سولفات لاریل سدیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سدیم دودسیل سولفات
نام‌های دیگر سدیم مونودودسیل سولفات; سدیم لاریل سولفات; سدیم مونولاریل سولفات; سدیم دودکانوسولفات;
شناساگرها
CAS 151-21-3 YesY
کم‌اسپایدر 8677
ChEMBL CHEMBL23393
کد اِی‌تی‌سی A06AG11
Jmol-3D images Image 1
خصوصیات
فرمول شیمیایی
NaC12H25SO4
جرم مولی
‎ 288.38 g mol−1
چگالی 1.01 g/cm³
دمای ذوب
‎206 °C
 YesY (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

سولفات لاریل سدیم به اختصار SLS با فرمول NaC12H25SO4 یا ﺳﺪﯾﻢ دودﺳﯿﻞ ﺳﻮﻟﻔﺎت SDS یا یا ماده نزدیک به آن سولفات لوریت سدیم یاسولفات لاریل اتر سدیم(سدیم لوریل اتر سولفات) Sodium Laurylether Sulfate به اختصار SLES راﯾﺠﺘﺮﯾﻦ ﺳﻮﻟﻔﺎت‌های ﺳﻄﺢ ﻓﻌﺎل آنیونی (مواد فعال سطحی آنیونی)از پاک کننده‌های سنتزی با قدرت زیادوبطور دقیقتر جزوسورفاکتنتها (مواد فعال سطحی یا مواد مؤثر) ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ. این ماده یک ترکیب شیمیائی امولسیون کننده، پُف‌دهنده، تسریع کننده انحلال، و کف کنندگی است که از آن در صنایع شویندگی، دترژنت‌ها یا مواد غذائی استفاده می‌شود و مواد فعال کننده سطحی آنیونی در تولید شامپو میباشد[۱].

سولفات لاریل سدیم دراکثر مواد تجاری شویندهها مثل مایع ظرفشوئی وپاک کننده‌های صنعتی(کارواش وکف شورها و بر طرف کننده روغن) و در بیش از 90 ٪ مواد بهداشتی وپاک کننده بدن وسر ازقبیل خمیر دندان، صابون، شامپو، کرم ولوسیون چه به صورت مایع یا غیرمایع جهت زدودن چربی به عنوان ماده کف کننده و پاک کننده وامولسیون کننده مواد چسبنده بکارمی رودوجزومواد اولیه آرایشی و داروئی است[۲].

این ماده موجب شکسته شدن سد رطوبتی پوست شده وخود به راحتی در پوست نفوذ می نماید و به دیگر مواد شیمیایی نیز اجازه می دهد تا به راحتی نفوذ کنند.ضمن ترکیب باسایر مواد شیمیایی جزو مواد خطرناک و سرطانزای (با کلاس قوی) پوستی است که همچنین می تواند ریزش مو شود .

گاهی اوقات SLES یاSLS با برچسب 'برگرفته از نارگیل' یا ' مشتقات طبیعی نارگیل ارایه می گردد ودارا بودن کدتجاری وتصویب استاندارد ملیو باوجود درستی مساله طبیعی بودن، باعث گمراهی می گردد.علت فروش این مواد در بازار، ضمن عدم آگاهی، اشتیاق افرادو مشتریها به این مواد است که علاقه کاذب خاصی به میزان کف کنندگی دارند .

مضرات[ویرایش]

مهم‌ترین تاثیر سولفات لاریل سدیم و سایر مشتقات این است که باعث شکسته شدن محافظ رطوبتی پوست می گردد وبه دیگر مواد شیمیایی اجازه می دهد تا به راحتی به زیرپوست نفوذ کند.

علیرغم تبلیغات طبیعی بودن اکثر صابون‌های تجاری، اکثر پوستها به این ماده شیمیائی فوق العاده حساسند که باعث خشکی پوست می شود، در بدترین حالت بخصوص در پوست حساس باعث خارش سوزناک بعداز حمام به مدت 20 الی 30 دقیقه می گردد که علت آن تخریب لایه بیرونی پوست است وآزمایشهای لابراتواری نشان داده است اثرتخریب سولفات لاریل سدیم تا 17 روز روی پوست باقی می ماند.

تخریب پروتئین[ویرایش]

سلول‌های بدن از پروتئین ساخته شده است. توسعه این سلول‌های به شدت وابسته به فرایندهای تکثیر سلولی است که به طور مستمر بدن بااز بین بردن سلول‌های آسیب دیده و قدیمی تر و جایگزین کردن آنها با سلولهای سالم و جدیدتر این فرایند راکنترل می کندو تقریباجایگزینی هر سلول در بدن حداقل 7 سال است.

SLS با اثرگذاری روی مولکولهای بدن و پروتئینها، ازطریق تشکیل پل شیمیایی بین بخش‌های محلول در چربی و محلول در آب باعث می‌شود که نیروهای مورد نیاز هیدروفوبیک برای حفظ ساختار پروتئین و مولکول فرو بریزند و این فرایند غیرقابل برگشت است.

بانظر گرفتن اینکه پروتئین‌های موجود آسیب دیده اند و منجر به افزایش ترشح هورمونی جهت بهبود می گردند و همچنین این سلول‌های تازه نیزاحتمالادرمعرض آسیب دیدگی اندلذابا درنظرگرفتن موارد فوق خسارت دوچندان است ودقیقا این نوع فعالیت که می تواند به مراحل اولیه سرطان پوست منجر شود.

سرطان[ویرایش]

گرچه هنوز بطورکامل اثرات استفاده SLS در پوست ومصرف مستقیم آن در ایجاد سرطان اثبات نشده است [۳] ولی درگزارش منتشر شده اورده شده است که این ماده سورفکتانت و محرک قوی برای پوست است.

فارغ از این پتانسیل ایجاد شرایط پیش سرطانی با غیر طبیعی کردن پروتئین ها، SLS با تقلید اثرات استروژن باعث سرطان می گردد. این اثر می تواند حتی بر سرطان سینه و سرطان تخمدان که به طور مستقیم به سطح استروژن مرتبط است تاثیر بگذارد منجر به رشد تومور شود.

SLS با اخلال در سطوح استروژن طبیعی و با ایجاد اثرات مشابهی در سطح سلولی به عنوان استروژن آندوژن، می تواند بروز سرطان تسریع کند.عامل فزونی سرطان سینه در سالهای اخیر حتماً به مواد مصرفی مربوط است. حتی در مردان نیز دیده شده است. به طور بالقوه SLS می تواند از طریق دیگری یعنی با واکنش با ترکیبات نیتروژن دار می تواند باعث سرطان شود. البته نگرانی عمده این است SLS با جهش سلولی و صدمه زدن به مواد ژنتیکی موجود در هر سلول باعث ایجادبیماری گردد.

زخم وآفت دهانی[ویرایش]

سولفات لاریل سدیم بیماری‌های مخاطی دهان را تشدید می‌کند[۴]. عدم استفاده از مواد SLS در خمیردندان باعث کاهش آفت می گردد.

بیماری پوستی[ویرایش]

درافراد با بیماری مزمن پوستی استفاده از SLS باعث بدتر شدن بیماری می‌شود و ثابت شده است قرارگیری پوست باعث تحریک پوست وخارش می گردد در مطالعات بالینی نشان داده است قرار گیری پوست به مدت طولانی و مستمر(بیش از ساعت) باعث تحریک پوست صورت بزرگسالان حتی در جوانها می‌شود و به نظر می رسد علت سوزش پوست و چشم SLS است[۵][۶][۷] .

منابع[ویرایش]

  1. شیمی مواد پاک کننده
  2. The Killers in your bathroom
  3. CIR publication. Final Report on the Safety Assessment of Sodium Lauryl Sulfate and Ammonium Lauryl Sulfate. Journal of the American College of Toxicology. 1983 Vol. 2 (No. 7) pages 127-181.
  4. ترکیبی سرطان‌زا در شامپو، فرشاد اکبرنژاد
  5. Agner T (1991). "Susceptibility of atopic dermatitis patients to irritant dermatitis caused by sodium lauryl sulphate". Acta Derm. Venereol. 71 (4): 296–300. PMID 1681644. 
  6. Nassif A, Chan SC, Storrs FJ, Hanifin JM (November 1994). "Abnormal skin irritancy in atopic dermatitis and in atopy without dermatitis". Arch Dermatol 130 (11): 1402–7. DOI:10.1001/archderm.130.11.1402. PMID 7979441. 
  7. Löffler H, Effendy I (May 1999). "Skin susceptibility of atopic individuals". Contact Derm. 40 (5): 239–42. DOI:10.1111/j.1600-0536.1999.tb06056.x. PMID 10344477.