پنجه شیطان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پنجه شیطان
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
دسته: گیاهان گلدار
رده: نعناسانان

دولپه‌ای‌ها

تیره: کنجد
زیرخانواده: هارپاگوفتیوم

پنجه شیطان گیاهی دارویی با نام علمی Harpagophytum procumbens از تیره کنجد یا Pedaliaceae است. این گیاه از گیاهان بومی جنوب و جنوب غربی آفریقا به خصوص صحرای نامیبیا و ماداگاسکار است. پنجه شیطان یك گیاه پربرگ بادوام با ریشه ها و جوانه های شاخ دار است. گل های صورتی و بنفش رنگ دارد و دارای ریشه ها یا پوششهای ثانوی نیز است كه از ریشه های اصلی یا جانبی آن رشد می كنند.این گیاه فاقد بوی مشمئز كننده اما حاوی موادی است كه مزهٔ آنرا تلخ كرده است.

قسمتهای دارویی[ویرایش]

پنجه شیطان به شكل دكمه های ریشه ای به زمین چسبیده یا به صورت كلی قابل دسترسی است. می توانید انواع چای این گیاه (دم كرده) را از ریشهٔ خشك آن تهیه كنید.

مواد موثره[ویرایش]

مواد‌موثره‌ گياه‌ پنجه‌شيطان ‌(Harpagophytum procumbens) عبارتند از هارپاگوزيد، هارپاگيد، فلاونوئيدها (لوتئولين، كامفرول) اسيدهاي فنوليك، اسيد سيناميك، اسيد كافئيك، اسيد كلروژنيك، كينونون ها و فيتواسترول. [۱]

تركیبات گیاه[ویرایش]

فرآورده های دارویی گیاه پنجه شیطان از برشها یا دكمه های خشك سائیده شده، تهیه می شوند. از ریشهٔ خشك این گیاه كه قابل دسترسی نیز است می توانید انواع چای (دم كرده ها) را تهیه كنید. دكمه های آن حاوی تركیبات فعالی به نام "مونوترپنیس" است. عنصر فعال این گیاه به نام هارپاگوسید (یا تركیب مرتبط به نام هارپاگید) در داخل بدن به ماده دیگری تبدیل میشود. ماده جدید، به نام هارپاگونین، نیز می تواند تركیب فعالی باشد كه سبب كاهش التهاب ناشی از آرتریت شود.

درمان[ویرایش]

پزشكان معالج از ریشهٔ این گیاه برای درمان روماتیسم، آتریت، درد ماهیچه ای، التهاب تاندون ها، مشكلات معده ای- روده ای، بیماریهای كبدی و صفرا استفاده می كنند. تحقيقات بسيار زيادي روي حيوانات آزمايشگاهي و انسـان در عرض 4-3 دهه گذشته انجام شده است و اثربخشي گياه پنجه شيطان به عنوان داروي ضد التهاب و ضد روماتيسم و ضد درد به اثبات رسيده است.[۲] بنظر مي رسد مكانيسم اثر آن از طريق دخالت در آزادسازي كلسيم در سلولها انجام مي گيرد [۳]، و به علت اثر ضد اكسيدان قوي كه دارد اثر ضد التهابي آن توجيه مي شود. چون التهاب، ناشي از وجود واكنش هاي اكسيداتيو است.[۴] همچنين مواد موثره گياه پنجه شيطان علل ژنتيكي حداقل يك يا چند فرآيند بيوشيميائي كه موجب التهاب مي‌شود را مهار مي نمايد. در نتيجه التهاب، قرمزي، حرارت، ورم و درد را در مفاصل كاهش مي‌دهد. در مطالعات in-vitro نشان داده شده است كه عصاره الكلي گياه پنجه شيطان آزاد شدن فاكتور آلفا نكروز كننده تومور (TNFα) را كه توسط بكارگيري منوسيت هاي انساني و تحريك آنها با ليپوساكاريد بدست مي آيد را، مهار مي‌سازد.[۵] اثر ضد درد و ضد‌التهاب عصاره اين گياه روي حيـوانات آزمايشـگاهي به اثبات رسيده است [۶] و همچنين‌در مطالعـات باليني روي 122 بيمـار مبتـلا به استئـوآرتريت زانـو و كفل به مـدت 4 مـاه در مطالعـات دوسوكور در مقايسه با داروي ضد التهاب استاندارد مورد بررسي قرار گرفته و نشان داده است كه درد و التهاب را كاهش مي دهد. هارپاگوزيد از طريق مهار سيكلواكسي ژناز و ليپواكسي ژناز توليد پروستاگلاندين و لوكوترين هاي موثـر در مسير التهاب را مهـار مي سازد

اشکال دارویی[ویرایش]

از پنجه شیطان قرصی به نام آرتروهرب فراوری شده که حاوي 480 ميلي گرم عصاره خشك گياه پنجه شيطان است كه محتوي 12 ميلي گرم هارپاگوزيد است. مقدار مصرف آن 2 بار در روز و هر بار يك قرص بعد از غذا مي باشد. طول مدت مصرف اين فرآورده محدوديت زماني نداشته و بستگي به نوع و شدت بيماري دارد. همچنین قرص روماتوگل در درمان التهاب، درد و روماتیسم کاربرد دارد. [۷]

نکات احتیاطی[ویرایش]

پنجه شیطان گیاهی غیرسمی و بی خطر است، که اساساً هیچگونه عوارض جانبی در صورت رعایت میزان مصرفی توصیه شده ندارد. با این وجود، هیچکس به یقین نمی داند که آیا پنجه شیطان در صورت مصرف دراز مدت سمی خواهد بود یا نه.

اگر زخم معده و دوازدهه یا سنگهای صفراوی دارید، نباید از این گیاه استفاده کنید، مگر اینکه پزشک دستور دهد.

پنجه شیطان ماهیت قلبی دارد بدین معنا که اثرات پزشکی جدی روی قلب برجای می گذارد و از اینرو نباید از آن استفاده کنید، جز اینکه پزشک معالج دستور داده باشد. به نظر برخی، این گیاه می تواند سبب سقط جنین شود اما اسناد و مدارک علمی مؤید این ادعا وجود ندارد.

اگر باردار هستید، باید موضوع را قبل از مصرف دارو یا هر نوع تقویت کننده گیاهی به اطلاع پزشک خود برسانید.

تداخل های دارویی[ویرایش]

اين دارو مي تواند با داروهايي چون آنتي اسيد، سوكرال فيت، داروهاي ضد آريتمي و كاهنده قند خون و فشار خون تداخل داشته باشد كه در صورت مصرف اين داروها بايد زير نظر پزشك تجويز گردد.

منابع[ویرایش]

  1. «قرص-روماتوگل». 
  2. Lanhers, M. et al.. Anti-inflammatory and analagesic effects of an aqueous extract of Harpagophytum procumberns.. Palnta Medica 58:117، 1992. 
  3. Occhiuto, F et al. A drug used in Traditional Medicine: Harpagophytum procumbens. Effects on some 250 lated Muscle preparation. J. Ethnopharmacol 13(2): 201-8، 1985. 
  4. Bhattacharya, A.S.. Anti-oxidant activity of Harpagophytum procumnens.. British J. of Phytotherapy, V.5, No.2، 1998. 
  5. Tippler B., et al.. Harpagophytum procumnens: Wirkung von extrakten auf die Eicosanoid Biosynthese in lonophor A23187-stimliertem menschilchem vollblut.. Loew, D. and Riefbrock, N.(eds) Phytopharmaka II: Forschung und Klinische Anwendung. Steinkopff, Darmstadt، 1996. 
  6. Lanhers, M. et al.. Anti-inflammatory and analagesic effects of an aqueous extract of Harpagophytum procumberns.. Palnta Medica 58:117، 1992. 
  7. «قرص-روماتوگل». 

</ref>«سایت آفتاب». ۲ آذر ۱۳۹۱. 

«سایت ویستا». ۱۳ فروردین ۱۳۸۸. 

«سایت پزشکان بدون مرز». ۸ آبان ۱۳۸۸. 

«سایت شرکت داروسازی امین». ۲ تیر۱۳۹۰. </ref>

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Harpagophytum»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۰).