شجاع‌الدین خورشید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از شجاع‌الدین‌خورشید)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

شجاع الدین خورشید بن ابی بکر (۵۸۰–۶۲۱) از امرای لر کوچک و بنیان‌گذار سلسله اتابکان لر کوچک بود. لر کوچک نامی است تاریخی برای لرستان و ایلام. شجاع الدین یکی از افراد طایفه‌ای لر به نام جنگروی که شاخه‌ای از طایفه سلورزی است، بود.[۱][۲]

جنگروی ●تاریخ گزیده. جغرافیای تاریخی و تاریخ لرستان.

☆جنگروی از طوایف زاگرس نشین و بنیان ‌گذار اتابکان لر کوچک بودند، شجاع الدین خورشید سرسلسله اتابکان لرستان توانست با کمک دیگر طوایف لرستان و ایلام ادعای استقلال کتد و طولانی ‌ترین حکومت ایرانی بعد از اسلام و دومین حکومت طولانی ایرانی بعد از اشکانیان را بنا نهد.[۲۴] این حاکمان در طول دوران حکومت شایسته خود مورد حمایت همه جانبه دیرڪوندها بودند. ●ولادیمیرمینورسکی تاریخدان، محقق و ایرانشناس، دیرڪوندها را نیز از این طایفه (جنگروی) معرفی می‌کند.[11] دریڪوند بزرگترین ایل منطقه بالاگریوه است که از جنوب غرب خرم آباد تا اندیمشک ساکن هستند. تا دهه ۱۹۲۰ میلادی جمعیت این ایل بزرگ بالغ بر ۱۰۰۰۰ خانوار بودند،[12]

تأسیس اتابکان لر کوچک[ویرایش]

در سال ۵۸۰ هجری قمری یکی از رؤسای لر کوچک که شجاع الدین خورشید نام داشت طوایف لر کوچک را تحت امر خود درآورد و بر قلعهٔ معتبر مانرود که از دژهای مستحکم لرستان بود دست یافت. اقتدار پیدا کردن شجاع الدین خورشید و اتباع او بر الناصر لدین اللّه خلیفه عباسی را نگران کرد و خلیفه شجاع الدین خورشید و برادرش نورالدین محمد را به بغداد فراخواند و فرمان تسلیم قلعه مانرود را صادر کرد. اما شجاع الدین خورشید و برادرش حاضر به تسلیم قلعه نشدند. ناصر خلیفه عباسی برادر شجاع الدین خورشید را زندانی کرد و نورالدین در زندان مرد. شجاع الدین نیز حاضر شد قلعه مانرود را واگذار کرد و در مقابل حکومت ولایت طرازک از ولایت خوزستان را به دست آورد. شجاع الدین قریب سی سال دیگر در آن حدود حکومت می‌کرد تا آنکه در سال ۶۲۱ هجری قمری مرد، گفته می‌شود سن وی بیش از صد سال بوده‌است.[نیازمند منبع] شجاع الدین خورشید پسر خود پدر و برادرزاده اش سیف الدین رستم را در آخر عمر که از کار افتاده بود به اداره امور قبایل تابعه حکمرانی منصوب کرده بود و جانشینی خود را به ترتیب به بدر و بعد از او به سیف الدین رستم واگذار کرده بود. اما سیف الدین در حیات شجاع الدین از پیری او استفاده کرده بدر را به خیانت نسبت به پدر متهم کرد و پدر را بکشتن بدر واداشت و خود بعد از مرگ شجاع الدین خورشید توانست به حکومت دست پیدا کند.[نیازمند منبع]

گستره حکومتی[ویرایش]

طوایف لر کوچک قبایلی بودند از لران ایرانی که در حدود بین عراق عجم و عراق عرب ییلاق و قشلاق می‌کردند و خراج خود را به دیوان بغداد می‌دادند و به بسیار کم حکومتی مستقل داشتند. سرزمین لرستان به دو قسمت لر کوچک و لر بزرگ تقسیم می‌شود. در کتاب تاریخ مغول در صفحه ۴۴۲ و در کتاب مجمل التواریخ گلستانه در صفحه ۲۰۴ به این شرح در خصوص نواحی لر کوچک و بزرگ آمده‌است:

لر کوچک همان است که حالیه هم آن را لرستان می‌گوییم و غرض از این قسمت اخیر که در آن ایام لر کوچک خواند می‌شده بیشتر ناحیه فیلی یعنی اطراف خرم‌آباد و اراضی پشت کوه بوده‌است. مراد از لر کوچک، ایلات لرستان حالیه و مراد از لر بزرگ، ایلات بختیاری دانسته شده‌است یعنی به خلاف تقسیم فوق.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ابوالفضل خطیبی. «اتابکان لرستان». دائرة المعارف بزرگ اسلامی. 
  2. «ATĀBAKĀN-E LORESTĀN». دانشنامه ایرانیکا. بازبینی‌شده در ۲۵ فوریه ۲۰۱۷.