طوفان فکری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

طوفان فکری یا یورش فکری یا بارش ذهنی (به انگلیسی: Brainstorming) یک تکنیک خلاقیت و ایده پردازی است که برای تولید تعداد زیادی ایده یا راه حل در مورد یک مسأله به کار می‌رود.

مبنای طوفان فکری[ویرایش]

مینای علمی تکنیک خلاقیت طوفان فکری بر اساس مفاهیم خلاقیت شناسی روانشناختی است .در روش طوفان فکری شرایطی اعمال می گردد که در آن تعدادی از موانع مهم تفکر خلاق و ایده پردازی به حداقل می رسد . به عنوان مثال در حین ایده پردازی نبایستی هیچگونه پیش داوری و قضاوتی در باره ایده های افراد بشود چون ارزیابی حین ایده پردازی مانع ارائه ایده های بیشتر توسط افراد به دلیل ارزیابی شتاب زده و سطحی و یا نگرانی از نوعی استهزاء دیگران می شود . در مرحله ایده پردازی کمیت ایده ها مورد توجه است نه کیفیت آنها . ارزیابی ایده ها مرحله جداگانه ای است که بایستی بعد از جلسه طوفان فکری انجام گیرد. روش طوفان فکری با شیوه های گوناگونی قابل اجراست از جمله طوفان فکری جهت دار که در آن بارش ایده ها روی موضوعی خاص تر - مثلاً امکان حذف کلیه اتلاف های ممکن - متمرکز می شود . یکی از روش های طوفان فکری جهت دار ، طوفان فکری با توجه به هریک از چهل اصل ابداعی یا چهل راهکار و روش برای حل مسئله در روش شناسی خلاقیت شناسی تریز ( TRIZ ) می باشد . در این روش ایده پردازی بر پایه هر یک از راهکارهای 40 گانه تریز انجام می گیرد ( گلستان هاشمی ، 1386 ).

چهار قاعدهٔ اساسی طوفان فکری[ویرایش]

رعایت این قواعد، منجر به هم‌افزایی در گروه می‌شود که نهایتاً باعث بروز خلاقیت در اعضای گروه می‌شود. بر این اساس، محدودیتی برای مطرح کردن ایده‌ها وجود نخواهد داشت و طی یک فرایند طبیعی و بدون دخالت بیرونی، جمع مستمراً به ایده‌های بهتر دست خواهد یافت.

تمرکز بر کمیت

هرچه تعداد ایده‌هایی که تولید می‌شوند بیش‌تر باشد، احتمال دست یافتن به یک راه‌حل اساسی و اثربخش بیش‌تر است.

اجتناب از انتقاد

اگر در مواجههٔ اولیه با یک ایده، به جای انتقاد از آن، به توسعه و بهبود آن فکر کنیم، یک جو مناسب برای تولید ایده‌های غیرمعمول فراهم می‌شود. و همچنین باعث بازشدن فکر افرادمی شود و استفاده از این متد سبب ایجاد دامنه زیادی از راه حل‌های باورنکردنی می‌شود.

استقبال از ایده‌های غیرمعمول

ممکن است ایده‌های غیرمعمول رویکردهای جدیدی را به مسأله فراهم کنند و منجر به راه‌حل‌های بهتری نسبت به ایده‌های معمول شوند.

ترکیب و بهبود ایده‌ها

می‌توان با ترکیب دو ایدهٔ خوب، به ایده‌ای بهتر رسید که از هر دو ایدهٔ قبلی کامل‌تر باشد.

کاربرد و اهداف طوفان ذهنی[ویرایش]

  1. توانمندسازی نیروی انسانی و آموزش
  2. اولویت‌بندی مسائل و مشکلات (افزایش تولید، کاهش هزینه‌ها، افزایش کیفیت، انگیزه، فروش و...)
  3. انتخاب بهترین راه حل
  4. افزایش قدرت ابتکار و خلاقیت در نیروی انسانی
  5. افزایش انگیزه در کارکنان
  6. ایجاد کار تیمی و مدیریت مشارکتی
  7. بدست آوردن ایده‌های بزرگ

نحوه انجام طوفان ذهنی[ویرایش]

  1. ثبت موضوع مورد نظر بر روی تخته و توضیح در مورد آن برای افراد توسط تسهیل‌گر (بهتر است این موضوع چند روز زودتر به اطلاع افراد برسد)
  2. یادآوری قواعد و اصول اجرای کار برای شرکت‌کنندگان توسط تسهیل‌کننده
  3. ارائه ایده‌ها و نظرات بصورت گردشی: در هر نوبت فقط یک ایده باید بیان گردد و در صورت عدم وجود ایده‌ای با گفتن واژه «بعدی» نوبت به دیگری واگذار می‌شود.
  4. ثبت کلیه ایده‌ها توسط دبیر جلسه
  5. اتمام مرحله ثبت عقاید در صورت گفتن کلمه «بعدی» توسط تمام افراد
  6. دسته بندی و جمع‌بندی نتایج

منابع[ویرایش]