مصطفی رشید پاشا
مصطفی رشید پاشا (به ترکی:Mustafa Reşid Paşa؛ زاده ۱۳ مارس ۱۸۰۰ میلادی، قسطنطنیه، امپراتوری عثمانی - درگذشته ۱۷ دسامبر ۱۸۵۸ میلادی)، سیاستمدار عثمانی در قرن نوزدهم بود که شش بار به سمت رئیسالوزرایی امپراطوری عثمانی انتخاب شد. وی یکی از بنیانگذاران و تدوین کنندگان اصلی تنظیمات عثمانی بود.
رشید پاشا از سنین جوانی و با ارتباطات خانوادگی به خدمات دولتی گمارده شد. وی در سالهای ۱۸۳۴ و ۱۸۳۶ به ترتیب سفارت عثمانی در فرانسه و انگلستان را عهدهدار گردید و در سال ۱۸۳۷ تحت حکومت سلطان محمود ثانی به عنوان وزیر خارجه انتخاب شد؛ وی در سالهای ۱۸۳۸ و ۱۸۴۱ دگربار به ترتیب سفیر دولت عثمانی در لندن و پاریس گردید. در طول این دوران اقامت در اروپا، به یادگیری زبان فرانسوی همت گماشت و با سیاستمداران اروپایی ارتباط و دوستی برقرار کرد.
سلطان عبدالمجید اول (فرزند محمود ثانی)، راه اصلاحات پدر را ادامه داد و رشید پاشا نیز مامور تهیه طرحهای اصلاحی جدید گردید و بدینوسیله «خط شریف» که شامل برنامههای اصلاحی بود و طراح اصلی آن نیز شخص رشید پاشا بود در ۳ نوامبر ۱۸۳۹ اعلام گردید. در این طرح بر ضرورت رعایت حقوق برابر همه ساکنین امپراطوری و به خصوص اقلیت مسیحی و یهودی تاکید شده بود. هرچند تمام این طرحها مطابق برنامه اعلام شده اجرا نشد اما حرکت جدیدی بود و رشید پاشا را به عنوان شخصی مدرن و طرفدار اصلاحات معرفی کرد. اصلاحات رشید پاشا شامل ۱- الغای تجارت بردهداری ۲- تدوین قوانین جدید تجاری و جنایی و ۳- یک رشته اصلاحات اداری به منظور برقرار کردن نظام شایستهسالارانه و کاهش بینظمیهای اداری بود. وی از هواداران دولتهای بریتانیا و فرانسه بود و در هنگام آغاز جنگ کریمه در ۱۸۵۳ وزیرالوزرای دولت عثمانی به شمار میرفت.
منابع [ویرایش]
- دانشنامه بریتانیکا
- ویکیپدیای انگلیسی
