نیروی هسته‌ای قوی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نیروی هسته‌ای قوی، یکی از چهار نیروی پایه در فیزیک است، که نقش آن پایدار و باهم‌نگه‌داشتن، کوارک‌ها و ذرات تشکیل‌شده از آن‌ها (مانند نوترون‌ها و پروتون‌ها) در هسته اتم‌ها است. به این معنی که نیروی هسته‌ای نیز نام‌گذاری می‌شود. این نیرو به همین خاطر، از نیروی الکترومغناطیسی بسیار قوی‌تر است و می‌تواند هسته اتم‌ها را، با وجود نیروی دافعه بین پروتون‌های آن (با بار الکتریکی مثبت) پایدار نگه دارد.

همانند نیروی الکترومغناطیسی و نیروی هسته‌ای ضعیف، این نیرو نیز توسط تبادل بوزون‌ها انجام می‌گیرد (یا توجیه می‌شود) که در اینجا، ذّره تبادل شده گلئون نام دارد. گلئون‌ها از ۸ نوع مختلف هستند که دارای بار رنگی می‌باشند و آن را بین کوارک‌ها انتقال می‌دهند.

برهم‌کنش یا نیروی قوی با ارایه برهم‌کنش میان کوارک‌ها و گلئون‌ها درک شده است و جزییات با نظریه کرومودینامیک کوانتومی(QCD)توصیف می‌شود. این نیروی بنیادی عامل اتحاد ذرات در هسته اتم‌هاست، واسطه انتقال این نیرو گلئون‌ها (نوعی بوزون) هستند که با عمل بروی کوارک‌ها، پادکوارک‌ها و بین گلئون‌هاانجام می‌گیرد.

نیروی هسته ای قوی در دو مقیاس کوچک و بزرگ بررسی می شود. مقیاس بزرگ در حدود 1 تا 3 فمتو متر (fm) است. این مقیاس مربوط به نیرویی است که پروتون ها و نوترون ها و در کل نوکلئون ها را در کنار یک دیگر نگاه می دارد. مقیاس کوچکتر مربوط به ابعاد کمتر از 0.8 فمتو متر (یعنی کمتر از شعاع یک نوکلئون) است که کوئارک ها را در کنار هم نگاه می دارد تا پروتون ها و نوترون ها شکل بگیرند.

نیروی قوی فقط روی ذرات بنیادی اثر می‌کند، با این حال اثر بین هادرون‌ها به نیروی هسته‌ای مشاهده می‌شود (بهترین مثال برای فهم نیروی که بین گلئون‌ها اثر می‌کند هسته‌ها است) در این‌جا نیروی هسته‌ای قوی بطور غیر مسقیم عمل می‌کند، در انتقال گلئون‌های که قسمتی از آن با piهای.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Griffiths, David J. (1987). Introduction to Elementary Particles. Wiley, John & Sons, Inc. ISBN 0-471-60386-4.
  • Gordon L. Kane (1987). Modern Elementary Particle Physics. Perseus Books. ISBN 0-201-11749-5.