گشتاور اول سطح

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از گشتاور نخست سطح)
پرش به: ناوبری، جستجو

گشتاور نخست سطح (به انگلیسی: first moment of area) که گاهی به اشتباه گشتاور نخست اینرسی (به انگلیسی: first moment of inertia) نیز نامیده می‌شود، مبحثی از ریاضیات بوده و حکایت از این دارد که گشتاور هر سطحی، برابر با مجموع فواصل از یک محور است  [(Σ(a × d]. از ممان اول سطح، برای اندازه‌گیری میزان توزیع سطح، نسبت به یک محور استفاده می‌شود.

در کارهای مهندسی، معمولا از گشتاور اول سطح، برای تعیین مرکز جرم یا گشتاور ایستایی سطح بهره می‌برند.

تعریف[ویرایش]

سطحی به مساحت A داده شده‌است که این سطح را به n المان سطح بی‌نهایت کوچک تقسیم کرده‌ایم (dAi). فاصله (مختصات) هر یک از این المان سطح‌ها را از محورهای مختصات x-y، برابر xi و yi در نظر می‌گیریم. حال، لنگر اول سطح در جهت‌های x و y، به ترتیب زیر به دست می‌آیند:

و

در سیستم واحدهای SI، گشتاور نخست سطح را با واحد متر به توان سه نشان می‌دهند (m3). در سیستم واحدهای آمریکا و سیستم گرانشی نیز پا به توان سه (ft3) و در اغلب اوقات، اینچ مکعب (inch3) را به عنوان واحد، انتخاب می‌کنند.

گشتاور استاتیک سطح[ویرایش]

گشتاور استاتیک سطح (به انگلیسی: statical moment of area)، خاصیتی از یک جسم است که برای تخمین مقاومت آن جسم در برابر تنش برشی، از آن استفاده می‌شود. گشتاور استاتیک سطح را با Q نشان داده و از رابطه زیر به دست می‌آورند:

در رابطه بالا،

  • Qj,x برابر لنگر نخست سطح "j" حول تار خنثای x کل سطح (نه تار خنثای سطح "j")؛
  • dA برابر المان سطح پهنه "j"؛
  • y برابر فاصله عمودی المان dA از تار خنثای x

است.

کاربرد[ویرایش]

تعیین محور و مرکز تقارن[ویرایش]

اگر یک سطح دارای محور تقارن باشد، ممان اول آن نسبت به این محور برابر با صفر است.

  • L: فاصله المان مورد نظر تا محور تقارن

اگر سطح جسم دارای محور تقارن باشد، مرکزوار آن بر روی این محور قرار دارد.

اگر سطح جسم دارای حداقل دو محور تقارن باشد، مرکزوار سطح جسم بر مرکز هندسی آن منطبق است. همچنین اگر یک سطح دارای مرکز تقارن باشد،ممان اول سطح آن نسبت به تمام محور های گذرا از مرکز تقارن برابر با صفر است.[۱]

تنش برشی در یک سازه نیمه تخم‌مرغی[ویرایش]

معادله جریان برش در مقطع عرضی جان یک سازه نیمه تخم‌مرغی به شکل زیر خواهد بود:

  • q: جریان برش در مقطع عرضی جان
  • Vy: نیروی برشی عمود بر تار خنثای x در کل مقطع
  • Qx: لنگر اول سطح، حول محور خنثای x در مقطع عرضی جان
  • Ix: لنگر دوم سطح، حول محور خنثای x در کل مقطع

حال، تنش برشی را می‌توان از رابطه پایینی حساب کرد:

  • : تنش برشی در مقطع عرضی جان
  • q: جریان برشی در مقطع عرضی جان
  • t: ضخامت (متوسط) مقطع عرضی جان

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «First moment of area»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۲ دسامبر ۲۰۱۱).
  1. جانسون، راسل. مقاومت مصالح. تهران: متفکران، 1390. 786. شابک ‎۹۷۸-۶۰۰-۵۲۲۴-۰۶-۱.