نورتابناکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

نورتابناکی یا فتولومینسانس (به انگلیسی: photoluminescence) فرایندی است که طی آن ماده فوتون را جذب کرده و سپس نور منتشر می‌کند.

در این روش نحوهٔ تحریک بلور جامد از طریق جذب فوتونی است. در تجربه دیده می‌شود که طول موج جذب و انتشار عملاً کمی فرق دارند و انرژی انتشار به مراتب کمتر (فرکانس پایین تر) است. این انتقال فرکانسی اصطلاحاً انتقال استوکس نیز نامیده می‌شود. فعال سازی ماده کریستالی، پالاینده‌های افزودنی نظیر یون‌های (Mn) و (Cr) می‌باشد. که در ماده اصلی وارد می‌شوند و توسط یون‌های منفی از جهات گوناگون در سه بعد محصور می‌گردند و در فاصله‌ای مثل r از اتم‌های میزبان قرار می‌گیرند.

مثال‌هایی از ترکیبات دارای خاصیت نورتابناکی عبارتند از کلرو پتاسیم (KCl) که درآن آلاینده عنصر تالیم (TL) را وارد کرده باشیم. از جمله موارد کار برد این ترکیبات برای ساخت لامپ‌های فلورسنت است. بر اثر تخلیه الکتریکی از مخلوط بخار آرگن و جیوه، نوری تولید می‌شود که عمدتاً در حوزه باند فوق بنفش و آبی می‌باشد. منتها دیواره لامپ فلور سنت از موادی پوشانده می‌شود که انتقال فرکانسی استوکس روی دهد و ضمن آن نور منتشره از لامپ به حوزه باند مرئی نوری منتقل می‌گردد.<[۱]

منابع[ویرایش]

  1. کتاب فتونیک، تالیف دکتر حسن کاتوزیان، انتشارات دانشگاه پلی تکنیک تهران