فلاسک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

با فلاکس اشتباه نشود.

تصویری از یک فلاسک.

فلاسک یا دمابان[۱] ظرفی است که مایعات یا گازها را گرم یا سرد نگه می‌دارد.

پیشینه[ویرایش]

نخستین فلاسک خلاء توسط سر جیمز دوار فیزیکدان و شیمیدان اسکاتلندی در سال ۱۸۹۲ ساخته شد. نخستین تولید تجاری آن در سال ۱۹۰۴ توسط شرکت آلمانی ترموس GmbH انجام شد. این ظرف ترموس یا فلاسک دوئر هم نامیده می‌شود.

ساختار[ویرایش]

تصویری از ساختار یک فلاسک.

فلاسک ظرفي است که مايعات يا گازها را گرم يا سرد نگه مي دارد. اين ظرف ترموس يا فلاسک دوئر هم ناميده مي شود. سر جيمز دوئر، دانشمندي اسکاتلندي بود که در دهه 1890ميلادي اين نوع ظرف را اختراع کرد.فلاسک از يک بطري شيشه اي دوجداره ساخته شده است. هوايي که در فضاي ميان 2ديواره شيشه اي وجود دارد، با پمپ بيرون کشيده مي شود تا خلائ به وجود آيد. سطح رو به خلائ ديواره ها هم مانند آيينه با نقره پوشش داده مي شود. در سال 1925 فلاسک خلائ، درون يک بدنه محافظ قرار گرفت و براي استفاده عموم به بازار عرضه شد تا براي حمل نوشيدني هاي گرم يا سرد مورد استفاده قرار گيرد.

براي آن که بفهميم فلاسک دقيقا چطور مواد را با دماي اوليه به مدت طولاني نگه مي دارد، بايد به قوانين شيمي برگرديم. اشياي گرم با انتقال گرماي خود به محيط اطرافشان ، سرد و اشياي سرد با گرفتن گرما از محيط پيرامون خود گرم مي شوند. اساس کار فلاسک ، جلوگيري از جريان يافتن گرما از خارج به درون ظرف و يا از درون ظرف به خارج از آن است. حال آن که گرما به سه روش از جايي به جاي ديگر جريان مي يابد. اين سه روش عبارتند از: هدايت ، همرفت و تابش. از آنجا که فلاسک ديواره اي از جنس شيشه دارد و شيشه ماده اي عايق است ، گرما از طريق هدايت جريان پيدا نمي کند. بعلاوه وجود خلائ در فاصله ميان دو جداره ، مانع جريان يافتن گرما به صورت همرفت مي شود. پوشش نقره اي داخل ظرف نيز از جريان يافتن به صورت تابش جلوگيري مي کند. در نتيجه اين ظرف مي تواند مواد گرم و سرد را براي مدتي طولاني بدون آن که دماي آنها تغييري کند در خود نگه دارد. در واقع آنچه باعث اين عملکرد فلاسک مي شود، به طور کلي شامل ممانعت خلائ از جريان گرما از طريق همرفت و اتلاف نشدن گرما به علت نقره اندود بودن ديواره است.

اما در این میان نکته مهمی که وجود دارد فلاسک های بدون شیشه است

این نوع فلاسک ها دو نوع دارند 1.فلاسک های بسیار گران قیمت که از طلا و برنج ساخته میشود 2.فلاسک های بدون شیشه ارزان(همینی که تو عکس هست)

فلاسک نوع اول کاملا سالم است اما نوع دوم ....

این نوع از جنس استیل است و چون استیل تراکم اتمی پایینی دارد میتواند گرما را به راحتی انتقال دهد برای همین از استیل هندی یا سرب دار استفاده مشود که سرب تراکم اتمی بالایی دارد (فرایند ساخت همه فلاسک هایی که از جنس استیل هستند همین طور است)سرب موجود در این فلاسک ها در آب داغ یا چای داغ(کلا مایعات داغ)حل میشود .. واکنش میدهد و اسید سرب تولید میکند که بر تقسیمات سلولی اثر میگذارد و باعث انواع سرطان میشود.

البته سرب موجود در این فلاسک ها در آب سرد کمتر حل میشود و برای آب سرد و مایعات خنک مشکلی ندارد

کارکرد[ویرایش]

با توجه به قوانین ترمودینامیک، اشیای گرم با انتقال گرمای خود به محیط اطرافشان، سرد و اشیای سرد با گرفتن گرما از محیط پیرامون خود گرم می‌شوند. اساس کار فلاسک، جلوگیری از جریان یافتن گرما از خارج به درون ظرف و یا از درون ظرف به خارج از آن است. حال آن که گرما به سه روش از جایی به جای دیگر جریان می‌یابد. این سه روش عبارتند از:

از آنجا که فلاسک دیواره‌ای از جنس شیشه دارد و شیشه ماده‌ای عایق است، گرما از راه رسانایی جریان پیدا نمی‌کند. همچنین وجود خلاء در فاصله بین دو جداره، از جریان یافتن گرما به صورت همرفت جلوگیری می‌کند. همچنین پوشش نقره‌ای داخل ظرف از جریان انتقال به صورت تابش جلوگیری می‌کند. در نتیجه این ظرف می‌تواند مواد گرم و سرد را برای زمانی طولانی بدون آن که دمای آنها تغییری کند، در خود نگه دارد. آن چیزی که این ویژگی فلاسک را در پی دارد، نخست جلوگیری خلاء از جریان گرما از راه همرفت و سپس هدر نرفتن گرما به دلیل سطح بازتابندهٔ دیواره است.

منابع[ویرایش]

  1. واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب پارسی، دفتر نخست تا چهارم.