاق بقیه اعضای هیئت رئیسه سه بنا را برای اجتماع مسلمانان در آمریکای شمالی خریداری می‌کند تا آنها را به مسجد و محل عبادت تبدیل نمایند یکی: کلیسایی بوده در شهر تورانتو کانادا، دیگری: ساختمانی در شهر: مادیسون «محل اقامت پرتوماه و سومی ساختمانی در شهر» ان آن بر «میشیگان و در همین راستا مؤسسه‌ای ثبت می‌شود و پرتوماه به عنوان رئیس آن انتخاب می‌گردد. او اظهار می‌دارد:» یکی از بزرگ‌ترین افتخارات من در زندگی آن است که سند تاریخی املاک موقوفه و مساجد مسلمانان آمریکا را من به عنوان رئیس مؤسسه امضاء کردم و در تار یخ آن کشور به ثبت رسید". در سال ۲۰۰۴ که کنگره اسلامی دانشجویان آمریکای شمالی تشکیل می‌شود و گزارش کار خود را ارائه می‌دهند اعلام می‌دارند که تا به حال بالغ بر ۷۰۰۰ مسجد و املاک موقوفه زیر این نظر مؤسسه به ثبت رسیده‌است.[۳]

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال ۵۷ جهت خدمت به کشور، که بنا بود در آن حکومت اسلامی تشکیل گردد، غرب را رها و به آغوش میهن باز می‌گردد. ابتدا به پیشنهاد آیت‌الله طالقانی به‌عنوان نماینده دولت در هیئت حسن نیت و ناظر بر انتخابات شورای شهر سنندج ــ که اولین انتخابات شورای شهر در ایران بود و به ابتکار مرحوم احمد مفتی‌زاده برگزار شد ــ انتخاب می‌گردد، پس از انتخابات و برگزیده شدن ۱۱ نفر به عنوان شورای شهر سنندج، در سال ۵۸ از طرف رئیس جمهور وقت (ابوالحسن بنی‌صدر) جهت همکاری با دولت مرکزی دعوت و با عنوان مشاور عالی رئیس جمهور در امور علمی و رئیس «سازمان صنعتی پژوهش‌های ایران» منصوب می‌گردد اما بعد از مدتی به دلایلی استعفاء می‌دهد و متعاقب آن او نیز همچون بسیاری دیگر از انقلابیون کنار نهاده و به حاشیه رانده می‌شود. به ناچار دوباره راهی غرب می‌گردد تا فعالیت‌های خود را ادامه دهد، اما در آن‌جا هم به خاطر ایرانی بودن، همکاری با شورای انقلاب و دولت جمهوری اسلامی ــ که در آن موقع دشمنی سختی با آمریکا داشت و «ماجرای گروگانگیری» در ایران روی داده بودـ مانع فعالیت وی می‌گردند و عملاً مورد تبعیض و بی‌مهری دولتمردان آمریکا قرار می‌گیرد؛ لذا با پیشنهاد دوستانش در انجمن اسلامی دانشجویان، تحصیلات خود را در زمینه فیزیک پزشکی پی‌می‌گیرد وبعد از فراغت تحصیل در مقطع فوق دکترای تخصصی در مؤسسه‌ای در زمینه درمان سرطان در یکی از بیمارستان‌های واشنگتن کار خود را شروع و به موفقیتهای چشمگیری در این زمینه هم دست می‌یابد که از جمله آن اختراع دستگاهی برای کمک به بیماران سرطانی‌است. ایشان مدت ۱۹ سال در بیمارستان در زمینه فیزیک سرطان فعالیت داشته و به دنبال حمله به «برج‌های سازمان تجارت جهانی» و مقر پنتاگون در نیویورک ــ که مسلمانان در آمریکا و اروپا تحت فشار قرار گرفتندـ ابتدا اخراج می‌شود و بعداً برای جلوگیری از اقامه دعوا بازنشست می‌گردد.[۳]

آثار[ویرایش]

یکی از آثار این دانشمند کرد، ترجمه و تفسیر قرآن کریم به زبان کردی تحت عنوان «پرشنگی نووری خودا (به فارسی: تابش نور خدا)» می‌باشد؛ که پس از وفات ایشان، در دی‌ماه ۱۳۸۸ در قطع رحلی مجموعاً ۸۴۴ صفحه، توسط انتشارات پرتو بیان در سنندج، چاپ و منتشر شد.[۵] ایشان در دسامبر ۱۹۹۵ شروع به نوشتن تفسیر نموده‌است.[۴]

پرتوماه و مردم کردستان[ویرایش]

پرتوماه در مدت اقامتِ پس از انقلاب در ایران و همکاری با دولت و حضور جدی در کردستان، و همچنین در طی مسیر بازگشت به آمریکا ــ که از کردستان ترکیه عبور می‌کند ــ به خوبی به عمق محرومیت‌ها و مظلومیت‌های ملت کرد پی می‌برد؛ لذا به محض بازگشت به اتفاق کردهای دیگر کشورهای کردنشین اقدام به تشکیل مؤسسه‌ای به نام «حزب اسلامی کردستان» می‌نماید و مجله‌ای تحت عنوان «جودی» منتشر می‌کند تا از آن طریق محرومیت و ستم‌های مضاعف قوم مسلمان کرد را به گوش جهانیان و امت اسلام برساند. دکترمظفر پرتوماه نامی آشنا برای مردم کردستان ایران است. غالب افراد میانسال و مسن کردستان با نام مظفر پرتوماه آشنایند همچنین کسانی که در عرصه فناوری هسته‌ای کار می‌کنند، دانشجویانی که با کار و حوزه فعالیت انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا در ارتباط هستند باید دکتر مظفر پرتوماه را هم بشناسند چون نام پرتوماه با آن اماکن آمیخته‌است.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «گنجينه سازمان ثبت احوال کشور؛ دانشمندان علمی - مظفر پرتوماه (پروفسور)». سازمان ثبت احوال ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۵ اوت ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۵. 
  2. «پرفسور «پرتوماه» استاد ايراني فيزيك هسته‌ای و دانشمند سابق ناسا درگذشت». خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، جمعه ۲۸ بهمن ۱۳۸۴. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۵ اوت ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۵. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ ۳٫۶ ۳٫۷ حسین امینی. «بيانيه مكتب قرآن كردستان به مناسبت درگذشت دكتر مظفر پرتوماه». مکتب قرآن کردستان، ۲۷ بهمن ۱۳۸۴. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۵ اوت ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۵. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ جهانگیر ولدبیگی. «پرفسور مظفر پرتو ماه - مفسر(حیات و آثار)». پایگاه خبری نوریاو، ۲۱ فروردین ۱۳۹۴. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۵ اوت ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۵. 
  5. اطلاعات کتاب: پرشنگی نووری خودا،ویستا.آی‌آر.

پیوند به بیرون[ویرایش]