سهل تستری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ابو محمد سهل بن عبدالله شوشتری (۲۰۳ تا ۲۸۳ ه. ق.): ابومحمدسهل پسرعبدالله پسر یونس تستری (شوشتری) از عارفان نامی قرن سوم قمری است. وی در سال ۲۰۳ قمری در شوشتر به دنیا آمد و به سال ۲۷۳ یا ۲۸۳ هجری در تبعیدگاه بصره زندگی را بدرود گفت . سبب روی آوردن او به سلوک، تعالیم و ترغیبهای دایی او محمد بن سوّار بود که از صوفیان سخت کوش به شمار می‌رفت و یکی از بهترین شاگردان اوذوالنون مصری (متوفی سال ۲۴۵ قمری) بود، علت تبعید وی به بصره به اتهام زندقه می‌باشد که در سال ۲۶۱ قمری اتفاق افتاده و علتش این بود که علمای شوشتر رساله وی را در باب توبه فرد، مردود دانستند ؛ مراد از توبه فرد، در نظر سهل این بود که می‌گفت: (توبه، بر هر فردی واجب است. عاصی باید از معصیت توبه کند و مطیع باید از طاعت، تا هر دو از غرور برهند.) تعدادی از سخنان او زیر عنوان "هزار گفتار" به وسیلهٔ شاگردش محمدبن سالم (متوفی سال ۲۹۷ قمری) گردآوری و انتشار یافت. در تفسیر قران نیز کتابی بدو نسبت داده و در مآخذ مختلف از آن نام برده‌اند.[۱]

سهل تستری متکلم بود و متکلم در اصطلاح کسی را گویند که عقاید ایمانی را با دلایل عقلانی اثبات کند و به اعتقادات و بدعت‌های معترضان دین جواب دهد.[۲]

فرقه صوفی سهلیه به وی منصوبند.[۳]

در تذکره الاولیاء درباب احوال سهل بن عبدالله التستری آمده است: " از محتشمان اهل تصوف بود و او به کار این طائفه بود و در این شیوه مجتهد بود و در وقت خود سلطان طریقت و برهان حق بود. از علمای مشایخ بود و امام عهد و معتبر بود و در ریاضات و کرامت بی نظیر بود، وی شبانه روز در عبادت بود. نقل است که یک روز در مسجد نشسته بود کبوتری بیفتاد از گرما و رنج، سهل گفت: "شاه کرمان بمرد ، چون تفحص کردند همچنان بود" نقل کرده‌اند که به زیر آب می‌رفت تا وقت نماز سپس بیرون می‌آمد بدون این که یک موری آن تر شده باشد و با اشارهٔ او زر از آسمان می‌ریخت"

همچنین در تذکرة الاولیاء عطار درباره وی آمده است که جانوران و درندگان گرد خانه وی گرد می‌آمدند و به کسی آسیب نمی‌رساندند لذا خانه وی به «بیت السباع» معروف بوده است.[۴]از شاگردان وی در تصوف حسین منصور حلاج مشهور است.

کتاب تفسیر قرآن العظیم او قدیمی ترین تفسیر عارفانه موجوداز قرآن می‌باشد که در میان آثار او فقط این اثر چاپ شده است. در این کتاب، سهل تستری بعد از بیان یک مقدمه بابی را می گشاید به نام «باب فی صفحات طلاب فهم القرآن» که در آن اهمیت جایگاه قرآن را تشریح می کند و به شرح وظایف حاملان قرآن و شرایط تلاوت و حفظ آن می پردازد.

تصنیفات او[ویرایش]

رقائق المحبین؛

مواعظ العارفین؛

جوابات اهل الیقین؛

تفسیر قرآن العظیم؛

کتاب المعارضه و الرد علی اهل الفرق و اهل الدعاوی فی الاحوال؛

رساله فی الحکم و التصوف؛

رساله فی الحروف؛

مناقب اهل الحق و مناقب اهل الله عزوجل؛

لطائف القصص فی قصص الانبیاء؛

مقاله فی المنهیات.

منابع[ویرایش]

  1. http://شوشتر یعنی خوبتر تالیف اکرم مریدی شوشتری، فصل هفتم علما و مشاهیر شهر شوشتر ص 171
  2. http://عبدالرفیع حقیقت (رفیع)، تاریخ عرفان و عارفان ایرانی،
  3. طریقه‌ها و سلسله‌های تصوف
  4. تذکرة الاولیاء، عطار نیشابوری، تصحیح دکتر استعلامی.

پیوند به بیرون[ویرایش]