هری فرانکفورت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
هری فرانکفورت
شناسنامه
نام کامل هری گوردون فرانکفورت
حیطه فلسفه غرب
دوره فلسفه معاصر
مکتب فلسفه تحلیلی
زادروز ۲۹ مهٔ ۱۹۲۹(۱۹۲۹-خطای عبارت: نویسه نقطه‌گذاری شناخته نشده «�»-۲۹) ‏(۸۵)
زادگاه لانگهورن، پنسیلوانیا[۱]، آمریکا

هری گوردون فرانکفورت (به انگلیسی: Harry Gordon Frankfurt) (زادهٔ ۲۹ مه ۱۹۲۹) فیلسوفِ آمریکایی است. حوزه‌هایِ اصلیِ فعالیتِ او، مربوط به فلسفهٔ ذهن، فلسفهٔ اخلاق، نظریهٔ کنش و خردگرایی قرنِ ۱۷م است. مقالهٔ ۱۹۸۶ او با نامِ در باب مزخرف‌گویی، پژوهشی فلسفی دربارهٔ مفهومِ "حرفِ مزخرف" است که چاپِ آن به صورتِ کتاب در سالِ ۲۰۰۵ میلادی به شکلِ عجیبی پرفروش شد و باعثِ شهرتِ رسانه‌ایِ او و از آن جمله حضورش در برنامهٔ دیلی‌شو گردید. در سالِ ۲۰۰۶، او کتابی مرتبط با نامِ "دربارهٔ حقیقت" منتشر کرد که موضوعِ آن از بین رفتنِ بهایِ حقیقت در نزدِ جامعه بود.[۲]
اما در بینِ فیلسوفان، شهرتِ فرانفکورت بیش از همه به خاطرِ تفسیر او از اندیشه‌هایِ دکارت و همچنین دفاعِ او از اختیار و ارادهٔ آزاد است و همچنین مثال‌هایِ نقضِ معروف‌اش که در آن‌ها تلاش می‌کند نشان دهد که یک فرد، ممکن است نتواند کارِ دیگری انجام دهد -غیر از آن‌چه که انجام داده است. - اما با این وجود، در وضعیت‌هایی خاص، شهود حکم می‌کند که باز هم فرد دارایِ اختیار بوده است. هر چند نوشته‌هایِ جدیدِ او دربارهٔ عشق نیز، بحث‌هایِ بسیاری را برانگیخته است.[۱][۲]

مثال‌های نقض فرانکفورت[ویرایش]

ناسازگارگرایان که بسیاری از آن‌ها از مخالفانِ ارادهٔ آزاد محسوب می‌شوند، معمولاً به برهانِ معروفِ زیر برایِ دفاع از حرف‌شان استناد می‌کنند:

  1. اصل وجود دیگر چاره‌ها: فرد در قبالِ عملی که انجام داده است (مثلاً عملِ "الف") مسئول است تنها اگر قادر می‌بود که به جایِ عملِ "الف" به عملی دیگر (مثلاً عملِ "ب") دست می‌زد.
  2. فرد تنها در صورتی قادر است که به عملی دیگر توسل جوید که جبرگرایی نادرست باشد.
  3. فرد تنها در صورتی در قبالِ رفتارهایش مسئول است که جبرگرایی نادرست باشد.

سازگارگرایان که معتقدند جبرگرایی (در فیزیک) دارایِ تضاد با اختیارِ انسان نیست، برایِ رد کردنِ برهانِ بالا و دفاع از ارادهٔ آزاد، معمولاً بندِ دومِ برهان را موردِ انتقاد قرار می‌دهند. فرانکفورت اما برایِ نخستین بار در قالبِ یک مثالِ نقض، تلاش می‌کند تا اصلِ وجودِ دیگر چاره‌ها را به سوال بکشد. [۳] به چنین مثال‌هایِ نقضی که می‌خواهند نشان دهند فرد حتی اگر کارِ دیگری را نتواند انجام دهد، باز هم می‌تواند دارایِ مسئولیتِ اخلاقی باشد، مثال‌هایِ فرانکفورت‌گونه می‌گویند. به عنوان مثال می‌تواند نمونه‌ی زیر را که متعلق به رابرت کین می‌باشد بیان کرد:

بلک می‌خواهد که جونز حتماً به یک ماموریت برود. او برایِ اینکه از انجام شدنِ‌ ماموریت اطمینان پیدا کند، بدونِ اطلاعِ جونز تراشه‌ای کامپیوتری را در مغزِ او جاسازی می‌کند. وظیفه‌ی این تراشه این است: اگر جونز با رفتن به ماموریت موافقت کرد، تراشه هیچ کاری انجام نمی‌دهد ولی اگر جونز مخالفِ رفتن به ماموریت بود، تراشه دست به کار شده و فکرِ‌ او را تغییر می‌دهد به طوری که او با رفتن به ماموریت موافقت کند. فردای این روز بلک از جونز راجع به ماموریت سوال می‌کند. جونز موافقت می‌کند که به ماموریت برود بدونِ اینکه تراشه دست به کار شده باشد. به این ترتیب هر چند جونز نمی‌توانسته راهِ دیگری را انتخاب کند -یعنی نمی‌توانسته "نرفتن به ماموریت" را انتخاب کند.- اما باز هم او در قبالِ تصمیم‌اش مسئول بوده است.[۴]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Shook، John. Dictionary of Modern American Philosophers. ج. اول. Continuum International Publishing Group، ۲۰۰۵. ۸۵۴تا۸۵۶. شابک ‎۱۸۴۳۷۱۰۳۷۴. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Harry Frankfurt»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۹ آوریل ۲۰۱۲).
  3. Timpe، Kevin. «Free Will». Internet Encyclopedia of Philosophy. تاریخ بازبینی ۴ خرداد ۱۳۹۳
  4. Kane, Robert. "A contemporary introduction to free will", (Chapter 8). Oxford. 2005