شمشیر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فولاد اولیه برای تهیه شمشیر، قبل از آتش‌کاری، کار استاد علی قلندر لیل‌آبادی
کاتانا سده ۱۶ یا ۱۷اُمی با سایا
یک شمشیر زرین تزئینی ایرانی مربوط به عهد ساسانیان
یک درازشمشیر سوئیسی مربوط به سده ۱۵ یا ۱۶ میلادی

شَمشیر یک سلاح سرد است که از یک تیغه بلند و لبه‌تیز و یک دسته تشکیل شده‌است.

پیرامون واژه[ویرایش]

شمشیر در فارسی میانهٔ هم به همین صورت (با یای مجهول) بوده است.[۱]

واژهٔ schimitar انگلیسی (و معادل‌هایش در زبان‌های اروپایی) نیز برگرفته از این واژه و به معنی نوعی شمشیر خمیده‌اند.[۲]

جنس شمشیر[ویرایش]

در خاور قدیم برای ساخت شمشیر از سه نوع فلز به نام‌های نرم‌آهن (آهن نرم)، شاپورگان (آهن سخت) و پولاد آمیخته بهره می‌گرفتند.[۳] پولاد گوهردار که برای شمشیرسازی نیز استفاده می‌شد روهینا نام داشت. به ابزار ساخته‌شده ازر روهینا، روهنی می‌گویند.[۴]

نمونه شعر از مسعود سعد سلمان:

نعل اسبان شد آنچه نرم‌آهن
تیغ شاهان شد آنچه روهیناست

انواع شمشیر[ویرایش]

شمشیرهای خاورمیانه قدیم[۵]

ژاپن:

شمشیر دمشقی[ویرایش]

وقتی نام شمشیر عربی به گوش می‌رسد ناخودآگاه نام شمشیر دمشقی ‏(en) به زبان می‌آید چرا که بسیاری از نام آوران و قهرمانان عرب با این شمشیر توانسته‌اند فتوحات بسیاری به همراه آورند. شمشیر در نزد اعراب وسیله زیبایی و تزیین نیست بلکه وسیله‌ای است برای جنگ و نشان افتخار و عزت و شرافت با این حال تا جایی که ممکن بوده جدا از محکم ساختن شمشیرها بر زیبایی هنری آن نیز دقت شده است. شمشیر عربی به چهار نوع تقسیم می‌شود: نصل (نیزه دار) مقبض (دسته دار) غمد (غلاف دار) و حمائل. اعراب نسب شمشیرهای نصل را به هند می‌رسانند که توسط غربی‌ها به دمشق رسیده است. این شمشیر از فولاد آب دیده به دو شکل فولاد سخت و فولاد نرم ساخته می‌شود. رنگش نیز سیاه است و انواع مختلف دارد سیاه روشن سیاه خراسانی و سیاه شامی. اسلحه سازان عرب و فارس و روم همواره در طول تاریخ بر این باور بوده‌اند که در پس ساخت شمشیر دمشقی رازی است و همیشه سعی می‌کردند با تقلید از این شمشیر شمشیرهای خوبی بسازند. اسلوب و نحوه ساخت شمشیر دمشقی تنها از پدر به پسر منتقل می‌شد و به همین دلیل سال‌های سال ساخت این نوع شمشیر از عجایب به شمار می‌رود. فیاض سلیمان السیوفی ۴۳ ساله و یکی از مشهورترین سازندگان شمشیر دمشقی که از اجداد خود ساخت این نوع شمشیر را یاد گرفته می‌گوید: خانواده ما همیشه شمشیر دمشقی را از طلا و مس می ساخته و طریقه ساخت شمشیر را تنها به فرزندان خود می آموخته است تا شکل همگانی پیدا نکند. وی پسری هشت ساله دارد. می‌گوید: نمی‌دانم که دوست داشته باشد این هنر خانوادگی را بیاموزد به همین دلیل سعی دارم شمشیر سازی را به برادرم یاد بدهم. وی می‌افزاید: شمشیر دمشقی شمشیر فرماندهان و امراء بوده و به همین برندگی و استحکامی که داشت از شهرت ویژه‌ای برخوردار بود. قیمت هر شمشیر دمشقی بیش از ۳۰۰ هزار لیره سوری (۶ هزار دلار) است.

اخیراً مجله علمی نیچر به نقل از دانشمندان آلمانی بیان کرده است که شمشیرهای معروف دمشقی که در جنگهای صلیبی توسط مسلمانان مورد استفاده قرار می گرفته است حاوی رشته‌هایی از نانو لوله‌های کربنی است که مسبب استحکام بالای آن بوده است.

شمشیرهای معروف[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مکنزی
  2. "scimitar", Online Etymology Dictionary
  3. Medieval Islamic swords and swordmaking: Kindi's treatise "On swords and their kinds" by Robert G Hoyland; Brian J J Gilmour; Kindī ،Warminster: Gibb Memorial Trust, 2006.
  4. لغتنامه دهخدا، سرواژه روهینا.
  5. Medieval Islamic swords and swordmaking: Kindi's treatise "On swords and their kinds" by Robert G Hoyland; Brian J J Gilmour; Kindī ،Warminster: Gibb Memorial Trust, 2006.

پیوند به بیرون[ویرایش]

درباره شمشیر ایرانی (به انگلیسی)