عالم‌شاه بیگم

عالم‌شاه بیگم
ملکه مادر
تصدی	۱۵۰۲ – ۱۵۲۲
جانشین	تاجلی بیگم
زاده	۱۴۶۰ میلادی دیاربکر، پادشاهی بایندریان
درگذشته	۱۵۲۲ (۶۲ سال) اردبیل، شاهنشاهی صفوی
آرامگاه	آرامگاه شیخ صفی، اردبیل
همسر(ان)	شیخ حیدر
فرزند(ان)	علی میرزا ابراهیم میرزا اسماعیل میرزا
نام کامل نواب علیه عالم شاه حلیمه بیگی آغا
خاندان	بایُندریان (هنگام تولد) صفویان (هنگام ازدواج)
پدر	اوزون حسن
مادر	دسپینا خاتون

حلیمه بیگی آغا مشهور به عالم‌شاه بیگم، (تولد ۱۴۶۰ دیاربکر – درگذشته ۱۵۲۲ اردبیل) ملکه مادر شاه اسماعیل یکم بنیان‌گذار امپراتوری صفوی و همسر سلطان حیدر هم‌چنین دختر اوزون حسن پادشاه و دسپینا خاتون دختر امپراتور ترابوزان ژان چهارم بود.

زندگی

عالم‌شاه بیگم که ونیزی‌ها او مارتا نامیدند، در سنین جوانی با شیخ حیدر پسر عمه خود ازدواج کرد. عالم‌شاه بیگم بعد از کشته شدن شیخ حیدر در جنگ با شروانشاهان به‌فرمان برادرش سلطان یعقوب همراه با پسرانش به شهر استخر در فارس تبعید و زندانی شد. در این زمان اسماعیل یک ساله بود. پس از مرگ سلطان یعقوب پسرش سلطان بایسنقر به سلطنت رسید اما سلطان رستم به جنگ با وی برخاست و عالم‌شاه بیگم را همراه فرزندانش آزاد کرد سپس به تبریز آورد. بعد از پیروزی رستم بر بایسنقر به دلیل ترس از قدرت علی میرزا، به جنگ با وی پرداخت و در نهایت علی میرزا کشته شد. عالم‌شاه بیگم بعد از این واقعه پسرانش ابراهیم میرزا و اسماعیل میرزا را به لاهیجان در گیلان فرستاد تا در آن جا نزد کارکیا میرزا علی تربیت شوند، در این زمان عالم‌شاه به رابط میان قزلباش و اسماعیل تبدیل شد.

هنگامی که ابراهیم میرزا و اسماعیل میرزا در لاهیجان اقامت داشتند، ابراهیم میرزا به خاطر دلتنگی از دوری مادرش تاج حیدری را از سر برداشت و طاقیه که نشان ترکمان‌های آق‌قویونلو بود را بر سر گذاشت و به اردبیل نزد مادرش بازگشت. با آغاز قیام اسماعیل و خروج او از لاهیجان، اسماعیل در اول بهار ۱۵۰۱ وارد اردبیل شد و از دیدار با مادر و برادرش مسرور شد.

مقبره

در حیاط مقابر بقعه شیخ صفی الدین اردبیلی در اردبیل، متصل به دیوار صحن بقعه، مقبره کوچکی است منسوب به حلیمه بیگم. در داخل این مقبره که قسمت داخلی آن در حدود دو متر طول دارد و با گنبد کوچکی پوشیده شده از یک سنگ مرمری هست.