قپچاق (میاندوآب)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قپچاق (میاندوآب)
تصویری از قپچاق (میاندوآب)
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان میاندوآب
بخش بخش مرحمت‌آباد
دهستان مرحمت‌آباد شمالی
مردم
جمعیت ۳۵۶۲ نفر
کد آماری ۰۴۵۶۵۶

قپچاق (میاندوآب)، روستایی از توابع بخش مرحمت‌آباد شهرستان میاندوآب در استان آذربایجان غربی ایران است. قپچاق از دو کلمه «قپ» (خوشه‌های گندم) «چاق» (مرغوب، حاصلخیز) تشکیل شده است که به معنای منطقه‌ای که از نظر کشاروزی و کشت گندم و جو خاکهای حاطلخیزی و مرغوبی دارد. این روستا در ۳۰ کیلومتری شهرستان میاندوآب در مرز بین استان‌های آذربایجان غربی و شرقی قرار دارد و تقریباً در ۱۵ کیلومتری شهرستان ملکان قرار گرفته و تا شهرستان بناب نیز تقریباً ۲۵–۲۰ کیلومتر فاصله دارد (عبدالهی و ولایی، ۱۳۹۲).

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان مرحمت‌آباد شمالی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۹۰، دارای ۳۵۶۲ نفر جمعیت و ۹۶۳ خانوار می‌باشد.

تاریخچه[ویرایش]

سابقه تاریخی این روستا بنابر اظهارات مردم محلی، به هزاران سال قبل بر می‌گردد و طبق ادبیات سینه به سینه به زمان هلاکو خان حاکم در مراغه می‌رسد که با توجه به شرایط آب و هوایی و جغرافیایی از جمله: دریاچه ارومیه، جنگل‌های چند صد کیلومتری معروف به شامات (در نزدیکی روستای آغداش)، شکارگاه مناسب و محل نگهداری اسب و گوسفند و … این منطقه احشام حکومتی محسوب می‌شده و وجود شکار و امکانات دیگر حیاتی باعث مهاجرت مردم از سایر مناطق و رونق سکونت در این منطقه شد و با گذشت زمان به شکل و بافت امروزی تبدیل شود. البته آثار تاریخی و زیر خاکی از جمله کوزه‌های سفالی و … بدست آمده از منطقه حاکی از سابقه تاریخی حتی قبل از هلاکوخان است. روستای قپچاق با قدمت هزار ساله خود یکی از مهمترین و بزرگترین روستاهای این شهرستان به حساب می‌آید؛ که سالیان خیلی پیش در اثر بالا آمدن آب دریاچه اورمیه و بلایای طبیعی دیگر و … از بین رفته و به محل امروزی خود در نزدیکی شهر چهاربرج منتقل شده است. خرابه‌های روستای قپچاق قدیم در حال حاضر با عنوان (کُهنه کند) در نزدیکی این روستا موجود است. (ولایی، ۱۳۹۲؛ ۱۶).

آثار تاریخی[ویرایش]

از آثار تاریخی روستای قپچاق زیارتگاه تاج الدین علی (ع) می‌باشد

که تاریخ آن دقیق معلوم نیست ولی آخرین بازسازی آن با مساعدت شجاع الدوله حاکم مراغه در اواخر قاجار که به دست مردم منطقه بصورت بقعه‌ای چهارگوش با گنبد دوار از آجرپخته ساخته شده است. زیارتگاه تاج الدین علی، مبین قدمت هزاران ساله است. بررسی‌ها نشان می‌دهد بطور متوسط ماهانه حدود ۲۴۰۰ نفر گردشگر از شهرها و روستاهای دور و نزدیک به این مکان مقدس مراجعه می‌کنند (ولایی، ۱۳۹۲). زمین‌شناسی قپچاق و دهستان مرحمت آباد شمالی حاصل عملکرد سامانه‌های گسل‌های فشاری، مانند گسل تبریز - زرینه-رود است. از نگاه زمین ساخت صفحه‌ای، این منطقه، در قسمتی از پهنه خرد شده بین صفحه‌های عربستان و ایران و ریز صفحه‌های ایران و ترکیه قرار گرفته است (حبشی رضایی و محمدی، ۱۳۸۴: ۳) و همچنین از نظر زمین‌شناسی بخش وسیعی از اراضی این دهستان بوسیله رسوبات پادگا نه‌های آبرفتی جوان و مخروط افکنه‌ای آبرفتی دوره کوارتزی پوشانده شده‌اند. از نظر مورفولوژی اراضی این روستابخشی از جلگه میاندوآب به شمار می‌آید که در قسمت سفلای مردق چای و زرینه تشکیل یافته که در مقیاس کوچک می‌توان اراضی هموار این منطقه را تحت عنوان دشت قپچاق نامید (ولایی، ۱۳۹۲).


منابع[ویرایش]

عبدالهی، عبدالله، ولایی، محمد و انوری، آرزو (۱۳۹۲)، نقش سرمایه‌های اجتماعی در کاهش فقر روستایی در روستای قپچاق، فصلنامه

اقتصاد فضا، سال دوم، شماره ۴.

ولایی، محمد (۱۳۹۲)، تنوع بخشی به اقتصاد روستایی جهت تحقق توسعه پایدار روستایی، مطالعه موردی دهستان مرحمت آباد شمالی، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه زنجان.