فتیشیسم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Fetish Image (relates to David Livingstone) by The London Missionary Society cropped.jpg

شیء‌پرستی، شی‌ء‌باوری یا فتیشیسم (به انگلیسی: Fetishism) به مفهوم اعتقاد و باور به وجود نیروی فوق طبیعی در برخی اشیاء طبیعی (موجود در طبیعت) و مصنوع (دست ساخت انسان) است. منشأ اصطلاح فتیشیسم مربوط به قرن ۱۸م. است که سیاحان و دریانوردان پرتغالی در افریقا متوجه شدند بومیان افریقایی برای بعضی اشیاء مانند درخت، ماهی، گیاه، سنگ، پنجۀ مردۀ بعضی جانوران، چوب خشک، مو و ناخن نیرویی جادویی قائل هستند و آن ها را تقدیس می کنند و در رفع مشکلات و گرفتاری های خود از آن ها استمداد می طلبند. پرتغالی ها لغت فتیش را که در زبان پرتغالی به معنای «طلسم و تعویذ» است به آن اشیاء دادند و عقاید و آداب مرتبط با فتیش ها را فتیشیسم نامیدند.

در میان عناصر متعدد فرهنگ عامۀ ایران نیز شیء باوری یا فتیشیسم حضوری گسترده دارد. در تفکر جامعۀ کهن ایرانی، هر پدیده ای دارای روح بود و مثلاً کلوخ مینوی زمین را در خود داشت. همچنین آن ها جاندارانگاری را به اشیاء دست ساز خود نیز تعمیم می دادند و دست ساخته های خویش، به ویژه اشیای فلزی را دارای روح می دانستند و آن ها را نیروهای مستقل و فعالی می پنداشتند که آدمی می توانست به آن ها التماس کند تا اثر نیک یا بد بگذارند.

گونه‌های شیء‌باوری[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • باور به وجود نیروی فوق طبیعی در اشیاء در فرهنگ عامه مردم ایران، عارفه صابری افتخاری، مجلۀ نامه انسان شناسی، پاییز و زمستان ۱۳۹۱ - شماره ۱۷
  • برابرها: فرهنگ علوم انسانی داریوش آشوری.
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Fetishism». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۱۴.