اسپنتمان

اِسپنتمان در پارسی باستان Spitamaneh، (در فارسی نو سپنتامنش یعنی دارای اندیشهٔ پاک، والا، مقدس) نام خاندان زرتشت پیامبر ایرانی بود. در گاهان (سرودها)، هفت بار از زرتشت تنها با این نام یاد شده‌است.

برخی از پژوهندگان اسپنتمان را نام نهمین نیای زرتشت می‌دانند.

خویشان و بستگان زرتشت با لقب سپنتامنشان (اسپتمانیان) معروف بودند.

اسپیتامان در زمان اسکندر

اسپیتامان (زاده ۳۷۰ پیش از میلاد، کشته شده در ۳۲۸ سال پیش از میلاد) جنگسالار سغدی، رهبر ایستادگی مردم در سغد و باختر در برابر اسکندر در سال ۳۲۹ پیش از میلاد بود. هنگامی که اسکندر شهر جدید اسکندریه اشاته (Ἀλεξάνδρεια Ἐσχάτη) (خجند امروزی) را بر روی رودخانه سیر دریا ساخت، به آگاهی او رساندند که اسپیتامان در سغد در برابر او شورش کرده پادگانی مقدونی را در سمرقند محاصره کرده‌است. اسکندر بی درنگ سپاهی به فرماندهی Pharnuches به آنجا فرستاد که وی با از دست دادن ۲۰۰۰ پیاده و ۳۰۰ سواره نظام شکست خورد. بنابر این اسکندر خود به سمرقند لشکر کشید ولی اسپیتامان از آنجا به بلخ رفته بود. اینبار اسکندر در سال ۳۲۸ به بلخ لشکر کشید اما آنجا با پایداری ساتراپ باختر، آرتاباز روبرو شد. سرانجام اسپیتامان در دسامبر ۳۲۸ در نبرد Gabi شکست خورد و کشته شد. او یک دختر بنام آپاما داشت که به همسری Diadochi از جانشیانان سلوکی اسکندر در آمد.

بن‌مایه

• گاهان، یَسنه ۵۳، بند ۳