شیعه در اسلام (کتاب)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

کتاب شیعه در اسلام، نوشته علامه سید محمد حسین طباطبائی. كتابی است كه با هدف معرفی مذهب شیعه به خصوص برای مخاطبان غير مسلمان نوشته شده است. در اين كتاب كه بارها منتشر شده است، برای نخستین بار به زبان فارسی، تمام مراتب علم و معرفت شيعى از نحوه پيدايش تاريخى آن و فقه و شريعت تا لطيف ترين حقايق معنوى به زبانى بس ساده، در سه فصل كلى جمع آورى و بيان شده است.

این کتاب از کتب درسی حوزه‌های علمیه کشور در پایه دوم است. ترجمه انگلیسی اين كتاب در آمريكا و اروپا منتشر شده است.

نویسنده[ویرایش]

نويسنده اين كتاب علامه سید محمد حسین طباطبائی (د 1360 ه.ق) است كه از علمای برجسته و مشهور سده 14 قمری است. او در علوم مختلفی مثل تفسير، فلسفه اسلامی، فقه،‌ اصول فقه و عرفان نظری صاحب نظر و دارای تأليفاتی مهم است. تفسیر المیزان مهم‌ترین اثر اوست. دو کتاب فلسفی او با نام‌های بدایة الحکمة و نهایة الحکمة جزو کتابهای‌ درس‍ی حوزه علمیه قم هستند.

ويژگی‌ها[ویرایش]

شيعه در اسلام شايد نخستين كتاب به زبان فارسی باشد كه تشيع را با تمام مراتب علم و معرفت شيعى از نحوه پيدايش تاريخى آن و فقه و شريعت تا لطيف ترين حقايق معنوى به زبانى بس ساده، عرضه كرده است .

كتاب شيعه در اسلام تحقيقی است با هدف شناساندن شيعه و جوانب گوناگون آن به افرادى كه با عالم فكرى اسلامى و شيعى آشنايى ندارند و مايلند از ديدگاهى كلى ، نظرى جامع به اين بخش مهم از اسلام بيفكنند.

كتاب شيعه در اسلام تلاش كرده است كه همه مطالب مهم مربوط به شيعه را در خود جای‌ دهد. به همین منظور هم به تاریخچه شكل‌گیری شیعه پرداخته است، هم به انشعبات شیعه،‌ هم عقاید و باورهای شیعه و هم معرفی امامان شیعه.

ویژگی‌ دیگر كتاب مختصر بودن آن است. به گونه‌ای كه با وجود اشاره به همه مطالب مهم و مرتبط با شیعه حجم چندان زیادی ندارد.

از ويژگيهاى ديگر اين كتاب اين است كه نویسنده بدون كوچكترين اهانت به اهل سنّت و جماعت ، به دفاع از مبانى و اصالت شيعه و بيان علل پيدايش آن برآمده است. و كوشيده است تا نشان دهد كه تشيّع جنبه اى كاملاً اصيل از اسلام است بدون اينكه كوچكترين مقصودى در ايجاد تفرقه يا شكاف بين تشيّع و تسنّن در نظر باشد.

نكته قابل اشاره ديگر آن است كه كتاب با بيانى بسيار ساده و روان به انجام رسيده است. و مطالعه آن نیازمند آگاهی به مباحث تخصصی دیگر نيست.

گزارش محتوا[ویرایش]

كتاب شیعه در اسلام در سه بخش كلی سامان يافته است.

تاریخچه شیعه[ویرایش]

بخش اوّل كتاب با عنوان كيفيت پيدايش و نشو و نماى شيعه در واقع اشاره‌ای است به تاریخچه شكل‌گيری تشيع كه در آن به آغاز پيدايش شيعه و كيفيت آن، سبب جدا شدن اقليت شيعه از اكثريت سنى و بروز اختلاف و نيز دو مسئله جانشينى و مرجعيت علمى پرداخته شده است.

نویسنده در فصل‌های بعدی به انتقادات شیعه روش سياسى خلافت انتخابى پرداخته و سپس چگونگی به خلافت رسیدن اميرالمؤمنين على (ع ) و روش حكومت ایشان و بهره شيعه از این خلافت پنج ساله را مطرح كرده است.

بحث بعدی در بخش اول ناظر به انتقال خلافت به معاويه و تبديل آن به سلطنت موروثى است كه در ذيل عناوين: سخت ترين روزگار براى شيعه و استقرار سلطنت بنى اميه به وضعیت شیعيان در قرن‌های دوم،‌ سوم و چهارم هجرى نيز اشاره شده است. در لابلای اين مباحث اوضاع شیعه در دوران بنی عباس نیز روشن می‌شود.

شيعه در قرن نهم، دهم تا يازدهم، و قرن دوازده تا چهاردهم هجرى نیز عنوان بحث‌های بعد اين بخش از كتاب است.

علامه طباطبائی در فصل انشعابات شيعه، فرقه‌های شيعه زیدیه، شيعه اسماعیلیه و انشعاباتشان و بالاخره شيعه دوازده امامى و فرق ايشان با زيديه و اسماعيليه را معرفی كرده است.

خاتمه این فصل خلاصه‌ای است از تاريخچه شیعه دوازده امامی.

تفكر مذهبى شيعه[ویرایش]

بخش دوّم كتاب تفكر مذهبى شيعه نام گرفته است. در اين بخش بعد از ذكر مقدمه‌ای‌ با عنوان معناى تفكر مذهبى، علامه به بحث درباره منابع اساسى تفكر مذهبى در اسلام پرداخته و راههايى تفكر مذهبى از قرآن را با عناوین ظاهر و باطن قرآن و تأويل قرآن معرفی می‌كند.

سپس نویسنده به روش شيعه در عمل به حديث اشاره می‌كند و بعد از ذكر نقش شيعه در علوم نقلی وارد بحث از تفكر عقی می‌شود با عناوِینی مثل

  1. تفكر عقلى ، فلسفى و كلامى
  2. پيش قدمى شيعه در تفكر فلسفى و كلامى در اسلام
  3. كوشش پايدار شيعه در فلسفه و ساير علوم عقليه
  4. چرا فلسفه در شيعه باقى ماند
  5. چند تن از نوابغ علمى شيعه

در پايان این بخش علامه طباطبائی بحثی را به مباحث عرفانی و طریقه كشف اختصاص داده است و بعد از مطرح كردن رابطه انسان و درك عرفانى به چگونگی ظهور عرفان در اسلام نیز اشاره كرده‌ است. و در پایان گریزی دارد به این كه كتاب و سنت به ما را به عرفان نفس راهنمایی می‌كنند و و برنامه آن را مشخص می‌كنند.

اعتقادات شیعه[ویرایش]

بخش سوم كتاب با نام اعتقادات اسلامى از نظر شيعه دوازده امامى در چهار عنوان كلی‌ شكل گرفته است كه عبارتند از:

  1. خداشناسى
  2. پيغمبرشناسى
  3. معادشناسى
  4. امام شناسى

در ذيل بحث امام شناسی بعد از گزارشی اجمالى كه از تاريخ زندگى دوازده امام شیعه(ع) آمده است، به بحث درباره ظهور امام مهدی (عج) از نظر عمومى و خصوصى پرداخته شده و در بحثی با نام خاتمه به پيام معنوى شيعه اشاره شده است.

ترجمه و چاپ و نشر[ویرایش]

كتاب شيعه در اسلام بارها توسط ناشران مختلف چاپ و منتشر شده است. دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم بارها اين كتاب را منتشر كرده است.

انتشارات بوستان كتاب وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم نیز در سال 1386 ه.ش اين كتاب را به عنوان دومين جلد از مجموعه كتاب‌های علامه طباطبائی و به كوشش سید هادی خسروشاهی منتشر كرده است.

اين كتاب ، توسط يكى از شاگردان علامه طباطبائی، با نام دكتر سید حسین نصر به زبان انگليسى ترجمه شده و مدتى نيز در آمريكا در سطح دانشگاهى تدريس شده است . [۱]

در سال 2007 این کتاب به زبان ژاپنی نیز ترجمه گردید.[۲]

پانويس[ویرایش]

  1. شيعه در اسلام، دفتر نشر اسلامی،‌ ص 7
  2. سایت شفقنا

پیوند به بیرون[ویرایش]

متن كتاب شيعه در اسلام كتابخانه موسسه تحقيقات و نشر معارف اهل بيت(ع)

متن كتاب شيعه در اسلام پايگاه امام علی(ع)

منابع[ویرایش]