پرش به محتوا

قرارداد سان فرانسیسکو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پیمان سان‌فرانسیسکو
معاهده صلح با ژاپن
یوشیدا شیگه‌رو, نخست‌وزیر ژاپن معاهده صلح را در ۸ سپتامبر ۱۹۵۱ در تالار اپرای یادبود جنگ سان‌فرانسیسکو امضا می‌کند.
تاریخ امضا۸ سپتامبر ۱۹۵۱؛ ۷۴ سال پیش (۱۹۵۱-۰۹-08}})
مکان امضاسان‌فرانسیسکو، کالیفرنیا، ایالات متحده
تاریخ اجرا۲۸ آوریل ۱۹۵۲؛ ۷۴ سال پیش (۱۹۵۲-۰۴-28}})
مذاکره‌کنندگان
اعضاژاپن و ۴۸ کشور از متفقین جنگ جهانی دوم
ضامندولت فدرال ایالات متحده آمریکا
زبان‌ها

پیمان سان‌فرانسیسکو که نام رسمی آن معاهدهٔ صلح با ژاپن (انگلیسی: Treaty of Peace with Japan) است، پیمان صلحی میان ژاپن و بخش بزرگی از متفقین جنگ جهانی دوم بود که در ۸ سپتامبر ۱۹۵۱ در سان‌فرانسیسکو امضا و در ۲۸ آوریل ۱۹۵۲ لازم‌الاجرا شد. ژاپن و ۴۸ کشور متفق، در مجموع ۴۹ کشور، آن را امضا کردند. با اجرایی‌شدن معاهده، وضعیت جنگ میان ژاپن و هر یک از دولت‌های متفقِ طرف معاهده پایان یافت، حاکمیت کامل ژاپن بر مردم و قلمرو باقی‌ماندهٔ آن به رسمیت شناخته شد و چارچوب حقوقی پایان اشغال ژاپن پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت. متن‌های انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی و ژاپنی معاهده همگی متن‌های رسمی و معتبر آن به‌شمار می‌روند.[۲]مذاکره دربارهٔ صلح با ژاپن هم‌زمان با تشدید جنگ سرد و آغاز جنگ کره انجام گرفت و ایالات متحده، به‌ویژه جان فاستر دالس، نقش اصلی را در تهیه و جلب حمایت برای متن معاهده داشت. کنفرانس سان‌فرانسیسکو با حضور ۵۲ کشور برگزار شد، اما اتحاد جماهیر شوروی، لهستان و چکسلواکی با متن پیشنهادی مخالفت کردند و آن را امضا نکردند. هند نیز در کنفرانس شرکت نکرد و بعداً پیمان صلح جداگانه‌ای با ژاپن منعقد کرد. هیچ‌یک از دو دولت مدعی نمایندگی چین، یعنی جمهوری خلق چین و جمهوری چین مستقر در تایوان، به کنفرانس دعوت نشدند، زیرا قدرت‌های متفق دربارهٔ اینکه کدام دولت باید نمایندهٔ چین باشد توافق نداشتند. این اختلافات نشان می‌داد که توافق صلح با ژاپن از همان آغاز با نظم سیاسی در حال شکل‌گیری شرق آسیا در دوران جنگ سرد پیوند خورده بود.[۳][۴]

از مهم‌ترین مفاد معاهده، تعیین وضعیت قلمروهای امپراتوری سابق ژاپن بود. ژاپن استقلال کره را به رسمیت شناخت و از تمام حقوق و ادعاهای خود نسبت به کره، تایوان و جزایر پنگهو، جزایر کوریل، بخش جنوبی ساخالین و شماری دیگر از سرزمین‌های پیشین خود صرف‌نظر کرد. با این حال معاهده در چند مورد مشخص نکرد که حاکمیت نهایی سرزمین‌های واگذارشده به کدام دولت منتقل می‌شود و حتی حدود برخی اصطلاحات جغرافیایی مانند «جزایر کوریل» را دقیقاً تعریف نکرد. این ابهام‌ها بعدها در مباحث حقوقی مربوط به برخی مناقشه‌های ارضی شرق آسیا، از جمله اختلاف بر سر جزایر کوریل، صخره‌های لیانکورت و جزایر سنکاکو، اهمیت یافتند. معاهده همچنین موضوع غرامت‌های جنگی و دارایی‌های اتباع متفقین را تنظیم کرد و ژاپن را ملزم ساخت برای حل برخی ادعاهای خسارت جنگی با کشورهای متضرر وارد مذاکرات جداگانه شود.[۲][۵]

یوشیدا شیگه‌رو در حال امضای پیمان امنیتی ایالات متحده و ژاپن در سان‌فرانسیسکو، ۸ سپتامبر ۱۹۵۱. این پیمان جدا از معاهدهٔ صلح بود و مبنای حقوقی حضور نیروهای آمریکایی در ژاپن پس از پایان اشغال را فراهم کرد.

اجرایی‌شدن پیمان در ۲۸ آوریل ۱۹۵۲ به اشغال ژاپن پایان داد و ژاپن بار دیگر اختیار کامل روابط خارجی خود را به دست آورد. مادهٔ ۶ معاهده مقرر می‌کرد نیروهای اشغالگر متفق از ژاپن خارج شوند، اما هم‌زمان اجازه می‌داد استقرار نیروهای خارجی بر پایهٔ توافق‌های دوجانبه یا چندجانبهٔ جداگانه ادامه یابد. در همین چارچوب، ژاپن و ایالات متحده آمریکا در همان ۸ سپتامبر ۱۹۵۱ پیمان امنیتی جداگانه‌ای امضا کردند که امکان استقرار نیروهای آمریکایی در ژاپن را پس از پایان اشغال فراهم می‌کرد. بنابراین برخلاف آنچه گاه در روایت‌های مختصر گفته می‌شود، حق حضور نامحدود نیروهای آمریکایی یا ممنوعیت استقرار نیروهای دیگر کشورها «بدون اجازهٔ آمریکا» مستقیماً از پیمان صلح سان‌فرانسیسکو ناشی نمی‌شد، بلکه ساختار امنیتی پس از جنگ ژاپن از ترکیب معاهدهٔ صلح و توافق‌های امنیتی جداگانه، به‌ویژه پیمان امنیتی آمریکا و ژاپن، پدید آمد.[۲][۶]

  1. ↑ Article 27
  2. 1 2 3 "Treaty of Peace with Japan" (in انگلیسی). United Nations Treaty Collection. Retrieved 11 اوت 2026.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
  3. ↑ "Occupation and Reconstruction of Japan, 1945–52" (in انگلیسی). Office of the Historian, U.S. Department of State. Retrieved 11 اوت 2026.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
  4. ↑ "Editorial Note: Signature of the Japanese Peace Treaty" (in انگلیسی). Office of the Historian, U.S. Department of State. Retrieved 11 اوت 2026.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
  5. ↑ Lee, Seokwoo (2002). "The 1951 San Francisco Peace Treaty with Japan and the Territorial Disputes in East Asia". Washington International Law Journal (in انگلیسی). 11 (1): 63–146.{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
  6. ↑ "Editorial Note: Japanese Peace Treaty and Security Treaty" (in انگلیسی). Office of the Historian, U.S. Department of State. Retrieved 11 اوت 2026.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=قرارداد_سان_فرانسیسکو&oldid=44167964»