راه هرمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مغز: راه هرمی
Gray684.png
Deep dissection of brain-stem. Lateral view. ("pyramidal tract" visible in red, and "pyramidal decussation" labeled at lower right.)
Spinal cord tracts - English.svg
طناب نخاعی, with pyramidal tracts labeled at upper left
نام لاتین tractus corticospinalis
آناتومی گری subject #185 759
نورونیمز ancil-373
MeSH Pyramidal+Tracts

راه هرمی (به انگلیسی: Pyramidal tract) بخشی از دستگاه هرمی[۱] بنام راه قشری طناب نخاعیی است که در کنترل ارادی بسیاری از حرکات بدن نقش دارد.راه قشری طناب نخاعی، راه قشری بصل نخاع و راههای خارج هرمی جزو نورون حرکتی فوقانی هستند.مسیر اصلی راه هرمی به سمت طناب نخاعی بوده که به نورون‌های حرکتی تحتانی آلفا و گاما و نورون‌های واسطه ای طناب نخاعی ختم می شوند.راه هرمی با تاثیر بر اعمال نورون‌های طناب نخاعیی، عضلات اندامهای فوقانی، تحتانی و تنه را کنترل می کند.این مسیر حرکتی نزولی از قشر مغز به سمت طناب نخاعی، نقش مهمی در حرکات انتهایی اندامها جهت فعالیت‌های ظریف ایفا می کند.درحقیقت فعالیت‌های اردی توسط مغز از طریق راه هرمی به طناب نخاعی اعمال می گردد.البته کنترل حرکتی نتیجه هماهنگ و روابط متقابل بین قشر مغز و سایر نواحی دستگاه عصبی است.

منشاء و مسیر نورون‌های راه هرمی[ویرایش]

راه هرمی یک مسیر حرکتی طولانی در دستگاه عصبی مرکزی است که منشاء آنها از چند ناحیه در قشر مغز[۲] است.این مناطق عبارتند از:

  • ناحیه چهار برودمن.این قسمت همان ناحیه حرکتی اولیه[۳] است که بیشترین میزان مبدا راه هرمی را تشکیل می دهد(حدود 80%).ناحیه حرکتی اولیه(ناحیه چهار برودمن از نظر فیزیولوژیست ها)دارای سلولهای درشت بتز[۴](Betz) است.
  • ناحیه شش برودمن.شامل دو ناحیه پیش حرکتی[۵](حرکتی ثانویه) و منطقه حرکتی تکمیلی[۶] است.
  • نواحی حسی یک، دو، سه و پنج برودمن.

تعداد کل فیبرهای راه هرمی بیش از یک میلیون فیبر عصبی است.سلول‌های درشت بتز(Betz) در ناحیه حرکتی اولیه قرار دارند که در راه هرمی شرکت می کنند.البته تمام سلولهای این ناحیه از نوع بتز نیست بلکه فقط 3% کل فیبرهای راه هرمی از این نوع سلول است.بنابراین باید توجه داشت که 97% فیبرهای راه هرمی، قطری کمتر از سلول‌های درشت بتز دارند.

راه قشری طناب نخاعیی که از قشر مغز مبدا می گیرد، مسیرش را به سمت مغز میانی، پل مغزی و پیاز طناب نخاعی(بصل الطناب نخاعی)ادامه می دهد.در ناحیه تحتانی پیاز طناب نخاعی حدود 80% الی 85% فیبرها تقاطع می کنند و به سمت مقابل می روند که به این راه هرمی در ادامه مسیرش به طرف طناب نخاعی، راه قشری طناب نخاعیی جانبی[۷] می گویند.بقیه فیبرهای راه هرمی(15% الی 20%)که در پیاز طناب نخاعی تقاطع نمی‌کنند، مسیرشان را به طرف طناب نخاعی ادامه می دهند و در بخش‌های طناب نخاعیی مربوطه تقاطع می کنند.این قسمت اخیر راه هرمی که در طناب نخاعی تقاطع می کنند، راه قشری طناب نخاعیی جلویی[۸] نامیده می شود.راه هرمی(راه قشری طناب نخاعیی جانبی و جلویی)درنهایت به نورون‌های واسطه ای، نورون‌های حرکتی آلفا و گاما ختم می شوند.بدین ترتیب، راه هرمی کنترل اعمال حرکتی ارادی را برعهده دارد.

همچنین ببینید:

آسیب راه هرمی[ویرایش]

آسیب راه هرمی(راه قشری طناب نخاعیی)به عنوان یک ضایعه نورون حرکتی فوقانی محسوب می شود.اگر ضایعه راه قشری طناب نخاعیی در بالای محل تقاطع پیازطناب نخاعی باشد، منجربه فلج بدن در طرف مقابل می گردد.آسیب در این حالت، فلج اندامهای فوقانی و تحتانی را ایجاد می‌کند که به آن فلج نیمه بدن(Hemiplegia) می گویند.ضایعه راه هرمی در پایین محل تقاطع، فلج اندام در همان طرف را به همراه خواهد داشت.آسیب راه هرمی در ناحیه طناب نخاعی گردنی باعث فلج اندامهای فوقانی و تحتانی همان طرف می گردد و اگر ضایعه در نواحی سینه ای و کمری فوقانی باشد منجربه فلج اندام تحتانی همان طرف خواهد شد.گاهی ضایعات دوطرفه بوده و بنابراین علایم در هر دو نیمه بدن بروز می‌کند که به عنوان نمونه می توان به آسیب کامل طناب طناب نخاعیی اشاره کرد.

پانویس[ویرایش]

  1. دستگاه هرمی شامل راه قشری طناب نخاعیی و راه قشری پیازی(بصل الطناب نخاعیی) است.
  2. Cerebral cortex
  3. Primary motor area
  4. از نظر بافت شناسی، سلولهای بتز در لایه پنجم قشر مغز قرار دارند.لایه پنج قشر مغز، از سلولهای هرمی تشکیل شده که نوع غول پیکر آن بنام سلول بتز معروف است.
  5. Premotor area
  6. Supplementary motor area
  7. Lateral corticospinal tract
  8. Anterior corticospinal tract

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • شادان، فرخ.ترجمه: فیزیولوژی پزشکی پروفسور آرتورگایتون. جلد دوم، انتشارات شرکت سهامی چهر.
  • میناگر، علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پروفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.
  • برزکار، ابراهیم.ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی.چاپ اول.بهار ۱۳۸۵.شابک:۸-۷۶۸۸-۰۶-۹۶۴
  • نراقی، محمد علی؛ حاجی حسینی، داود. ترجمه نوروآناتومی W.C. Wongck. انتشارات جعفری.
  • آمری نیا، رضا و بهروزی راد، نازیلا. ترجمه: ساختمان و عمل مغز و اعصاب پروفسور ویلیام ویلیس. مؤسسه انتشارات تلاش.
  • Carol Mattson Porth.Pathophysiology:concepts of altered health states.Publisher:Lippincott.Third Edition.ISBN ۰-۳۹۷-۵۴۷۲۳-۴
  • Barbara F. Westmoreland/ Medical Neuroscience; ۱۹۹۴