اوله کریستنسن رومر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از اوله رومر)
پرش به: ناوبری، جستجو
اوله رومر
اوله رومر
متولد ۲۵ سپتامبر ۱۶۴۴
بندر آرهوس
مرگ ۱۹ سپتامبر ۱۷۱۰ (۶۵ سال)
کپنهاگ
ملیت دانمارکی
رشته فعالیت اخترشناس
دلیل شهرت اندازه گیری سرعت نور
امضا
امضای اوله کریستنسن رومر

اوله رومر اخترشناس دانمارکی و نخستین کسی بود که سرعت نور را اندازه گرفت.

زندگی[ویرایش]

او در در شهر بندری آرهوس متولد شد. به کار در آکادمي علمي سلطنتي فرانسه دعوت شده بود تا در آن جا به پسر بزرگ پادشاه،لويي چهاردهم،فيزيک بیاموزد. چندي بعد، اخترشناسان فرانسوي دريافتند که مکان سياره ي مريخ در آسمان شب پاريس با آسمان گويان فرانسه (مستعمره ي فرانسه در شمال شرقي ساحل آمريکاي جنوبي )کمي متفاوت است.آن ها با استفاده از اين اختلاف منظر فاصله ميان پاريس، گويان فرانسه، و مريخ را با روش هاي مثلثاتي به دست آوردند. اخترشناسان مدار سياره ها را از چند دهه پيش تر مطالعه کرده بودند و نسبت هاي فاصله هاي آن ها را مي دانستند.با داشتن فاصله زمين تا مريخ، مي توانستند فاصله زمين تا سياره هاي ديگر را هم حساب کنند. افزون بر اين، آن ها فاصله ي ميان زمين تا خورشيد را هم، که در حدود ۱۵۰ ميليون کيلومتر است، برآورد کرده بودند.

در عين حال رومر، با حمايت هاي مالي پادشاه، تلسکوپي به طول 3متر ساخت. او با علاقه ي فراوان مشتري و خطوط سفيد و قهوه اي روي آن و حرکات سريع يو(يکي از چهار قمر بزرگ مشتري)را رصد مي کرد.رومر مي ديد که قمر يو ۴ بار در هفته به دورمشتري مي گردد اما طولي نکشيد که متوجه نکته ي عجيبي شد؛ زمان حرکت قمر يو به دور مشتري چند ثانيه از يک گردش تا گردش بعدي متغير بود. رومر دريافت که درشش ماه پياپي و در هر ماه، زمان گردش قمر يو ۳/۵ دقيقه بيشتر مي شود. از اين رو، پس از گذشت شش ماه به نظر مي رسيد که يو ۲۲ دقيقه بيشتر از پيش به دور مشتري گشته است.سپس دوباره يو سرعت مي گرفت. به طوري که تا شش ماه پياپي در هر ماه به نظر مي رسيد که زمان گردش يو به دور مشتري ۳/۵ دقيقه کوتاه تر شده است؛ يعني ۲۲ دقيقه درشش ماه. آن گاه زمان گردش يوبه دور مشتري برابر با زمان سال پيش مي شد.

رومر در اين که سرعت يو واقعا تغيير کند ترديد داشت و علت اين مسئله او را متعجب کرده بود تا اين که چيزي به ذهنش رسيد؛ تند و کند بودن سرعت يو در هر شش ماه به سبب روي دادن اتفاقي در نزديکي مشتري يايو نبود، بلکه ازتغيير فاصله ي ميان زمين و مشتري حين گردش اين دو به دور خورشيد ناشي مي شد. هنگامي که مشتري و زمين در دو طرف خورشيد قرار مي گرفتند، نور مشتري و قمرهاي آن زمان بيشتري را طي مي کرد تا به زمين برسد، از اين رو نور مسافت بيشتري را براي رسيدن به تلسکوپ رومر مي پيمود و زمان گردش يو در آن شش ماه ۲۲ دقيقه طولاني تر به نظر مي رسيد. رومر مي دانست که فاصله ي زمين تا خورشيد نزديک به ۱۵۰ ميليون کيلومتر و بنابراين قطرمدارش در حدود ۳۰۰ ميليون کيلومتر است، نور، اين فاصله ي اضافه را هنگامي که مشتري و زمين در دو طرف خورشيد بودند بايد طي مي کرد.هنگامي که آکادمي علمي سلطنتي يافته هاي رومر را در دسامبر سال ۱۶۷۶ ميلادي منتشر کرد، اين فاصله رابر ۲۲ دقيقه تقسيم و سرعت نور را ۲۱۰۰۰۰ کيلومتر بر ثانيه تخمين زدند؛ سرعتي بسيار زياد! درحقيقت، سرعت نور بسيار بيشتر از تصورات رومر بود، ۳۰ سال پس از يافته ي رومر جیمز بردلی با یافتن میزان انحراف نور با استفاده از تغییر وضعیت ستارگان نسبت به زمین و روش محاسبه اي رومر در سال ۱۷۲۶ سرعت نور را محاسبه کرد و عدد سیصد هزار کیلومتر بر ثانیه را به دست آورد. رومر پس از بازگشت به منزل خود در کپنهاگ ازدواج کرد؛ اخترشناس پيشرو کشور خويش شد؛ و به دانيل فارنهايت، شيشه گر آلماني، در اختراع دماسنج کمک شاياني کرد.

مرگ و پایان زندگی[ویرایش]

او سرانجام در ۱۹ سپتامبر ۱۷۱۰ ميلادي در ۶۵ سالگي درگذشت.

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ اوله کریستنسن رومر موجود است.