سازمان نهضت سوادآموزی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سازمان نهضت سواد آموزی
نشان سازمان نهضت سواد آموزی
نشان سازمان نهضت سواد آموزی
شعار ایران را مدرسه کنیم
تأسیس ۷ دی ۱۳۵۸ خورشیدی
بنیانگذار آیت‌الله خمینی
رئیس علی باقرزاده فاروجی
مکان ، ایران پرچم ایران
وب‌گاه http://www.lmoiran.ir/fa

سازمان نهضت سوادآموزی ایران (به انگلیسی: Literacy Movement Organization of Iran) یک سازمان دولتی ایرانی است که در سال ۱۳۵۸ به فرمان آیت الله سید روح‌الله خمینی و به منظور آموزش خواندن و نوشتن به بزرگسالان و نیز کودکانی که به مدرسه دسترسی ندارند (مناطق محروم) تشکیل گردید.

تاریخچه[ویرایش]

سازمان‌های زیر تاکنون با هدف سواد آموزی به بزرگسالان در ایران فعالیت نموده‌اند:

  1. سازمان تعلیمات اکابر (۱۳۲۰-۱۳۱۵)
  2. سازمان آموزش سالمندان (۱۳۳۵-۱۳۳۲)
  3. سازمان آموزش بزرگسالان (۱۳۴۳-۱۳۳۵)
  4. کمیته ملی پیکار جهانی با بی‌سوادی(۱۳۵۵-۱۳۴۳)
  5. سازمان جهاد ملی سوادآموزی (۱۳۵۷-۱۳۵۵)
  6. نهضت سوادآموزی(۱۳۵۸ تاکنون)

در ۷ دی ۱۳۵۸ سازمان نهضت سواد آموزی با فرمان روح‌الله خمینی تشکیل شد این سازمان تا سه سال به صورت شورایی اداره می‌شد تا سرانجام حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی به ریاست آن منصوب گردید.

متن پیام امام خمینی (ره) به این شرح است: بسم الله الرحمن الرحیم
ن و القلم و ما یسطرون
ملت شریف ایران می دانید که در رژیم گذشته آنچه بر ملت مبارز ایران سایه افکنده بود، علاوه بر دیکتاتوری و ظلم، تبلیغات بی محتوا و هیچ را همه چیز جلوه دادن بود. ملتی که در همه ابعاد از حوایج اولیه محروم بود وانمود می‌شد که در اوج ترقی است. از جمله حوایج اولیه برای هر ملت در ردیف بهداشت و مسکن بلکه مهمتر از آنها، آموزش برای همگان است. مع‌الاسف کشور ما وارث ملتی است که از این نعمت بزرگ در رژیم سابق محروم و اکثر افراد کشور ما از نوشتن و خواندن بر خور دار نیستند چه رسد به آموزش عالی. مایه بس خجلت است که در کشوری که مهد علم و ادب بوده و در سایه اسلام زندگی می‌کند که طلب علم را فریضه دانسته‌است، از نوشتن و خواندن محروم باشد. ما باید در برنامه درازمدت فرهنگ وابسته کشورمان را به فرهنگ مستقل و خودکفا تبدیل کنیم و اکنون بدون از دست دادن وقت و بدون تشریفات خسته کننده برای مبارزه با بی سوادی بطور ضربتی و بسیج عمومی قیام کنیم تا ان شاء الله در آینده نزدیک هر کس نوشتن و خواندن ابتدایی را آموخته باشد. برای این امر لازم است تمام بی سوادان برای یادگیری و تمام خواهران و برادران با سواد برای یاد دادن بپاخیزند و وزارت آموزش و پرورش با تمام امکانات به پا خیزد و از قرطاس بازی و تشریفات اداری بپرهیزد. برادران و خواهران ایمانی! برای رفع این نقیصه درد آور بسیج شوید و ریشه این نقص را از بن بر کنید. تعلیم و تعلم عبادتی است که خداوند تبارک و تعالی ما را بر آن دعوت فرموده‌است. ائمه جماعات شهر ستانها و روستاها مردم را دعوت نمایند و در مساجد و تکایا با سوادان نوشتن و خواندند را به خواهران و برادران خود یاد دهند و منتظر اقدامات دولت نباشند و در منازل شخصی اعضای بی سواد را تعلیم کنند و بی سوادان از این امر سر پیچی نکنند. من از ملت عزیز امید دارم که با همت والای خود بدون فوت وقت ایران را به صورت مدرسه‌ای در آورند و در هر شب و روز و در اوقات بی کاری یکی دو ساعت را صرف این عمل شریف نمایند. بپا خیزید که خداوند متعال با شماست. از خدای تعالی سعادت و سلامت و رفاه ملت شریف را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته روح الله الموسوی الخمینی هفتم دی ماه ۵۸ مطابق با هشتم صفر ۱۴۰۰ (صحیفه نور، جلد یازده، ص ۱۶۱ مورخه هفتم دی ۱۳۵۸)[۱]

ساختار تشکیلاتی[ویرایش]

سازمان نهضت سوادآموزي در هفتم دي ماه سال 1358 با هدف با سواد كردن خيل عظيم بي‌سوادان كشور تشكيل شد. این سازمان از سال 1359 تا سال 1363 زیر نظر شورای نهضت سوادآموزی فعالیت می کرد .هيأت‌ وزيران‌ در جلسه‌ مورخ‌ 3/11/63 تشكيلات اداري سواد آموزي را تصويب نمود، براين اساس نهضت‌ سوادآموزي‌ براي اجراي‌ وظايف‌ خود در اساسنامه‌ داراي‌ سطوح‌تشكيلاتي‌ ‌حوزه‌ مركزي‌ و خارج‌ از مركز بود. حوزه‌ مركزي‌ از نظر سلسله‌ مراتب‌ داراي‌ مراتب‌:

  • معاون وزیر و رئيس‌ سازمان
  • نماینده ولی فقیه در سازمان (دفتر نماينده‌ امام‌)
  • شورای مرکزی
  • مسئولين‌ واحدهاي‌ حوزه‌ مركزي‌ (معاونت‌هاي‌ سازمان‌)
  • مسئولين‌ قسمتها، مسئولين‌ بخشها
  • معاونت های سواد آموزی در ادارات کل آموزش و پرورش استانها
  • واحد های سواد آموزی در شهرستانها/مناطق و نواحی

عملکرد سازمان[ویرایش]

نهضت سواد آموزی بعد از تاسیس با فعالیت حجت‌الاسلام و المسلمین محسن قرائتی و دیگر افراد دلسوز قشر وسیعی از افراد بی سواد جامعه را با سواد کردند. در متن پیام حضرت امام (ره) دو هدف ارزشمند و گرانسنگ تبیین شده‌است: الف) کوتاه مدت: آموزش خواندن و نوشتن به افراد محروم از نعمت ارزشمند سواد ب) بلند مدت: ارتقاء آگاهی و دانش بزرگسالان نوسواد در زمینه‌های مختلف و تبدیل فرهنگ وابسته کشور به فرهنگ مستقل و خودکفا سازمان نهضت سواد آموزی با اجرای طرح‌های مختلف از جمله طرح بسیج سواد آموزی توانست هدف کوتاه مدت فرمان تاریخی امام (ره) را در ربع قرن گذشته محقق نماید و نرخ با سوادی کشور را در جمعیت ۶ ساله و بالاتر از ۴۷٫۵ در صد در سال ۱۳۵۵و ۸۵ درصد در سال ۱۳۸۰ افزایش دهد و در راستای نیل به اهداف بلند مدت، با شروع آموزشهای توسعه (آموزشهای پس از سواد) فصل جدیدی از کتاب زرین انقلاب شکوهمند اسلامی رقم خورده و اکنون که در صد قابل توجهی از افراد بزرگسال جامعه در گروه سنی زیر ۴۵ سال (گروه مولد جامعه) با سواد شده‌اند. آموزشهای توسعه در ابعاد مختلف فرهنگی مذهبی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی با هدف کاربردی کردن سواد وبرنامه‌های پس از سوادآموزی، اطلاعی رسانی و آگاه سازی و آموزش حرفه‌ای درآمدزا به مورد اجرارگذاره شده‌است. مطابق آخرین آمار تا کنون استان گیلان[۲] در صدر استانهای با سواد کشور قرار دارد، استان مازندران نیز در این زمینه دارای جایگاه دوم است. مدیریت نهضت سواد آموزی استان اصفهان نیز در مدت بیست وپنج سال فعالیت درخشان خود موفق شده نرخ با سوادی استان اصفهان را از ۵۲٫۹ در صد در سال ۱۳۵۵ و ۹۱٫۹ درصددرسال ۱۳۸۱ افزایش دهد و در حال حاضر مقام دوم رشد نرخ با سوادي کشور و جایگاه سوم سواد کشور را به خود اختصاص داده است. [۳]

سازمان نهضت سواد آموزی تاکنون پنج مدال افتخار از یونسکو و آیسسکو دریافت کرده‌است.[نیازمند منبع]

وضعیت کنونی[ویرایش]

از سال 1390 مسئولیت سازمان به علی باقرزاده که پیشتر معاون وزیررئیس و سازمان مدارس غیر دولتی بوده و سابقه ی معاونت آموزش عمومی وزارت ، سازمان آموزش و پرورش استان خراسان شمالی و چند مسئولیت اجرایی را داشت واگذار شد . و سطح وسیعی از اصلاحات ساختاری و محتوایی اغاز شد که مهمترین آنها عبارتند از:

  1. یکپارچه سازی مدیریت اجرایی در سطح کشور با ادغام واحدهای استانی و شهرستانی سواد آموزی با هدف به خدمت گرفتن نیروی انسانی و امکانات آموزش و پرورش در اجرای برنامه که البته این اقدام پس از تصویب آن در هیات دولت صورت گرفت.
  2. تعیین تکلیف استخدامی حدود 40 هزار آموزشیار نهضت که بعضا بیش از 10 سال سابقه ی همکاری با سواد آموزی را داشتند. این افراد به استناد قوانین و مقررات بعنوان معلم در سطوح مختلف دوره های تحصیلی توسط وزارت آموزش و پرورش بکارگرفته شدند.
  3. تغییر ساختار دوره های سواد آموزی پس از تصویب شورای عالی آموزش و پرورش و ابلاغ رئیس جمهور، ساختار جدید موجب توسعه سواد آموزی به پایان دوره ابتدایی( پایه ششم ) گردید . پیش از این سواد آموزی حداکثر تا معادل پایه چهارم عرضه می شد. علاوه بر این دوره ی تحکیم سواد ایجاد شده است که یکی از راهکارهای موثر برای جلوگیری از رجعت به بیسوادی است .
  4. تصویب چهارچوب برنامه درسی سواد آموزی در شورای عالی آموزش و پرورش برای اولین بار در طول سالهای بعد از انقلاب و ابلاغ آن توسط رئیس جمهوری و باز تالیف کلیه کتب درسی سواد آموزی بر اساس این برنامه با مشارکت استانها و رویکرد چند تالیفی و توجه به نیازهای جامعه هدف
  5. تدوین برنامه ریشه کنی بی سوادی ، بعنوان یکی از علمی ترین و عملیاتی ترین برنامه های سواد آموزی پس از انقلاب با استفاده از توان کارشناسی کارکنان سازمان و صاحب نظران و ابلاغ آن به دستگاههای ذیربط توسط معاون اول ریاست جمهوری.
  6. احیاء شورای عالی پشتیبانی سواد آموزی و برگزاری اولین جلسه در سال 1393 پس از 9 سال توقف، و همچنین ابلاغ آیین نامه تشکلیل جلسات شورای پشتیبانی در استانها و شهرستانها به منظور پشتیبانی ، هدایت و نظارت فعالیت های سواد آموزی، تدوین برنامه عمل در استان و شهرستان، تکمیل اطلاعات اسمی جامعه هدف و تعیین نقش و مسئولیت هر کدام از عوامل سهیم و موثر در سواد آموزی
  7. تشکیل شناسنامه سطح سواد شهروندان کشور و ایجاد پایگاه اطلاعات ثبتی با هدف اصلاح روش شمارش افراد بی سواد و کم سواد از خود اظهاری در سرشماری ها به اساتناد به سوابق مستند و مطالعه برای اجرای روش lamp برای استخراج اطلاعات دقیق مربوط به وضعیت سواد در کشور
  8. انعقاد بیش از 20 تفاهم نامه همکاری با دستگاهها ، نهادها و تشکل های غیر دولتی برای تحقق مشارکت همه جانبه و فراگیر جهت اجرای برنامه های سواد آموزی
  9. طراحی طرح های متعدد برای از قبیل آموزش اعضای بی سواد خانواده دانش آموزان ، آموزش گروه سنی 10-20 سال ، آموزش مهارتهای icdl ، آموزش اتباع خارجی و ... و تنوع بخشی در روشهای اجرا بصورت فرد به فرد و گروهی و...
  10. پیگیری تصویب مجموعه راهکارهایی برای شتاب بخشی به سواد آموزی در اسفند ماه 1393 در هیات دولت و ابلاغ آن . که ایجاد مراکز یادگیری محلی ، سواد آموزی کودکان در معرض آسیب، آموزش اتباع خارجی ، مشارکت همه دستگاهها و نهاد ها و... از جمله موارد است.



ساختار آموزشی[ویرایش]

دور های آموزشی بدو تاسیس تا سال 1390

  1. دوره مقدماتی
  2. دوره تکمیلی
  3. دوره پایانی
  4. پنجم

از 1390 تا کنون :

  1. دوره سواد آموزی: دوره ای است که به منظور دستیابی افراد بزرگسال به حداقل سواد طراحی و اجرا می شود(مدت دوره سواد آموزی حداقل 400 ساعت است که با توجه به شرایط و مقتضیات محیطی و نياز مخاطبان به تشخیص سازمان نهضت سواد آموزی حداکثر تا 550 ساعت قابل افزایش است).
  2. دوره تحکیم سواد: دوره ای است که فرصت استمرار و پایداری آموخته ها و کاربرد آن را برای کسانی که دوره سواد آموزی را گذرانده و تمایل به ادامه تحصیل ندارند، فراهم می سازد.
  3. دوره انتقال: دوره ای است که فرصت ادامه تحصیل را برای کسانی که دوره سواد آموزی را گذرانده اند یا کسانی که فاقد شرایط ادامه تحصیل در نظام آموزش رسمی هستند، فراهم می سازد ( دوره انتقال شامل 800 ساعت آموزش است که 200 ساعت آن به صورت خود آموز و غیر حضوری طراحی و اجرا می شود)

محتوای درسی[ویرایش]

از سال 1390 به دنبال تغییر ساختار آموزشی عناوین و محتوای کتاب های دور های سواد آموزی تغییر پیدا نمود:

خدمات نوین سواد آموزی[ویرایش]

تلفن گویا[ویرایش]

سازمان نهضت سواد آموزی به منظور تسهیل دریافت خدمات سواد آموزی به مخاطبان و آگاهی از وضعیت سواد خود اقدام به راه اندازی این سامانه نموده است . دریافت کنندگان خدمات می توانند با شماره گیری شماره تلفن 88955180که با 8 خط ارایه خدمات پشتیبانی می شود و ارائه کد ملی ده رقمی از وضعیت سواد خود مطلع گردند و به جای مراجعه حضوری به ادارات آموزش و پرورش و واحد سواد آموزی با استفاده از آن از منزل یا هر جایی که دسترسی به تلفن ثابت یا همراه دارند با این مرکز تماس گرفته و از وضعیت سواد خود مطلع گردند.

سامانه سواد آموزی[ویرایش]

در راستای بهره گیری از فناوری و مدیریت اطلاعات برای سازماندهی و ساماندهی داده ها، سازمان نهضت سوادآموزی برای شناسایی ، جذب ،آموزش و ارزشیابی تحصیلی سوادآموزان(بی سواد و کم سواد) سامانه سوادآموزی را از سال 1385 طراحی و در برنامه های اجرایی خود مورد استفاده قرارداده است. از ویژگیهای این سامانه، انعطاف پذیری و قابلیت بروز شدن آن با تغییرات اساسی می باشد.

پانویس[ویرایش]