حسن کچل

حسن کچل
حسن کچل (۱۳۴۹)
کارگردان	علی حاتمی
تهیه‌کننده	علی عباسی
نویسنده	علی حاتمی
بازیگران	پرویز صیاد کتایون امیرابراهیمی ثریا بهشتی حمیده خیرآبادی صادق بهرامی یداله شیراندامی سیروس ابراهیم زاده عباس معیری حسن رضیانی مژگان لیدا وهاب نوری زاده نوبهار حسن خیاط باشی
موسیقی	بابک اتابکی اسفندیار منفرد زاده
فیلم‌برداری	نصرت اله کنی
تدوین	روبیک منصوری
توزیع‌کننده	سازمان سینمای پیام
تاریخ انتشار	۱۳۴۸
مدت زمان	۱۰۱ دقیقه
کشور	ایران
زبان	فارسی
صفحه در وب‌گاه IMDb صفحه در وب‌گاه سوره

حسن کچل اولین فیلم سینمایی علی حاتمی است. او این فیلم را در سال ۱۳۴۸ کارگردانی کرد. او در این فیلم، علاوه بر کارگردان، نویسنده فیلم نامه و سراینده اشعار نیز بود.

داستان فیلم

فیلم حسن کچل با نمایش ابزار شهر فرنگ شروع شده و با ورود به آن داستانی از گذشته ها را به روش نقالی زورخانه ای تعریف میکند و سپس وارد داستان میشود. داستان از آنجا آغاز میشود که مادر حسن کچل تلاش میکند او را - که خجالتی است و تا کنون از خانه بیرون نرفته است - به دنیای بیرون از خانه بکشاند. به همین منظور از کنار بستر حسن کچل تا در خروجی و کوچه سیب سرخ میگذارد. وقتی حسن از خواب بیدار میشود، سیبها را یکی یکی برمیدارد تا اینکه از خانه خارج شده و در به رویش بسته میشود. حسن ابتدا با کودکان کوچه به بازی مشغول میشود و سپس به بازار رفته، از آن خسته میشود و دوباره به بازی با بچه ها مشغول میشود. سپس در حال گردش در اطراف شهر صدای آواز دلنشینی میشنود و شیفته این صدا میشود. شب که در حمام شهر خوابیده همزاد خود را میبیند. همزاد به او میگوید که میتواند حسن را به آرزوهایش برساند و حسن که آرزویی جز رسیدن به صاحب آن صدا را ندارد، موضوع را مطرح میکند. همزاد به او میگوید که این صدا از آن شخصی است به نام «چهل گیس» که زیبا ترین و بالاترین زن جهان است و رسیدن به او کاریست بس دشوار. حسن برای یافتن طریقی برای آشنایی به او ابتدا به توصیه همزادش با زنی هرزه به نام طاووس آشنا میشود. اما از این کار چیزی حاصل نمیشود. سپس به شاعر، دوست همصحبت و پهلوان متوسل میشود و در ازای آشنایی با هرکدام از این افراد، همزادش یک دانگ از عمر حسن را طلب میکند. حسن میبیند که طریق رسیدن به «چهل گیس» چیزیست غیر از اینها. در نهایت به خود «چهل گیس» مراجعت کرده و راز دلش را برای او از قفای دیوار فاش میکند (حسن تا به این لحظه موفق به دیدن «چهل گیس» نشده است). «چهل گیس» میگوید که در طلسم دیو است و تنها راه آزادیش این است که شیشه عمر دیو بشکند. حسن با آگاهی از این موضوع با خوشحالی به نزد همزادش رفته و تمام عمرش را میدهد تا شیشه عمر دیو را بدست آورد. بدینسان «چهل گیس» آزاد میشود و قرار میشود سپیده صبح روز بعد از ازدواج حسن با چهل گیس، حسن به قبرستان رفته و وعده اش را با همزادش به جا بیاورد. همزاد از این وعده میگذرد و فیلم به آخر میرسد.

درباره فیلم

این فیلم در حال و هوای ایران قدیم ساخته شده و بصورت آهنگین (موزیکال) می باشد. از آنجا که فیلم حسن کچل آغاز راه علی حاتمی است، این فیلم از جهاتی قابل تامل است. علی حاتمی در طول دوران کارگردانی خود به مسائل بسیار مهمی در فرهنگ و اخلاق ایرانی پرداخت و به گفته ای، یک دوره از ادبیات را با فیلمهایش مرور کرد و فیلم حسن کچل به مثابه مقدمه ای فوق العاده برای این کتاب ادبیات است. علی حاتمی در هر فیلمش، جدای از داستانی کلی که کم نقص است، نکته ای اساسی در اخلاق را موضوع فیلم قرار میدهد، و نگرشهای فرهنگ عامه را در مورد آن به نقد میکشد، و در انتها - در اغلب فیلمهایش - نگرش صحیح به آن موضوع را به مخاطبین نشان میدهد. از آنجا که اخلاق در سایه ی غایات معنی پیدا میکند، پیش از وضع هر قانون اخلاقی، میبایست علت و غایت آن قانون تبیین شود. دغدغه علی حاتمی در فیلم حسن کچل تبیین و نشان دادن این غایت است و همچنین ارائه معیاری برای تمییز خوب و بد. در این باره در ادامه صحبت خواهد شد.

تفسیر فیلم

سرگرد نورحقیقی: زنده یاد علی حاتمی، این بزرگ مرد دنیای هنر، درسالهای ۱۳۴۰ آغاز به نوشتن فیلمنامه و سرودن اشعار آن با استفاده از گنجینه فرهنگ عامه نمود و آنها را به شیوه دهخدا و هدایت با روش مدرن آن زمان در فیلمی ضبط کرد که ماندگار ماند. نکته سیاسی آن مقاومت و اعتراض جمعی از روشنفکران از جمله شریعتی و کیمیایی به هجوم فرهنگ غربی و خطر انهدام ارزشهای ملّی بود که سرانجام به اخراج آمریکا و عواملش انجامید.