دولت-ملت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

دولتِ ملی یا ملت-دولت (به انگلیسی: Nation-State) (یا با نام عمومی‌تر آن ، «کشور») نوع خاصی از دولت ویژهٔ جهان مدرن است که در آن یک دستگاه سیاسی در قلمروی ارضی معینی دارای حق حاکمیت است و می‌تواند این حق را با قدرت نظامی پشتیبانی کند. در این نوع دولت، جمعیت کشور شهروند محسوب می‌شوند.[۱] ملتـدولت یا ملتـکشور شکل خاصی از دولت‌سازی است که مشروعیت خود را از اعمال حاکمیت به نام یک ملت در واحد سرزمینی دارای حاکمیت کسب می‌کند. وبر ملتـکشور مدرن را «ساختار سیاسی دارای حق انحصاری اعمال اقتدار مشروع در سرزمینی مشخص» تعریف کرده است. ملتـکشور پدیده‌ای مدرن است که عقلانی شدن ساختارهای گوناگون اداری، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، آن را از ساختارهای سیاسی پیشین مانند امپراطوری‌ها و حکومت‌های قبیله‌ای متمایز می‌کند. [۲] از نظر گیدنز، همهٔ دولت‌های کنونی، ملت-دولت محسوب می‌شوند. وی معتقد است در دولت‌های سنتی مفهوم حاکمیت به‌مراتب ضعیف‌تر از ملت-دولتها بود. همچنین در دولت‌های سنتی مفهوم شهروندی با حقوق و وظایف مشترک شکل نمی‌گرفت. وی شکل‌گیری ملت-دولت‌ها را با ظهور ناسیونالیسم در ارتباط می‌داند.[۳] یکپارچگی سیاسی، استقلال از قدرت‌های خارجی، حاکمیت سرزمینی، برد سرزمینی بوروکراسی، مشارکت شهروندان در اداره‌ی کشور، و توسعه‌ی اقتصادی و آموزشی عواملی هستند که برای سنجش میزان توسعه‌ی سیاسی کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند. در واقع، مفهوم ملتـدولت یا ملتـکشور مفهومی است که به عنوان یک نمونه‌ی آرمانی به حل این گونه بحران‌ها در فرایند پیدایش ملتـکشور اشاره دارد. از این رو می‌توان استدلال کرد که فرایند یاد شده در بسیاری از کشورهای جهان – حتی کشورهای پیشرفته‌ی اقتصادی – در مسیر تحول و دگرگونی قرار داشته است.ملتـکشور شکل خاصی از دولت‌سازی است که مشروعیت خود را از اعمال حاکمیت به نام یک ملت در واحد سرزمینی دارای حاکمیت کسب می‌کند. وبر ملتـکشور مدرن را «ساختار سیاسی دارای حق انحصاری اعمال اقتدار مشروع در سرزمینی مشخص» تعریف کرده است. ملتـکشور پدیده‌ای مدرن است که عقلانی شدن ساختارهای گوناگون اداری، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، آن را از ساختارهای سیاسی پیشین مانند امپراطوری‌ها و حکومت‌های قبیله‌ای متمایز می‌کند.[۴]

پانویس[ویرایش]

  1. گیدنز: ۱۳۸۴، ص ۳۴۱
  2. دلیرپور: ۱۳۸۹، ص ۵
  3. گیدنز: ۱۳۸۴، صص ۳۴۰-۱
  4. دلیرپور، ۱۳۸۹، ص ۵

منابع[ویرایش]

  • گیدنز، آنتونی، جامعه‌شناسی، ترجمهٔ منوچهر صبوری، نشر نی، ۱۳۸۴: تهران.
  • دلیرپور، پرویز، نوسازی و دگرگونی سیاسی، نشر پیام نور، ۱۳۸۹: تهران.