لویاتان (کتاب)

برای دیگر کاربردها، لویاتان (ابهام‌زدایی) را ببینید.

تصویر جلد کتاب

لِوْایِتان (به لاتین: Leviathan)‏ اثر فلسفی تامس هابز فیلسوف انگلیسی است که در ۱۶۵۱ به زبان انگلیسی در لندن انتشار یافت.

محتوا

لِوایِتان، اولین شرح جامع دربارهٔ دولت جدید و ویژگی‌ها و کارکردهای آن است.

این کتاب دارای چهار بخش است: «انسان»، «دولت»، «دولت ِ مسیحی»، و «قلمرو ِ ظلمات» به عنوان ضد دولت مسیحی. هابز در کتاب خود نشان می‌دهد که چگونه ترس از مرگ باعث بوجود آمدن یک قرارداد اجتماعی بین انسان‌ها می‌شود.

لِوْایِتان تاثیر بسیار مهمی در فلسفهٔ غرب گذاشته و بسیاری از نظریه‌های قرارداد اجتماعی را در رشتهٔ فلسفهٔ سیاسی به وجود آورده است.

لِوْایِتان اشاره به یک هیولا و غول عظیم الجثه‌ای است که از دریا سَرک می‌کِشد و مثل و مانند ندارد. این نام از باب چهل و یکم کتاب ایوّب، در تورات گرفته شده است.

تامس هابز

تامس هابز در این کتاب می‌گوید انسان در وضعیت طبیعی با خشونت، همسو و همراه است و دست از جنگ و ستیز برنمی‌دارد و به همین دلیل به سرور و رهبری که به او امر و نهی کند (به لِوْایِتان) نیاز دارد و برای پایان دادن به جنگ و خشونت، چاره کار این است که به «دولت قدرتمند» تن دهد و الزاماتش را بپذیرد.

تامس هابز در کتاب لِوْایِتان اشاره می‌کند انسان به طبع خودخواه و تنها متوجه به شخص خود و در جنگ دائمی با دیگران است. انسانها از لحاظ خودبینی طبیعی مثل همدیگر هستند. او سه عامل را برای جدال میان انسانها در وضعیت طبیعی ذکر می کند: 1) جدال بر سر منابع 2) عدم اعتماد به یکدیگر 3)میل به جلال و شکوه

وضعیت طبیعی، وضعیتی است که در آن هیچ قدرت حاکمی و قاعده و قانونی حکمفرما نیست و هر کسی نسبت به هر چیزی مجق است. در این "وضعیت ترس دائم و خطر مرگ خشونت بار وجود دارد و زندگی انسانها قرین انزوا و فقر، نامطبوع، خشن و کوتاه است"(فصل 13) او وضعیت طبیعی را جنگ همه علیه هم می داند و بنابراین تصور می کند، از آنجایی که انسان ها توانایی های تقریبا مشابهی دارند به نحوی که یکی نمی تواند بر بقیه غلبه مطلق پیدا کند و اینکه همه به یک اندازه مصلحت اندیش هستند، ترس از مرگ آنها را بر آن می‌دارد که با قراردادی دسته‌جمعی متقابلا از حقوق طبیعی خود دست بشویند و دولت تشکیل دهند. در این صورت حقوق طبیعی خود را به یک فرمانروا که در اساس برخاسته از افراد ملت است، واگذار می کنند. این فرمانروا الزاما پادشاه نیست، بلکه می تواند گروهی از مردم یا هر صورت دیگری هم داشته باشد، نکته مهم این است که حاکمیت مطلق طی قرارداد اجتماعی به آنها واگذار می شود.

پانویس

کتاب لویاتان توسط حسین بشیریه به فارسی ترجمه شده‌است.

منابع

• جواد طباطبایی در دانشنامهٔ آثار: لویاتان
• دایرةالمعارف مصاحب

پیوند به بیرون

• متن کتاب

جستارهای وابسته

بللوُم اُمنیوم کُنترا اُمنِس

لِوایِتان