اولورو
| اولورو | |
|---|---|
| ایرز راک | |
 | |
 | |
  اولورو  اولورو | |
| مرتفعترین نقطه | |
| ارتفاع | ۸۶۳ متر (۲٬۸۳۱ فوت) |
| برجستگی | ۳۴۸ متر (۱٬۱۴۲ فوت) |
| مختصات | ۲۵°۲۰′۴۲″ جنوبی ۱۳۱°۰۲′۱۰″ شرقی / ۲۵٫۳۴۵۰۰°جنوبی ۱۳۱٫۰۳۶۱۱°شرقی |
| نامگذاری | |
| نام بومی | Uluṟu (پیچونچچاره) |
| زمینشناسی | |
| سن صخره | ۵۵۰–۵۳۰ میلیون سال پیش |
| نوع کوه | تپه شاهد |
| نوع صخره | آرکوز |
| نام رسمی | پارک ملی اولورو-کاتا جوتا |
| معیار ثبت | v, vi, vii, ix |
| شمارهٔ ثبت | ۴۴۷ |
| تاریخ ثبت | 1987 |
اولورو (/ˌu:lu:ru:/) که به نام صخرهٔ آیرز (به انگلیسی: Ayers Rock) نیز شناخته میشود، سازند صخرهای ماسهسنگی بزرگی در بخش جنوبی قلمرو شمالی در استرالیای مرکزی است. این صخره در ۳۳۵ کیلومتری جنوب غربی آلیس اسپرینگز قرار گرفته و از مسیر جاده با آن ۴۵۰ کیلومتر فاصله دارد. اولورو همراه با کاتا جوتا دو منظرهٔ مهم در پارک ملی اولورو-کاتاجوتا هستند. اولورو ۳۴۸ متر ارتفاع دارد و به خاطر رنگ سرخ آن شهرت جهانی یافتهاست.
آنانگوها یا بومیان این منطقه، اولورو را مرتبط با روزگار رؤیا دانسته و مقدس میشمارند.[۱] منطقهٔ اطراف این سازند سرشار از چشمهها، گودالهای آب، غارهای سنگی و نقاشیهای مربوط به دوران کهن است.
اولورو در سال ۱۹۸۷ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت گردید.
اولورو یکی از مشخصترین چشماندازهای طبیعی استرالیا است. ارتفاع این سازند ماسهسنگی ۳۴۸ متر است که ۸۶۳ متر نیز از سطح دریا ارتفاع دارد. بیشتر تودهٔ اولورو در زیر زمین قرار گرفتهاست و محیط کل آن برابر با ۹٬۴ کیلومتر میباشد.
بارزترین ویژگی اولورو تغییر رنگ آن در زمانهای مختلفی از روز و سال است که در این میان تغییر رنگ صخره به قرمز درخشان در طلوع و غروب خورشید قابل توجهتر میباشد.
در دهه ۱۹۸۰، دولت استرالیا مالکیت این صخره و اراضی آن را رسماً به بومیان ساکن این منطقه تفویض کرد.
با وجود اینکه این کوه در منطقهای دورافتاده واقع شده، هرساله بیش از سیصد هزار گردشگر از آن دیدن میکنند. اکثر بازدیدکنندگان شهروندان استرالیا هستند اما درصد قابل توجهی از آنان را هم بازدیدکنندگان ژاپنی تشکیل میدهند. این کوه تنها حدود ۲۰ درصد از اوقات برای صعود باز است و در سایر موارد، به خاطر شرایط خطرناک جوی یا ملاحظات فرهنگی به گردشگران اجازه صعود از آن داده نمیشدهاست.
صعود از این کوه بدون خطر نیست و از زمان آغاز ثبت حوادث کوهنوردی در این صخره در دهه ۱۹۵۰ تا کنون، ۳۶ نفر در اثر حوادث ناشی از صعود از آن جان خود را از دست داده و شماری نیز زخمی شدهاند. در دهه اخیر شماری از بومیان برای توقف صعود گردشگران از آن به تلاش جدی دست زدهاند. منع صعود گردشگران از روز ۲۶ اکتبر سال ۲۰۱۹، یعنی درست سی و چهار سال پس از انتقال مالکیت آن به بومیان به اجرا گذاشته خواهد شد.
نام
[ویرایش]مردمان محلی پیجانجارا این صخره را اولورو مینامند که در زبانشان هیچ معنای خاصی ندارد. در ۱۹ ژوئیهٔ ۱۸۷۳، نقشهبرداری بهنام ویلیام گاس این صخره را دید و آن را به افتخار سر هنری آیرز، از دولتمردان وقت استرالیای جنوبی، صخرهٔ آیرز نامید. از آن زمان هر دو نام مورد استفادهاند.
در سال ۱۹۹۳ قانون نامگذاری دوگانه بهتصویب رسید که اجازهٔ استفاده از هر دو نام بومی و انگلیسی را در نامهای رسمی میداد. در پی این قانون نام صخره در ۱۵ دسامبر ۱۹۹۳ به «صخرهٔ آیرز / اولورو» تغییر یافت و نخستین مورد در قلمرو شمالی با نامی دوگانه شد. پس از آن ترتیب قرارگیری نامها بهطور رسمی در ۶ نوامبر ۲۰۰۲ بنا بر درخواست اتحادیهٔ منطقهای گردشگری در آلیس اسپرینگز به «اولورو / صخرهٔ آیرز» تغییر یافت.
تاریخچه
[ویرایش]
سکونت اولیه
[ویرایش]یافتههای باستانشناسی در شرق و غرب نشان میدهد که انسانها بیش از ۱۰,۰۰۰ سال پیش در این منطقه ساکن شدهاند.[۲]
ورود اروپاییها (دهه ۱۸۷۰)
[ویرایش]اروپاییها در دهه ۱۸۷۰ وارد بیابان غربی استرالیا شدند. اولورو و کاتا جوتا برای نخستین بار در سال ۱۸۷۲ و در طول دوره اکتشافی که با ساخت خط تلگراف سراسری استرالیا ممکن شده بود، توسط اروپاییها نقشهبرداری شدند. ارنست گیلز و ویلیام گوس در جریان سفرهای اکتشافی جداگانه، نخستین کاوشگران اروپایی بودند که به این منطقه آمدند. گیلز در حین کاوش در منطقه در سال ۱۸۷۲، کاتا جوتا را از مکانی در نزدیکی کینگز کنیون رویت کرد و آن را کوه اولگا نامید. سال بعد، گوس اولورو را مشاهده کرد و آن را به افتخار دبیرکل ولایت استرالیای جنوبی، سر هنری ایرز، ایرز راک نامگذاری کرد.[نیازمند منبع]
اکتشافات بعدی با هدف بررسی امکانات منطقه برای دامپروری انجام شد. در اواخر سده نوزدهم، دامداران تلاش کردند تا در مناطق مجاور منطقه حفاظتشده جنوب غربی/پیترمن مستقر شوند و تعامل بین آنانگوها و سفیدپوستان مکررتر و خشونتآمیزتر شد. به دلیل پیامدهای چرای دامها و خشکسالی، ذخایر خوراک بیابانی رو به کاهش گذاشت. رقابت بر سر این منابع باعث ایجاد درگیری بین دو گروه شد و در نتیجه گشتهای پلیس افزایش یافت. بعدها در طول بحران اقتصادی دهه ۱۹۳۰، آنانگوها به همراه شکارچیان سگهای وحشی به شکار و پوستکندن دینگو مشغول شدند؛ این شکارچیان آنانگوها را با غذاها و سبک زندگی اروپایی آشنا کردند.[نیازمند منبع]
منطقه حفاظتشده بومیان (۱۹۲۰)
[ویرایش]بین سالهای ۱۹۱۸ و ۱۹۲۱، مناطق وسیع همجوار در استرالیای جنوبی، استرالیای غربی و قلمرو شمالی به عنوان منطقه حفاظتشده بومیان اعلام شدند که سکونتگاههایی تحت اداره دولت بودند و بومیان مجبور به زندگی در آنها میشدند. در سال ۱۹۲۰، بخشی از پارک ملی اولورو-کاتا جوتا توسط دولت استرالیا بر اساس مصوبه بومیان ۱۹۱۸ به عنوان منطقه حفاظتشده بومیان (که معمولاً به عنوان منطقه حفاظتشده جنوب غربی یا پیترمن شناخته میشود) اعلام شد.[۳]
گردشگری (۱۹۳۶ تا دهه ۱۹۶۰)
[ویرایش]نخستین گردشگران در سال ۱۹۳۶ وارد منطقه اولورو شدند. سکونت دائم اروپاییها در این منطقه در دهه ۱۹۴۰ و در راستای سیاستهای رفاهی بومیان و برای رونق گردشگری در اولورو آغاز شد. این افزایش گردشگری باعث ایجاد نخستین مسیرهای خودرویی در سال ۱۹۴۸ شد و خدمات اتوبوسهای مسافرتی نیز از اوایل دهه ۱۹۵۰ آغاز گردید. در سال ۱۹۵۸، منطقهای که بعدها به پارک ملی اولورو-کاتا جوتا تبدیل شد، از منطقه حفاظتشده پیترمن جدا شد؛ این منطقه تحت مدیریت هیئت مناطق حفاظتشده قلمرو شمالی قرار گرفت و پارک ملی ایرز راک-کوه اولگا نامیده شد. نخستین محیطبان این پارک بیل هارنی بود که از چهرههای شناختهشده استرالیای مرکزی به شمار میرفت.[۴] تا سال ۱۹۵۹، نخستین اجارهنامههای متلها صادر شده بود و ادی کانلان یک باند فرودگاه در نزدیکی ضلع شمالی اولورو ساخته بود.[۵] به دنبال پیشنهاد سال ۱۹۶۳ از سوی هیئت مناطق حفاظتشده قلمرو شمالی، زنجیری برای کمک به گردشگران جهت صعود از این عارضه طبیعی تعبیه شد.[۶] این زنجیر در سال ۲۰۱۹ برداشته شد.[۷]
مالکیت بومیان از سال ۱۹۸۵
[ویرایش]در ۲۶ اکتبر ۱۹۸۵، دولت استرالیا مالکیت اولورو را به مردم محلی پیتجانتجاتجارا بازگرداند، با این شرط که آنانگوها آن را به مدت ۹۹ سال به سازمان پارکهای ملی و حیات وحش اجاره دهند و مدیریت آن به صورت مشترک انجام شود. توافقی که در ابتدا بین این جامعه و نخستوزیر باب هاک انجام شده بود مبنی بر اینکه صعود گردشگران به بالای صخره متوقف شود، بعدها نقض شد.[۸][۹][۱۰][۱۱]
جامعه بومی موتیتجولو با جمعیتی در حدود ۳۰۰ نفر، در نزدیکی انتهای شرقی اولورو قرار دارد. از اولورو از طریق جاده تا شهرک گردشگری یولارا با جمعیت ۳,۰۰۰ نفر که درست در خارج از پارک ملی واقع شده، ۱۷ کیلومتر فاصله است.[نیازمند منبع]
در ۸ اکتبر ۲۰۰۹، محوطه تماشای تالینگورو نیاکونجاکو به روی بازدیدکنندگان باز شد. این پروژه ۲۱ میلیون دلاری استرالیا در فاصله حدود ۳ کیلومتری ضلع شرقی اولورو، شامل طراحی و نظارت بر ساخت ۱۱ کیلومتر جاده و ۱٫۶ کیلومتر مسیر پیادهروی توسط مالکان سنتی آنانگو بود.[۱۲][۱۳]
گردشگری
[ویرایش]
توسعه زیرساختهای گردشگری مجاور پایگاه اولورو که در دهه ۱۹۵۰ آغاز شد، به سرعت اثرات نامطلوب زیستمحیطی به همراه آورد. در اوایل دهه ۱۹۷۰ تصمیم گرفته شد که تمام امکانات اقامتی مربوط به گردشگران حذف و در خارج از پارک بازسازی شود. در سال ۱۹۷۵، اختصاص ۱۰۴ کیلومتر مربع زمین فراتر از مرز شمالی پارک و در ۱۵ کیلومتری اولورو، برای احداث یک مجتمع گردشگری و فرودگاه مرتبط با آن، که با نام یولارا شناخته میشود، تصویب شد.[نیازمند منبع]
در سال ۱۹۸۳، محوطه کمپینگ ایرز راک افتتاح شد و به دنبال آن هتل فور سیزنز (که بعدها به هتل وویجز دیزرت گاردنز تغییر نام داد) و هتل شراتون (وویجز سیلز این د دیزرت) در سال ۱۹۸۴ بازگشایی شدند. میدان شهر، بانک و مدرسه ابتدایی نیز تاسیس گردید. پس از آنکه دولت مشترکالمنافع در سال ۱۹۸۵ پارک ملی را به مالکان سنتی آن بازگرداند، مدیریت پارک در سال بعد از دولت قلمرو شمالی به سازمان پارکهای ملی و حیات وحش استرالیا منتقل شد. در ژوئیه ۱۹۹۲، شرکت توسعه یولارا منحل شد و شرکت تفریحگاه ایرز راک تاسیس گردید که پس از آن تمام هتلها تحت مدیریت واحد قرار گرفتند.[۱۴]
از زمان ثبت این پارک در فهرست میراث جهانی، شمار بازدیدکنندگان سالانه تا سال ۲۰۰۰ به بیش از ۴۰۰,۰۰۰ نفر افزایش یافت.[۱۵] رشد گردشگری مزایای اقتصادی منطقهای و ملی به همراه دارد. این امر همچنین یک چالش مداوم برای ایجاد تعادل میان حفظ ارزشهای فرهنگی و نیازهای بازدیدکنندگان ایجاد میکند.[نیازمند منبع]
صعود
[ویرایش]
مردم محلی آنانگو به دلیل اهمیت معنوی والای اولورو، از آن صعود نمیکنند. آنها در گذشته از بازدیدکنندگان درخواست میکردند که از صخره بالا نروند؛ این درخواست تا حدودی به این دلیل بود که مسیر صعود از یک مسیر سنتی و مقدس مربوط به زمان رویا عبور میکرد و همچنین ناشی از حس مسئولیت آنها در قبال امنیت بازدیدکنندگان بود. تا اکتبر ۲۰۱۹، در دفترچه راهنمای بازدیدکنندگان ذکر شده بود: «صعود ممنوع نیست، اما ما ترجیح میدهیم که شما به عنوان یک مهمان در سرزمین آنانگو، با صعود نکردن، به قوانین و فرهنگ ما احترام بگذارید».[۱۶]
در ۱۱ دسامبر ۱۹۸۳، نخستوزیر استرالیا، باب هاک، قول داد که سند مالکیت زمین را به متولیان و نگهبانان سنتی آنانگو بازگرداند و با طرح ۱۰ مادهای این جامعه که شامل ممنوعیت صعود از اولورو بود موافقت کرد. دولت پیش از اعطای رسمی سند به آنانگو در ۲۶ اکتبر ۱۹۸۵، شروطی را تعیین کرد که شامل دسترسی برای صعود به اولورو و یک اجارهنامه ۹۹ ساله به جای اجارهنامه ۵۰ ساله قبلی بود.[۸][۱۷]
یک زنجیر دستگیره که در سال ۱۹۶۴ به صخره اضافه و در سال ۱۹۷۶ تمدید شد، صعود یکساعته را آسانتر کرد، اما این مسیر همچنان یک پیادهروی شیبدار ۸۰۰ متری تا قله بود، جایی که میتواند بسیار بادخیز باشد.[۱۸][۱۹][۲۰] توصیه میشد که افراد هنگام صعود آب فراوان بنوشند و کسانی که از نظر بدنی ناآماده بودند یا از سرگیجه یا بیماریهای محدودکننده ورزش رنج میبردند، برای صعود تلاش نکنند. صعود به اولورو معمولاً در زمان وزش بادهای شدید در قله، به روی عموم بسته میشد. تا ژوئیه ۲۰۱۸، ۳۷ مورد مرگ مرتبط با صعود تفریحی ثبت شده است.[۱۶][۲۱]
بر پایه یک گزارش در سال ۲۰۱۰، کمی بیش از یکسوم کل بازدیدکنندگان پارک از اولورو صعود کردند که درصد بالایی از آنها را کودکان تشکیل میدادند.[۲۲] حدود یکششم بازدیدکنندگان بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ صعود را انجام دادند.[۲۳]
مالکان سنتی پارک ملی اولورو-کاتا جوتا (نگوراریتجا) و مدیر پارکهای ملی دولت فدرال، در تصمیمگیریهای مربوط به مدیریت پارک ملی اولورو-کاتا جوتا شریک هستند. بر اساس طرح مدیریت مشترک پارک ملی اولورو-کاتا جوتا ۲۰۱۰-۲۰، صادرشده از سوی مدیر پارکهای ملی تحت مصوبه حفاظت از محیط زیست و حفظ تنوع زیستی ۱۹۹۹، بند ۶.۳.۳ مقرر میدارد که مدیر و هیئت مدیره اولورو-کاتا جوتا باید در صورت تحقق هر یک از سه شرط، برای ممنوعیت صعود اقدام کنند: وجود «تجربههای جدید و مناسب برای بازدیدکنندگان»، انجام صعود توسط کمتر از ۲۰ درصد از بازدیدکنندگان، یا اینکه «تجربههای فرهنگی و طبیعی» به عنوان «عوامل کلیدی» در تصمیمگیری برای بازدید مطرح باشند.[۲۴] با وجود شواهد متقن مبنی بر اینکه شرط دوم تا ژوئیه ۲۰۱۳ محقق شده بود، صعود همچنان باز ماند.[۲۵]
چندین حادثه جنجالی در بالای اولورو در سال ۲۰۱۰، از جمله برهنگی، گلف بازی و رفتارهای خلاف شئون، منجر به تجدید درخواستها برای ممنوعیت صعود شد.[۲۶] در ۱ نوامبر ۲۰۱۷، هیئت مدیره پارک ملی اولورو-کاتا جوتا به اتفاق آرا به ممنوعیت صعود از اولورو رای داد.[۲۷] در نتیجه، پس از اعلام ممنوعیت، هجوم کوهنوردان و بازدیدکنندگان شکل گرفت.[۲۸][۲۹] این ممنوعیت از ۲۶ اکتبر ۲۰۱۹ اجرایی شد و زنجیرهای راهنما که به کوهنوردان کمک میکردند برداشته شدند.[۳۰]
یک نظرسنجی از سوی انتی نیوز در نوامبر ۲۰۱۷ نشان داد که ۶۳٪ از پاسخدهندگان از این ممنوعیت حمایت نمیکنند.[۳۱] یک نظرسنجی از سوی موسسه اسنشیال در سال ۲۰۱۹ نشان داد که ۴۴٪ از این ممنوعیت حمایت میکنند، در حالی که ۳۰٪ با آن مخالف هستند.[۳۲]
عکاسی
[ویرایش]
آنانگوها از بازدیدکنندگان درخواست میکنند که از بخشهای خاصی از اولورو عکس نگیرند، که دلایل آن به باورهای سنتی چوکورپا (زمان رویا) مربوط میشود. این بخشها مکانهای مربوط به آیینها یا مناسک بومیان استرالیا هستند که با جنسیت افراد ارتباط دارند و ورود به آنها برای آنانگوهایی از جنس مخالفِ شرکتکنندگان در آن آیینها ممنوع است. این محدودیت عکاسی با این هدف در نظر گرفته شده تا مانع از آن شود که آنانگوها با دیدن ناگهانی تصاویر این مکانهای ممنوعه در دنیای بیرون، ناخواسته این تابو را نقض کنند.[۳۳]
در سپتامبر ۲۰۲۰، سازمان پارکهای استرالیا به گوگل استرالیا درباره تصاویر تولیدشده توسط کاربران از قله اولورو که در سامانه گوگل مپس منتشر شده بود، هشدار داد و درخواست کرد که این محتوا همسو با خواستههای آنانگوها (مالکان سنتی اولورو) و دستورالعملهای فیلمبرداری و عکاسی این پارک ملی حذف شود. گوگل با این درخواست موافقت کرد.[۳۴][۳۵]
آبشارها
[ویرایش]در طول بارندگیهای شدید، که در این منطقه کمسابقه است، آبشارهای زودگذر از دیوارههای اولورو به پایین سرازیر میشوند.[۳۶] بارندگیهای بزرگی در سال ۲۰۱۶ و همچنین در تابستان ۲۰۲۰-۲۱ رخ داد.[۳۷][۳۸][۳۹][۴۰]
زمینشناسی
[ویرایش]
اولورو یک تپه شاهد است.[۴۱][۴۲][۴۳] تپه شاهد یک برجستگی، تپه یا کوه منفرد و به جا مانده از فرسایش است که به طور ناگهانی از یک منطقه کمارتفاع پهناور و نسبتاً هموار در یک ناحیه گرم و خشک سر برمیآورد.[۴۴] همچنین از اولورو اغلب به عنوان یک تکسنگ یاد میشود، اگرچه این یک اصطلاح مبهم است که زمینشناسان عموماً از بهکاربردن آن خودداری میکنند.[۴۵]
یکدستی اولورو و نبود درزهها و جدایش در سطوح لایهبندی، مانع از شکلگیری دامنههای واروخیز و خاک شده است. این ویژگیها باعث پایداری و بقای آن شده، در حالی که سنگهای پیرامون آن دچار فرسایش شدهاند.[۴۵]
زمینشناسان به منظور نقشهبرداری و توصیف تاریخچه زمینشناختی این منطقه، به لایههای سنگی تشکیلدهنده اولورو «آرکوز موتیتجولو» میگویند و این یکی از چندین سازند رسوبی است که حوضه آمادئوس را پر کرده است.[۴۱]
ترکیب
[ویرایش]اولورو عمدتاً از آرکوز دانه درشت (نوعی ماسهسنگ که ویژگی بارز آن فراوانی فلدسپار است) و مقداری کنگلومرا تشکیل شده است.[۴۱][۴۶] ترکیب میانگین آن شامل ۵۰٪ فلدسپار، ۲۵ تا ۳۵٪ کوارتز و تا ۲۵٪ قطعات سنگی است؛ بیشتر فلدسپارها از نوع فلدسپار پتاسیم هستند و تنها مقدار اندکی پلاژیوکلاز به صورت دانههای نیمهگردشده و ادخالهای شدیداً دگرگونشده در درون فلدسپار پتاسیم وجود دارد.[۴۱] قطر دانهها معمولاً بین ۲ تا ۴ میلیمتر است و شکل آنها زاویهدار تا نیمهزاویهدار است؛ ماسهسنگهای ریزتر دارای جورشدگی خوب هستند، و با افزایش اندازه دانهها، میزان جورشدگی کاهش مییابد.[۴۱] قطعات سنگی شامل بازالتهای نیمهگردشده هستند که همواره به درجات مختلف توسط کلریت و اپیدوت جایگزین شدهاند.[۴۱] کانیهای موجود نشان میدهند که منشأ سنگ عمدتاً یک منبع گرانیتی بوده، شبیه به توده سنگی ماسگریو که در جنوب این منطقه بیرون زده است.[۴۵] صخره در حالت نسبتاً بکر خود رنگ خاکستری دارد، اما هوازدگی کانیهای آهندار در فرآیند اکسایش باعث میشود لایه بیرونی سطح سنگ به رنگ زنگزدگی سرخقهوهای درآید.[۴۱] عارضههای مرتبط با رسوبگذاری شامل لایهبندی متقاطع و اثر امواج است که بررسی آنها نشاندهنده رسوبگذاری از طریق کانالهای رودخانهای پهن، کمعمق و پرانرژی و سیلابهای صفحهای است که از ویژگیهای مخروطهای افکنه به شمار میرود.[۴۱][۴۵]
سن و منشأ
[ویرایش]
آرکوز موتیتجولو تقریباً همسن کنگلومرا در کاتا جوتا است و با وجود تفاوت در نوع سنگ، منشأ مشابهی دارد. این سازند جوانتر از سنگهایی است که در شرق در کوه کانر بیرون زدهاند و ارتباطی با آنها ندارد.[۴۱] لایهها در اولورو تقریباً عمودی هستند و با زاویه ۸۵ درجه به سمت جنوب غربی شیب دارند و ضخامت بیرونزدگی آنها دستکم ۲۴۰۰ متر است. این لایهها به زیر دشتهای اطراف شیب پیدا میکنند و بدون شک در زیر زمین تا فراتر از اولورو امتداد مییابند، اما وسعت آن مشخص نیست.
این سنگ در اصل ماسهای بوده که به عنوان بخشی از یک مخروط افکنه پهناور رسوب کرده است؛ مخروطی که از دامنههای کوههای باستانی ماسگریو، مان و پیترمن در جنوب و غرب امتداد مییافته، اما از مخروط افکنه مجاوری که ماسه، ریگ و قلوهسنگهای تشکیلدهنده کاتا جوتا را رسوب داده، جدا بوده است.[۴۱][۴۵]
امروز ترکیب کانیشناسی مشابه میان آرکوز موتیتجولو و رشتهکوههای گرانیتی در جنوب اینگونه توجیه میشود: کوههای باستانی جنوب در گذشته بسیار بزرگتر از بقایای فرسایشیافتهای بودند که امروز میبینیم. آنها در طول یک دوره کوهزایی به نام کوهزایی پیترمن که در اواخر دوره پیشینزیستی نو تا اوایل کامبرین (۵۵۰ تا ۵۳۰ میلیون سال پیش) رخ داد، به سمت بالا رانده شدند؛ از این رو باور بر این است که آرکوز موتیتجولو در همان زمان، یعنی در قاره گندوانا (استرالیای امروزی) رسوب کرده است.
ماسهسنگ آرکوزی تشکیلدهنده این سازند از دانههایی ساخته شده که بر پایه اندازه دانه جورشدگی چندانی ندارند و گردشدگی بسیار کمی از خود نشان میدهند؛ فلدسپارها در این سنگ ظاهر نسبتاً بکری دارند. این نبود جورشدگی و گردشدگی دانهها از ویژگیهای بارز ماسهسنگهای آرکوزی است و نشاندهنده فرسایش نسبتاً سریع از گرانیتهای کوههای در حال صعود در جنوب است. لایههای ماسه در زمان رسوبگذاری تقریباً افقی بودند، اما در طول یک دوره کوهزایی بعدی، احتمالاً کوهزایی آلیس اسپرینگز در دوره دیرینهزیستی (۴۰۰ تا ۳۰۰ میلیون سال پیش)، تغییر جهت داده و به وضعیت نزدیک به عمودی امروزی درآمدهاند.[۴۱]
باورهای اساطیری، افسانهها و سنتهای بومیان
[ویرایش]
مانند بسیاری از مکانهای دیگر در سراسر استرالیا، داستانهایی از زمان رویا با اولورو مرتبط است که قدمت آنها به هزاران سال پیش برمیگردد. به گفته آنانگوها (مالکان سنتی اولورو):[۴۷]
جهان زمانی مکانی بدون عارضه و ویژگی بود. هیچکدام از مکانهایی که میشناسیم وجود نداشتند تا اینکه موجودات آفریننده، در قالب انسانها، گیاهان و جانوران، سفرهای گستردهای را در سراسر این سرزمین آغاز کردند. سپس در فرآیندی از آفرینش و نابودی، چشمانداز طبیعی را به شکلی که امروز میبینیم درآوردند. سرزمین آنانگو هنوز مأوای ارواح دهها تن از این موجودات آفریننده باستانی است که به نامهای «چوکوریچا» یا «واپاریچا» شناخته میشوند.
آفرینش صخره
[ویرایش]روایتهای متفاوت متعددی از سوی افراد بیرونی درباره داستانهای نیاکان بومیان در مورد منشأ اولورو و درزها و شکافهای فراوان آن نقل شده است. یکی از این روایتها که از کتاب اولورو: تاریخ بومی ایرز راک اثر رابرت لیتون (۱۹۸۹) گرفته شده، به شرح زیر است:
اولورو در طول دوره آفرینش توسط دو پسر بچه ساخته شد که پس از باران در گلولای بازی میکردند. وقتی بازی آنها تمام شد، به سمت جنوب و به طرف ویپوتا سفر کردند... این دو پسر در حال جنگ با یکدیگر، راه خود را به سمت کوه تختفرای کوه کانر باز کردند که در بالای آن، بدن آنها به شکل تختهسنگها حفظ شده است. (صفحه ۵)
دو روایت دیگر در دانشنامه مکانهای مقدس اثر نوربرت بروکمن (۱۹۹۷) آمده است. روایت اول از مارهایی میگوید که جنگهای زیادی را در اطراف اولورو به راه انداختند و باعث ایجاد زخم و شکاف روی صخره شدند. روایت دوم درباره دو قبیله از ارواح نیاکان است که به یک مهمانی دعوت شده بودند، اما مجذوب زنان زیبای مارمولکی شدند و در مهمانی شرکت نکردند. در پاسخ، میزبانان خشمگین، بر یک مجسمه گلی جادو خواندند که به شکل یک دینگو جان گرفت. پس از آن نبردی بزرگ درگرفت که به مرگ رهبران هر دو قبیله انجامید. زمین نیز در اندوه این خونریزی به سمت بالا آمد و به اولورو تبدیل شد.[۴۸]
داستانهای دیگر
[ویرایش]صفحه وب سازمان محیط زیست استرالیا چنین توضیح میدهد:[۴۷]
بسیاری از دیگر چوکورپاها مانند کالايا (امو)، لیرو (مار سمی)، لونگکاتا (مارمولک زبانآبی), لوونپا (ماهیخورک) و چنینتیر-چنینتیرپا (دمبادبزنی ویلی) در سراسر پارک ملی اولورو-کاتا جوتا در سفر هستند. برخی دیگر از چوکورپاها تنها بر یک منطقه خاص اثر میگذارند. بسیاری از کارهای برجسته چوکورپاها شامل رفتن موجودات آفریننده به زیر زمین است. کونیا، پایتون ووما، در میان صخرههای اولورو زندگی میکرد و در آنجا با لیرو، مار سمی، به جنگ پرداخت.
گاهی گزارش میشود کسانی که سنگهایی را از این توده سنگی برمیدارند، نفرین شده و دچار بدشانسی میشوند. نمونههای بسیاری وجود داشته که در آنها افرادی که این سنگها را برداشته بودند، تلاش کردند آنها را از طریق پست به سازمانهای گوناگون بازگردانند تا این نفرین پنداشتهشده را از خود دور کنند.[۴۹][۵۰]
داستان مالا
[ویرایش]یکی از داستانهای اصلی مرتبط با اولورو، داستان مالا است. در این داستان، مردم مالا (والابی خرگوشی روفوس) از شمال آمدند و تصمیم گرفتند مدتی در اولورو بمانند و مراسمی به نام اینما را برگزار کنند. مردان ستون مراسم (نگالتاواتا) را تزیین کرده و برافراشتند و اینما را آغاز کردند، در حالی که زنان به گردآوری و آمادهسازی خوراک بیابانی پرداختند و کیکهای دانه (نیوما) را در غارهای خود ذخیره کردند. مردان به شکار رفتند، آتش روشن کردند و ابزارها و سلاحهای خود را تعمیر کردند. دو مرد وینتالکا از غرب نزدیک شدند و از مردم مالا دعوت کردند تا در مراسم اینمای آنها شرکت کنند، اما مردم مالا این دعوت را رد کردند، چرا که مراسم اینمای خودشان آغاز شده بود و نمیشد آن را متوقف کرد. مردان وینتالکا بازگشتند و ماجرا را به قوم خود گفتند. آنها خشمگین شدند و روحی شرور را به شکل یک سگ شیطانی غولپیکر به نام کورپانی آفریدند تا مراسم اینمای مالا را خراب کند. کورپانی به مردم مالا نزدیک شد و در همین حین تغییر شکل میداد، از جمله اینکه شکل یک شبح (مامو) را به خود گرفت. لوونپا (زن ماهیخورک) نخستین کسی بود که او را دید و به مردم مالا هشدار داد؛ با این حال، آنها به او گوش ندادند. کورپانی حمله کرد و تعدادی از مردان را کشت و باقیمانده مردم مالا به سمت جنوب، به سرزمینی که اکنون ایالت استرالیای جنوبی است گریختند و کورپانی هم آنها را تعقیب کرد. این داستان در میان مردمان بومی استرالیای جنوبی ادامه مییابد.[۵۱]
آنانگوها باور دارند که آن نیاکان هنوز هم امروز در اولورو حضور دارند. لوونپا که اکنون به یک صخره بزرگ تبدیل شده، نگهبانی میدهد، در حالی که مردانی که توسط کورپانی کشته شدند همچنان در غار خود هستند. ردپای کورپانی که به سمت شرق و جنوب میرود، هنوز روی صخره باقی مانده است. آموزه این داستان این است که انسانها باید به هشدارهای خطر توجه کنند و کاری را که آغاز کردهاند به پایان برسانند.[۵۱]
گیاهان و جانوران
[ویرایش].jpg)
از نظر تاریخی، دانستهها نشان میدهد که ۴۶ گونه از پستانداران بومی در نزدیکی اولورو زندگی میکردهاند؛ بر پایه بررسیهای اخیر، در حال حاضر ۲۱ گونه وجود دارد. آنانگوها بر این باورند که کاهش این آمار بر وضعیت و سلامت طبیعت تاثیرگذار است. تلاشهایی برای بازگرداندن جانورانی که در این منطقه منقرض شدهاند صورت میگیرد، مانند مرغ ماله، پوسوم دمبرسهای معمولی، والابی خرگوشی روفوس یا مالا، باندیکوت خرگوشی معمولی، بتونگ نقبزن و والابی صخره پایسیاه.[۴]
محل زندگی مولگارا بیشتر به منطقه دشت ماسهای انتقالی محدود میشود، نوار باریکی از زمین که از نزدیکی اولورو تا مرز شمالی پارک و به درون تفریحگاه ایرز راک امتداد دارد. این منطقه همچنین زیستگاه موشکور کیسهدار، پایتون ووما و اسکینک بزرگ بیابانی است.
جمعیت خفاشهای این پارک دستکم شامل هفت گونه است که برای استراحتگاه روزانه خود به غارها و شکافهای اولورو و کاتا جوتا وابسته هستند. بیشتر این خفاشها در فاصله حدود ۱۰۰ متری از دیواره صخره به شکار حشرات در هوا میپردازند. این پارک دارای گونههای بسیار غنی از خزندگان است که اهمیت حفاظتی بالایی دارند و ۷۳ گونه از آنها به طور دقیق ثبت شدهاند. چهار گونه از قورباغهها پس از بارانهای تابستانی در پای اولورو و کاتا جوتا به فراوانی یافت میشوند. اسکینک بزرگ بیابانی در فهرست گونههای آسیبپذیر قرار دارد.
آنانگوها همچنان در مناطق دوردست پارک و دیگر سرزمینهای خود به شکار و گردآوری گونههای جانوری میپردازند. شکار بیشتر به کانگوروی سرخ، هوبره استرالیایی، امو و مارمولکهایی مانند بزمجه ماسهای و بزمجه بزرگ استرالیا محدود میشود.
از میان ۲۷ گونه پستاندار یافتشده در پارک، ۶ گونه مهاجم و وارداتی هستند: موش خانگی، شتر، روباه، گربه، سگ و خرگوش. این گونهها در سراسر پارک پراکندهاند، اما تراکم آنها در نزدیکی مناطق غنی از روانابهای اولورو و کاتا جوتا بیشتر است.
گیاهان پارک ملی اولورو-کاتا جوتا بخش بزرگی از گیاهان یافتشده در استرالیای مرکزی را شامل میشوند. تعدادی از این گونهها در پارک یا منطقه مجاور آن کمیاب و محدود به شمار میروند. بسیاری از گیاهان کمیاب و بومزاد در این پارک یافت میشوند.
رشد و تولیدمثل جوامع گیاهی به بارندگیهای نامنظم وابسته است. برخی از گیاهان میتوانند در برابر آتشسوزی زنده بمانند و برخی برای تولیدمثل به آن وابستهاند. گیاهان بخش مهمی از چوکورپا هستند و برای هر یک از خوراکیهای گیاهی اصلی، مراسمی برگزار میشود. بسیاری از گیاهان با نیاکان اساطیری مرتبط هستند.
گیاهان در پارک ملی اولورو-کاتا جوتا را میتوان به این گروهها تقسیم کرد:
- پونو (Punu) – درختان
- پوتی (Puti) – بوتهها
- چولپون-چولپونپا (Tjulpun-tjulpunpa) – گلها
- اوکیری (Ukiri) – علفها
از درختانی مانند مالگا و خوندرخت مرکزی برای ساخت ابزارهایی مانند سرنیزه، بومرنگ و کاسه استفاده میشود. شیره سرخرنگ خوندرخت به عنوان ماده ضدعفونیکننده و داروی استنشاقی برای سرفه و سرماخوردگی به کار میرود.
چندین گونه کمیاب و در معرض خطر در این پارک یافت میشوند. بیشتر آنها، مانند سرخسهای زبانافعی، به مناطق مرطوب در پای این سازند سنگی محدود شدهاند؛ مناطقی که پربازدید بوده و در معرض فرسایش قرار دارند.
از زمان ورود نخستین اروپاییها، ۳۴ گونه گیاهی بیگانه در پارک ثبت شده است که حدود ۶٫۴٪ از کل پوشش گیاهی پارک را تشکیل میدهند. برخی از آنها، مانند علف بوفل دائمی (علف بوفل)، برای احیای مناطق آسیبدیده از فرسایش وارد شدند. این گیاه تهدیدآمیزترین علف هرز در پارک است و برای تهاجم به مسیرهای زهکشی غنی از آب و مواد مغذی گسترش یافته است. چند گیاه دیگر مانند علف چسبک نیز به طور تصادفی و توسط خودروها و مردم به این مکان آورده شدهاند.
آبوهوا و پنج فصل
[ویرایش]این پارک دارای اقلیم بیابانی گرم است و میانگین بارندگی سالانه آن ۲۸۴٫۶ میلیمتر است.[۵۲] میانگین دمای بالا در تابستان (دسامبر-ژانویه) ۳۷٫۸ درجه سلسیوس و میانگین دمای پایین در زمستان (ژوئن-ژوئیه) ۴٫۷ درجه سلسیوس است. دماهای فرین ثبتشده در پارک، ۴۶ درجه سلسیوس در تابستان و ۵- درجه سلسیوس در زمستان بوده است. میزان پرتو فرابنفش بین ماههای اکتبر و مارس در بالاترین حد خود قرار دارد و میانگین آن در شاخص فرابنفش بین ۱۱ تا ۱۵ است.[۵۳][۵۴]
مردم بومی محلی پنج فصل را به رسمیت میشناسند:[۱۶]
- وانیتجونکوپای (آوریل/مه) – هوای خنکتر
- واری (ژوئن/ژوئیه) – فصل سرد که همراه با یخزدگیهای صبحگاهی است
- پیریاکوتو (اوت/سپتامبر/اکتبر) – زمان تولیدمثل جانوران و گلدهی گیاهان خوراکی
- مای ویارینکوپای (نوامبر/دسامبر) – فصل گرم که در آن خوراک کمیاب میشود
- ایتجانو (ژانویه/فوریه/مارس) – طوفانهای پراکنده که میتوانند ناگهان فرابرسند
| دادههای اقلیم یولارا آئرو (میانگینهای ۱۹۹۱–۲۰۲۰، فرینها از ۱۹۸۳ تا کنون) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماه | ژانویه | فوریه | مارس | آوریل | مه | ژوئن | ژوئیه | اوت | سپتامبر | اکتبر | نوامبر | دسامبر | سال |
| سابقهٔ بیشترین °C (°F) | ۴۶٫۸ (۱۱۶) |
۴۵٫۸ (۱۱۴) |
۴۵٫۳ (۱۱۴) |
۳۹٫۶ (۱۰۳) |
۳۵٫۷ (۹۶) |
۳۱٫۷ (۸۹) |
۳۱٫۱ (۸۸) |
۳۷٫۵ (۱۰۰) |
۳۸٫۷ (۱۰۲) |
۴۲٫۳ (۱۰۸) |
۴۵٫۲ (۱۱۳) |
۴۷٫۱ (۱۱۷) |
۴۷٫۱ (۱۱۷) |
| میانگین بیشترین °C (°F) | ۳۸٫۵ (۱۰۱) |
۳۷٫۲ (۹۹) |
۳۴٫۵ (۹۴) |
۳۰٫۰ (۸۶) |
۲۴٫۳ (۷۶) |
۲۰٫۵ (۶۹) |
۲۰٫۸ (۶۹) |
۲۴٫۰ (۷۵) |
۲۸٫۹ (۸۴) |
۳۲٫۶ (۹۱) |
۳۵٫۰ (۹۵) |
۳۶٫۷ (۹۸) |
۳۰٫۳ (۸۷) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۳۰٫۷ (۸۷) |
۲۹٫۷ (۸۵) |
۲۷٫۰ (۸۱) |
۲۲٫۴ (۷۲) |
۱۶٫۸ (۶۲) |
۱۲٫۹ (۵۵) |
۱۲٫۷ (۵۵) |
۱۴٫۹ (۵۹) |
۲۰٫۰ (۶۸) |
۲۳٫۹ (۷۵) |
۲۶٫۸ (۸۰) |
۲۸٫۷ (۸۴) |
۲۲٫۲۱ (۷۱٫۹) |
| میانگین کمترین °C (°F) | ۲۳٫۰ (۷۳) |
۲۲٫۲ (۷۲) |
۱۹٫۶ (۶۷) |
۱۴٫۶ (۵۸) |
۹٫۳ (۴۹) |
۵٫۶ (۴۲) |
۴٫۵ (۴۰) |
۶٫۱ (۴۳) |
۱۰٫۸ (۵۱) |
۱۵٫۲ (۵۹) |
۱۸٫۶ (۶۵) |
۲۱٫۱ (۷۰) |
۱۴٫۲ (۵۸) |
| سابقهٔ کمترین °C (°F) | ۱۲٫۷ (۵۵) |
۱۲٫۱ (۵۴) |
۸٫۰ (۴۶) |
۴٫۱ (۳۹) |
۱٫۱ (۳۴) |
−۲٫۷ (۲۷) |
−۳٫۶ (۲۶) |
−۲٫۳ (۲۸) |
−۱٫۰ (۳۰) |
۳٫۷ (۳۹) |
۶٫۵ (۴۴) |
۹٫۹ (۵۰) |
−۳٫۶ (۲۶) |
| بارندگی میلیمتر (اینچ) | ۲۹٫۵ (۱٫۱۶) |
۳۴٫۶ (۱٫۳۶) |
۳۰٫۹ (۱٫۲۲) |
۱۳٫۹ (۰٫۵۵) |
۱۳٫۰ (۰٫۵۱) |
۱۹٫۱ (۰٫۷۵) |
۱۴٫۷ (۰٫۵۸) |
۴٫۸ (۰٫۱۹) |
۹٫۶ (۰٫۳۸) |
۲۱٫۷ (۰٫۸۵) |
۳۳٫۵ (۱٫۳۲) |
۴۱٫۴ (۱٫۶۳) |
۲۶۹٫۰ (۱۰٫۵۹) |
| میانگین روزهای بارانی (≥ ۱ mm) | ۳٫۵ | ۲٫۶ | ۲٫۱ | ۱٫۶ | ۱٫۶ | ۱٫۷ | ۱٫۶ | ۱٫۰ | ۱٫۶ | ۲٫۹ | ۴٫۱ | ۴٫۵ | ۲۸٫۸ |
| منبع: Bureau of Meteorology[۵۲][۵۵] | |||||||||||||
| دادههای اقلیم اولورو (۱۹۶۷–۱۹۸۳) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ماه | ژانویه | فوریه | مارس | آوریل | مه | ژوئن | ژوئیه | اوت | سپتامبر | اکتبر | نوامبر | دسامبر | سال |
| سابقهٔ بیشترین °C (°F) | ۴۵٫۰ (۱۱۳) |
۴۵٫۰ (۱۱۳) |
۴۳٫۵ (۱۱۰) |
۳۸٫۰ (۱۰۰) |
۳۲٫۸ (۹۱) |
۲۹٫۲ (۸۵) |
۳۱٫۰ (۸۸) |
۳۳٫۳ (۹۲) |
۳۷٫۵ (۱۰۰) |
۴۲٫۰ (۱۰۸) |
۴۴٫۵ (۱۱۲) |
۴۶٫۰ (۱۱۵) |
۴۶ (۱۱۵) |
| میانگین بیشترین °C (°F) | ۳۷٫۵ (۱۰۰) |
۳۶٫۰ (۹۷) |
۳۳٫۴ (۹۲) |
۲۸٫۷ (۸۴) |
۲۳٫۴ (۷۴) |
۲۰٫۳ (۶۹) |
۲۰٫۳ (۶۹) |
۲۲٫۶ (۷۳) |
۲۶٫۴ (۸۰) |
۳۱٫۴ (۸۹) |
۳۴٫۲ (۹۴) |
۳۶٫۸ (۹۸) |
۲۹٫۲۵ (۸۴٫۹) |
| میانگین روزانه °C (°F) | ۲۹٫۲ (۸۵) |
۲۸٫۳ (۸۳) |
۲۵٫۴ (۷۸) |
۲۰٫۵ (۶۹) |
۱۵٫۷ (۶۰) |
۱۲٫۶ (۵۵) |
۱۱٫۹ (۵۳) |
۱۴٫۱ (۵۷) |
۱۷٫۸ (۶۴) |
۲۲٫۵ (۷۳) |
۲۵٫۶ (۷۸) |
۲۸٫۳ (۸۳) |
۲۰٫۹۹ (۶۹٫۸) |
| میانگین کمترین °C (°F) | ۲۰٫۹ (۷۰) |
۲۰٫۵ (۶۹) |
۱۷٫۳ (۶۳) |
۱۲٫۲ (۵۴) |
۷٫۹ (۴۶) |
۴٫۹ (۴۱) |
۳٫۴ (۳۸) |
۵٫۵ (۴۲) |
۹٫۱ (۴۸) |
۱۳٫۵ (۵۶) |
۱۷٫۰ (۶۳) |
۱۹٫۷ (۶۷) |
۱۲٫۶۶ (۵۴٫۸) |
| سابقهٔ کمترین °C (°F) | ۸٫۹ (۴۸) |
۱۱٫۱ (۵۲) |
۸٫۵ (۴۷) |
۳٫۰ (۳۷) |
−۰٫۵ (۳۱) |
−۳٫۵ (۲۶) |
−۵٫۰ (۲۳) |
−۴٫۰ (۲۵) |
۱٫۵ (۳۵) |
۳٫۶ (۳۸) |
۵٫۵ (۴۲) |
۱۰٫۵ (۵۱) |
−۵ (۲۳) |
| بارندگی میلیمتر (اینچ) | ۴۷٫۷ (۱٫۸۸) |
۴۵٫۸ (۱٫۸) |
۴۹٫۵ (۱٫۹۵) |
۲۵٫۰ (۰٫۹۸) |
۲۱٫۶ (۰٫۸۵) |
۲۱٫۱ (۰٫۸۳) |
۹٫۲ (۰٫۳۶) |
۱۳٫۲ (۰٫۵۲) |
۱۸٫۷ (۰٫۷۴) |
۲۳٫۵ (۰٫۹۳) |
۳۴٫۵ (۱٫۳۶) |
۱۸٫۸ (۰٫۷۴) |
۳۲۸٫۶ (۱۲٫۹۴) |
| میانگین روزهای بارانی (≥ ۱ mm) | ۳٫۷ | ۳٫۸ | ۳٫۴ | ۲٫۴ | ۲٫۶ | ۲٫۶ | ۱٫۶ | ۲٫۵ | ۲٫۶ | ۳٫۱ | ۴٫۳ | ۲٫۷ | ۳۵٫۳ |
| منبع: سازمان هواشناسی استرالیا[۵۶] | |||||||||||||
نگارخانه
[ویرایش]
منابع
[ویرایش]- ↑ «چهار مکان شگفتانگیز اما ممنوعه دنیا». BBC News فارسی. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۲۷.
- ↑ Layton, Robert (August 2001). Uluru: An Aboriginal History of Ayers Rock (2001 revised ed.). Canberra: Aboriginal Studies Press. ISBN 0-85575-202-5.
- ↑ "History of the park". Australian Government Department of Agriculture, Water and the Environment. Retrieved 6 July 2021.
- 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامuktnppmوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامengovauhistoryوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ Tourism pioneer Peter Severin laid the chain up Uluru. He predicts it will return ABC News, 26 October 2019. Retrieved 26 October 2019.
- ↑ "Unchained Uluru may take 'thousands of years' to return to its natural state" (به انگلیسی). ABC News (Australia). 2019-11-13. Retrieved 2023-04-15.
- 1 2 Toyne, Phillip; Vachon, Daniel (1984). Growing Up the Country: The Pitjantjatjara Struggle for Their Land. فیتزروی، ویکتوریا: McPhee Gribble. p. 137. ISBN 0-14-007641-7. OCLC 12611425.
- ↑ Gamble, Lucy (20 November 2012). "Uluru from All Angles: The Modern Controversy of Climbing the Sacred". Indigenous Religious Traditions. Colorado College. Archived from the original on 4 June 2023. Retrieved 1 February 2024.
- ↑ "Journey to handback". Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies. 7 October 2015. Archived from the original on 19 September 2020. Retrieved 19 August 2020.
- ↑ "Handback". Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies. 7 October 2015. Archived from the original on 29 February 2016. Retrieved 19 August 2020.
- ↑ Tlozek, Eric (8 October 2009). "'Spectacular' sunrise platform at Uluru". ABC News (Australia). Archived from the original on 26 November 2010. Retrieved 8 October 2009.
- ↑ Hall, Lex (8 October 2009). "New Uluru view spares desert songlines". The Australian. Archived from the original on 13 October 2009. Retrieved 8 October 2009.
- ↑ "History & Facts". Ayers Rock Resort. Retrieved 3 February 2023.
- ↑ "World Heritage and International Significance". Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts. Retrieved 17 May 2010.
- 1 2 3 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامwelcomelandوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ Swallow, Julian (26 October 2010). "On this day: Aboriginal Australians get Uluru back". Australian Geographic. Archived from the original on 8 July 2014. Retrieved 27 August 2017.
- ↑ Wolfe, Natalie (13 July 2019). "Uluru October closure creates new headache". News.com.au. Retrieved 2 November 2019.
- ↑ Haskin, Emma (29 September 2019). "Uluru helicopter crash survivors recall harrowing moments before impact". ABC News (Australia). Retrieved 1 November 2019.
- ↑ Haskin, Emma (24 September 2019). "Helicopter pilot recalls danger of Uluru rescues, surprised climb not closed sooner". ABC News (Australia). Retrieved 1 November 2019.
- ↑ "'Please don't climb Uluru': Japanese tourist dies at sacred site". ABC News (Australia). 4 July 2018. Retrieved 28 July 2018.
- ↑ Uluṟu–Kata Tjuṯa National Park – Management Plan 2010–2020. Canberra: Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts. 2010. p. 90. ISBN 978-0-9807460-1-3.
- ↑ "Australia to ban climbing on Uluru from 2019". BBC News. 1 November 2017. Retrieved 2 November 2017.
- ↑ Uluṟu–Kata Tjuṯa National Park – Management Plan 2010–2020. Canberra: Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts. 2010. p. 102. ISBN 978-0-9807460-1-3.
- ↑ Laughland, Oliver (8 July 2013). "People still climbing Uluru despite closure condition being met". The Guardian. Retrieved 13 November 2015.
- ↑ "Indigenous group wants Uluru stripper deported". ABC News (Australia). 27 June 2010. Retrieved 14 November 2020.
- ↑ Hitch, Georgia; Hose, Nick (1 November 2017). "Uluru climbs banned from October 2019 after unanimous board decision to 'close the playground'". ABC News. Retrieved 1 November 2017.
- ↑ Terzon, Emilia (25 June 2019). "Uluru visitor rush ahead of climbing ban prompts fears for local tourism". ABC News (Australia). Retrieved 21 October 2019.
- ↑ "They just don't get it: number of tourists climbing Uluru skyrockets". Welcome to Country. 17 October 2018. Archived from the original on 25 October 2019. Retrieved 21 October 2019.
- ↑ Uluru chains removed, but site may take 'thousands of years' to return to natural state ABC News, 13 November 2019. Tretrieced 13 November 2019.
- ↑ Uluru climb banned by traditional owners NT News. Retrieved 11 March 2023
- ↑ "Support for closing Uluru to climbing". 23 July 2019.
- ↑ "Uluṟu-Kata Tjuṯa National Park – Tjukurpa". Australian Department of the Environment and Water Resources. Archived from the original on 7 March 2007. Retrieved 3 April 2007.
- ↑ "Australia asks Google to remove images from top of sacred site Uluru". 24 September 2020.
- ↑ "Google removes images of Uluru climb after it was banned last year". www.9news.com.au. 23 September 2020. Retrieved 2021-01-06.
- ↑ Jackson, Lisa (19 May 2017). "Uluru's waterfalls: The side only 1% of visitors see". The Independent. Retrieved 7 January 2021.
- ↑ "Waterfalls at Uluru during 'magical' weather event". www.9news.com.au. 21 October 2020. Retrieved 6 January 2021.
- ↑ "Tourists spot rare phenomenon of Uluru waterfalls". The Independent (به انگلیسی). 22 October 2020. Retrieved 6 January 2021.
- ↑ Martin, James Gabriel (28 October 2020). "Visitors delight in spotting the rare phenomenon of Uluru Falls". Lonely Planet (به انگلیسی). Retrieved 24 March 2021.
- ↑ "Waterfalls cascade down Uluru as severe weather brings heavy rain to NT". ABC News. 24 March 2021. Retrieved 24 March 2021.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Young, David N.; Duncan, N.; Camacho, A.; Ferenczi, P.A.; Madigan, T.L.A. (2002). Ayers Rock, Northern Territory, Map Sheet GS52-8 (2nd edition) (Map). 1:250 000. Northern Territory Geological Survey. Geological Map Series Explanatory Notes.
- ↑ Twidale, C. R.; Campbell, Elizabeth M. (2005). Australian Landforms. Rosenberg. p. 141. ISBN 1-877058-32-7.
- ↑ Quinn, Joyce Ann; Woodward, Susan L., eds. (2015). Earth's Landscape: An Encyclopedia of the World's Geographic Features. ABC-CLIO. pp. 719–720. ISBN 978-1-61069-446-9.
- ↑ Neuendorf, Klaus K.E.; Mehl, James P. Jr.; Jackson, Julia A., eds. (2005). Glossary of Geology (5th ed.). Alexandria, VA: American Geological Institute. ISBN 0-922152-76-4.
- 1 2 3 4 5 Sweet, I.P.; Crick, I.H. (1992). Uluru & Kata Tjuta: A Geological History (Monograph). Canberra: Australian Geological Survey Organisation. ISBN 0-644-25681-8.
- ↑ "Uluṟu-Kata Tjuṯa National Park – Geology". Australian Department of the Environment and Water Resources. Archived from the original on 28 October 2007. Retrieved 3 April 2007.
- 1 2 "The Creation Period". Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts. 10 March 2020. Archived from the original on 5 June 2010.
- ↑ Brockman, Norbert C (June 1997). Encyclopedia of Sacred Places. سانتا باربارا، کالیفرنیا: ABC-Clio Inc. pp. 292–93. ISBN 0-19-512739-0.
- ↑ "Rock theft brings bad luck". د ایج. Melbourne. 7 March 2003. Retrieved 3 April 2007.
- ↑ Marks, Kathy (12 May 2008). "Uluru tourists return 'cursed' souvenirs". نیوزیلند هرالد. Retrieved 14 May 2008.
- 1 2 "The Mala story". Parks Australia. Retrieved 3 February 2023.
- 1 2 "Yulara Aero". Climate statistics for Australian locations. اداره هواشناسی استرالیا. Retrieved {{{accessdate}}}.
{{cite web}}: Check date values in:|accessdate=(help) - ↑ Yulara Ultraviolet (UV) Index Forecast Graph. Australian Bureau of Meteorology. Retrieved 20 April 2014.
- ↑ "Australian Climate Averages: Ultra violet index (Climatology 1979–2007)". Bureau of Meteorology, Australian Government. 21 March 2012. Retrieved 17 April 2014.
- ↑ "Climate data online (Site number: 015635)". Bureau of Meteorology. Retrieved 27 Jun 2025.
- ↑ "Climate data online (Site number: 015527)". Bureau of Meteorology. Retrieved 27 Jun 2025.
- Wikipedia contributors, "Uluru," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Uluru&oldid=458607014 (accessed November 25, 2011).
- «صعود گردشگران از 'کوه مقدس' استرالیا ممنوع میشود». بیبیسی فارسی. دریافتشده در ۱ نوامبر ۲۰۱۷.
| عمومی | |
|---|---|
| کتابخانههای ملی | |
| سایر | |
