اچمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو


اَچُمی از گویش‌های به جا مانده از زبان فارسی پهلوی، مربوط به دوره ساسانیان و پیش از آن می‌باشد و یکی از هفت ریشه اصلی زبان فارسی کنونی است. بیشتر ساکنان جنوبی استان فارس و غرب هرمزگان شامل شهرستان‌های گراش، بستک، جویم، اوز، لار، خنج، بیغرد، بنارویه، جناح، اشکنان و روستاهای بیدشهر، کوره، لا،غران و کاریان ، احمدمحودی ، بلغان ، فیشور و قسمتهایی از بندرلنگه، گاوبندی (پارسیان)، بندر خمیر، رویدر ،بردستان،پدل لمزان،دهكويه و… به این گویش صحبت می‌نمایند. گویش اچمی از گویشهای فارسی‌تبار یعنی متعلق به شاخه جنوب غربی گویشهای ایرانی است. به نظر می‌رسد نام اچمی برگرفته از کلمه عجمی است و این واژه از آنجا وارد زبان جنوب فارس شده که مردم جنوب فارس بالاخص مناطق لارستان و لامرد و هرمزگان در کشورهای حاشیه خلیج فارس مشغول به کار و تجارت بوده‌اند و مردم آن کشورها چون لهجه آنها را می‌شنیدند لذا آنها را با نام عجمی به معنی اینکه به زبانی غیر از مردم بومی صحبت می‌کنند می‌شناختند و از آنجا که تمام این گویش‌ها مربوط به ایالت ایراهستان قدیم بوده است. این گویش در جای جای منطقه جنوب به شکلهای متنوعی خود را نشان داده و نمود کرده‌است که بیشتر این تفاوت‌ها در تلفظ واژگان است. زبان لارستانی لهجه‌های بسیار فراوانی را در بر می‌گیرد. در بسیاری از مناطقی که به این گویش صحبت می‌کنند، کلمات و واژگانی خاص نسبت به بقیه مناطق اطراف خود به کار می‌برند که در بعضی موارد تأثیر گرفته از زبانهای هندی، انگلیسی، پرتغالی و عربی است که به علت مراودات بسیار زیاد مردم این مناطق با کشورهای مختلف می‌باشد.

کلمات اچمی[ویرایش]

عمده کلماتی که در گویش اچمی به کار برده می‌شود، بر اساس مناطق مختلف دارای تلفظ‌های متفاوت می‌باشد. مثلاً در برخی روستاها و شهرها به اول افعال حرکت اَ و برخی با حرکت اُ و دیگر مکانها با صدای اِ تلفظ می‌گردد. حال ممکن است این اصوات در پایان یا میانه‌های یک کلمه نیز وجود داشته باشد. برای مثال همین کلمه اچم را می‌توان به صورتهای زیر مشاهده نمود: اَچَم، اَچُم، اُچَم، اُچُم، اَچِم یا در برخی موارد ممکن است تلفظ برخی از حروف نیز تغییر یابد مانند: ااَشِم یا اَشَم که همان معنی برویم را می‌دهد.

یکی از خواص گویش اچمی دارا بودن یک صدا در برخی لهجه‌های این گویش است. این تلفظ میانه گ و ن می‌باشد که به صورت غنه (تلفظی در ادای کلمات عربی) ادا می‌گردد.

منابع[ویرایش]

  • (یکی از منابع: فرهنگ فولکولور مناطق جنوبی ایران، فرید ج. محقق فرهنگهای بومی)
  • بالود، محمد. (فرهنگ عامه در منطقه بستک) ناشر همسایه، چاپ زیتون، انتشار سال ۱۳۸۴ خورشیدی
  • حبیبی، احمد. (ادبیات فولکلور جنوب) نشر قلم، قم، انتشار ۱۳۷۸ خورشیدی