قپچاق (میاندوآب)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قپچاق (میاندوآب)
تصویری از قپچاق (میاندوآب)
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان میاندوآب
بخش بخش مرحمت‌آباد
دهستان مرحمت‌آباد شمالی
مردم
جمعیت ۳۵۶۲ نفر
کد آماری ۰۴۵۶۵۶

قپچاق (میاندوآب)، روستای از توابع بخش مرحمت‌آباد، شهرستان میاندوآب در استان آذربایجان غربی ایران و در قسمت جنوبی دریاچه ارومیه واقع شده است. قپچاق از دو کلمه «قپ» (خوشه‌های گندم) «چاق» (مرغوب، حاصلخیز) تشکیل شده‌است که به معنای منطقه‌ای که از نظر کشاروزی و کشت گندم و جو خاکهای حاصلخیزی و مرغوبی دارد. این روستا در ۳۰ کیلومتری شهرستان میاندوآب در مرز بین استان‌های آذربایجان غربی و شرقی قرار دارد و تقریباً در ۱۵ کیلومتری شهر ملکان قرار گرفته و تا شهر بناب نیز تقریباً ۲۵–۲۰ کیلومتر فاصله دارد (عبداللهی و ولایی، ۱۳۹۲).

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان مرحمت‌آباد شمالی واقع شده و مرکز این دهستان به شمار می رود. براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، دارای ۳۵۶۲ نفر جمعیت و ۹۶۳ خانوار می‌باشد. همچنین طبق سرشماری سال ۱۳۹۵ دارای ۱۰۹۸ خانوار و ۳۶۶۹ نفر جمعیت بوده‌ است (مرکز آمار ایران، ۱۳۹۵). این روستای دارای 2 خانه بهداشت، ساختمان دهیاری، 5 نفر شورا می باشد.

تاریخچه[ویرایش]

سابقه تاریخی این روستا بنابر اظهارات مردم محلی، به هزاران سال قبل بر می‌گردد و طبق ادبیات سینه به سینه به زمان هلاکو خان مغول حاکم در مراغه می‌رسد که با توجه به شرایط آب و هوایی و جغرافیایی از جمله: دریاچه ارومیه، جنگل‌های چند صد کیلومتری معروف به شامات (در نزدیکی روستای آغداش)، شکارگاه مناسب و محل نگهداری اسب و گوسفند و … این منطقه احشام حکومتی محسوب می‌شده و وجود شکار و امکانات دیگر حیاتی باعث مهاجرت مردم از سایر مناطق و رونق سکونت در این منطقه شده است و با گذشت زمان به شکل و بافت امروزی تبدیل شده است. البته آثار تاریخی و زیر خاکی از جمله کوزه‌های سفالی و … بدست آمده از منطقه حاکی از سابقه تاریخی حتی قبل از هلاکوخان است. روستای قپچاق با قدمت هزار ساله خود یکی از مهمترین و بزرگترین روستاهای این شهرستان به حساب می‌آید؛ که سالیان خیلی پیش در اثر بالا آمدن آب دریاچه اورمیه و بلایای طبیعی دیگر و … از بین رفته و به محل امروزی خود در نزدیکی شهر چهاربرج منتقل شده‌است. خرابه‌های روستای قپچاق قدیم در حال حاضر با عنوان (کُهنه کند) در نزدیکی این روستا موجود است و به عنوان آثار باستانی از آن نگهداری می‌شود و تنها زمین فوتبال خاکی این روستا هم در همین کُهنه کند قرار گرفته است (ولایی، ۱۳۹۲؛ ۱۶).

آثار تاریخی[ویرایش]

از آثار تاریخی روستای قپچاق زیارتگاه تاج الدین علی (ع) می‌باشد

که تاریخ آن دقیق معلوم نیست ولی آخرین بازسازی آن با مساعدت شجاع الدوله حاکم مراغه در اواخر دوره قاجار که به دست مردم منطقه بصورت بقعه‌ای چهارگوش با گنبد دوار از آجرپخته ساخته شده‌است. زیارتگاه تاج الدین علی، مبین قدمت هزاران ساله است. بررسی‌ها نشان می‌دهد بطور متوسط ماهانه حدود ۲۴۰۰ نفر گردشگر از شهرها و روستاهای دور و نزدیک به این مکان مقدس مراجعه می‌کنند (ولایی، ۱۳۹۲).

زمین‌شناسی قپچاق و دهستان مرحمت آباد شمالی حاصل عملکرد سامانه‌های گسل‌های فشاری، مانند گسل تبریز - زرینه-رود است. از نگاه زمین ساخت صفحه‌ای، این منطقه، در قسمتی از پهنه خرد شده بین صفحه‌های عربستان و ایران و ریز صفحه‌های ایران و ترکیه قرار گرفته‌است (حبشی رضایی و محمدی، ۱۳۸۴: ۳)

و همچنین از نظر زمین‌شناسی بخش وسیعی از اراضی این دهستان بوسیله رسوبات پادگا نه‌های آبرفتی جوان و مخروط افکنه‌ای آبرفتی دوره کوارتزی پوشانده شده‌اند. از نظر مورفولوژی اراضی این روستابخشی از جلگه میاندوآب به‌شمار می‌آید که در قسمت سفلای مردق چای و زرینه تشکیل یافته که در مقیاس کوچک می‌توان اراضی هموار این منطقه را تحت عنوان دشت قپچاق نامید (ولایی، ۱۳۹۲).

منابع[ویرایش]

عبداللهی، عبدالله، ولایی، محمد و انوری، آرزو (۱۳۹۲)، نقش سرمایه‌های اجتماعی در کاهش فقر روستایی در روستای قپچاق، فصلنامه

اقتصاد فضا، سال دوم، شماره ۴.

ولایی، محمد (۱۳۹۲)، تنوع بخشی به اقتصاد روستایی جهت تحقق توسعه پایدار روستایی، مطالعه موردی دهستان مرحمت آباد شمالی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان.