آتشفشان چیمبورازو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
چیمبورازو
Volcán Chimborazo, "El Taita Chimborazo".jpg
نمایی از آتشفشان چیمبورازو
ارتفاع ۶٬۲۶۷[۱][۲][۳] تا ۶٬۳۱۰ متر[۴][۵]
فهرست‌بندی بلندترین نقطه کشور
تلفظ در اسپانیایی: tʃimboˈɾaso
مکان
مکان اکوادور
رشته‌کوه آند
زمین‌شناسی
گونه آتشفشان چینه‌ای
آخرین فوران ۵۵۰ میلادی ± ۱۵۰ سال[۵]
یک ویکونیا در آتشفشان چیمبورازو

آتشفشان چیمبورازو[۱] (به اسپانیایی: Chimborazo) که در زبان اسپانیایی چیمبوراسو تلفظ می‌شود، آتشفشان چینه‌ای غیر فعالی واقع در کوه‌های آند در مرکز اکوادور در آمریکای جنوبی است.[۴][۶] این آتشفشان که ارتفاع آن تا ۶٬۱۳۰ متر نیز اندازه‌گیری شده است بلندترین نقطه در اکوادور است.

مشخصات[ویرایش]

آتشفشان چیمبوراسو در رشته‌کوه کوردیرا اوکسیدنتال در کوه‌های آند[۴] در جنوبی‌ترین نقطهٔ مکانی موسوم به «خیابان آتشفشان‌ها» در ۳۰ کیلومتری شمال غربی شهر ریوبامبا قرار دارد.[۵] این کوه که بلندترین قله و آتشفشان در اکوادور است[۴][۲][۵] پوشیده از یخچال بوده[۵][۴] و قلهٔ آن نیز از ارتفاع تقریباً ۴٬۷۰۰ متری به بالا همواره پوشیده از برف است.[۴]

چیمبورازو عمدتاً از مواد آندزیتی-داسیتی متعلق به دوران پلیوسن تا پلیستوسن تشکیل شده‌است.[۵] این کوه که دارای دهانه‌های بسیاری است[۴] در حدود ۳۵٬۰۰۰ سال پیش فروریخت و بهمن واریزه‌ای عظیمی را به‌وجود آورد که رود ریو چامبو را برای مدتی مسدود ساخت و دریاچه‌ای موقتی ایجاد شد. همچنین نهشته‌های این بهمن در زیر شهر ریوبامبا قرار گرفته‌است.[۵] فوران‌های بعدی آتشفشان بیشتر ماهیت آندزیتی داشته و سه سازه را در امتداد مسیری شرقی-غربی به‌وجود آوردند که جوانترین و غربی‌ترین آنها، قلهٔ امروزی چیمبورازو را تشکیل می‌دهد.[۵]

پس از این فعالیت‌های آتشفشانی، چیمبورازو برای مدتی در اواخر دوران پلیستوسن بدون فعالیت بود تا آنکه بار دیگر در دورهٔ هولوسن فعال شده و در این دوران بیش از نیم دو جین بار دیگر فوران کرد.[۵]

چیمبورازو را معمولاً با کوه کوتوپاکسی که در نزدیکی آن قرار دارد مرتبط می‌دانند هرچند که این دو آتشفشان از نظر شکل با یکدیگر تفاوت دارند.[۶]

تاریخچه اکتشاف و صعود[ویرایش]

چیمبورازو نخستین بار در سال ۱۸۰۲ توسط الکساندر فون هومبولت، جغرافی‌دان و سیاح آلمانی مورد کاوش قرار گرفت[۶] و او توانست تا ارتفاع ۵٬۸۷۸ متری کوه بالا رود.[۴] اما نخستین کوهنوردی که توانست با موفقیت به قلهٔ آتشفشان برسد، ادوارد ویمپر بریتانیایی بود که دو بار در سال ۱۸۸۰ آن را فتح نمود.[۴]

دورترین نقطه از مرکز زمین[ویرایش]

به دلیل شکل خاص کره زمین، شعاع کره زمین در استوا بیشترین مقدار است. چیمبورازو فقط یک درجه با استوا فاصله دارد در حالیکه این مقدار برای اورست (بلندترین قله جهان) ۲۸ درجه است. فاصله قله چیمبورازو از مرکز زمین ۶٬۳۸۴٫۴ کیلومتر است و این فاصله برای اورست ۶٬۳۸۲٫۳ کیلومتر است که دقیقاً ۲٬۱۶۸ متر از اورست بیشتر است. <منبع: ویکی‌پدیا انگلیسی>

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ واحد پژوهش و تألیف گیتاشناسی زیر نظر سعید بختیاری. «نقشهٔ طبیعی آمریکای جنوبی». در اطلس جامع گیتاشناسی ۸۷-۸۸. چاپ اول. تهران: موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، تابستان ۱۳۸۷. ص ۷۲. ISBN 978-964-342-270-7. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Collins Discovery Encyclopedia, 1st edition. «Chimborazo». HarperCollins Publishers/The Free Dictionary. بازبینی‌شده در ۲۸ آوریل ۲۰۱۲. 
  3. «World Top 50 Prominence». peaklist.org. بازبینی‌شده در ۲۸ آوریل ۲۰۱۲. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ ۴٫۴ ۴٫۵ ۴٫۶ ۴٫۷ ۴٫۸ «Chimborazo». Encyclopedia Britannica Online. بازبینی‌شده در ۲۸ آوریل ۲۰۱۲. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ ۵٫۴ ۵٫۵ ۵٫۶ ۵٫۷ ۵٫۸ «Chimborazo». Global Volcanism Program - Smithsonian Institution. بازبینی‌شده در ۲۸ آوریل ۲۰۱۲. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ The Columbia Electronic Encyclopedia. «Chimborazo». Columbia University Press/The Free Dictionary. بازبینی‌شده در ۲۸ آوریل ۲۰۱۲.