گاودانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گاودانه
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
Division: گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: راسته نخود[۱]
تیره: پروانه‌داران[۲]
زیرتیره: پروانه‌داریان[۳]
سرده: ماشک[۴]
گونه: V. ervilia
نام علمی
Vicia ervilia
(L.) Willd.

گاودانه یا کرسنه گیاهی است از بقولات و ماشکها. گاودانه یکی از قدیمی ترین دانه های مورد استفاده بشر است که منطقه اصلی آنرا مدیترانه می دانند[۵]. در گذشته گیاه گاودانه به منظور تامین غذای دام کشت می گردیده است ولی امروزه می توان آنرا می توان از جمله گیاهان فراموش شده بشمار آورد[۶]. این گیاه کشت و کار آسانی دارد و می تواند در خاک های قلیایی و کم عمق به راحتی رشد کند[۵]. کشت این گیاه از سالهای قبل در غرب و شمال غرب ایران انجام می شده و از لحاظ بومشناسی سازگاری با خشکسالی و پراکنش نامطلوب باران دارد و در تناوب با گندم توصیه می گردد[۷]..

نام‌ها در دیگر زبان‌ها[ویرایش]

این گیاه دارای اسامی متنوعی است .در فرهنگ دهخدا آمده کرسنه گیاهی است که به دانه‌اش گاودانه گویند[۸]. در افغانستان به آن مشنگ گویند و در آذربایجان به آن کوروشنه گویند. در کردی به آن کرزن و در ترکیه به آن بورچاک گویند. در اسپانیایی یرو و یونانی رووی و بالاخره در انگلیسی به bitter vetch معروف است[۵].

مصرف به وسیله انسان[ویرایش]

گاودانه دارای مزه تلخی است. و در صورتی که بخواهد بر ای انسان استفاده شود باید مزه تلخ آن با استفاده از فرآوری با روش ها خاص از بین برود. معمولاً در برخی از جوامع فقیر و در قحطی از گاودانه به منظور تغذیه انسان استفاده می شود. البته با توجه به برخی از گزارش ها گاودانه می تواند مصرف دارویی نیز داشته باشد[۵].

مصرف در جیره دام[ویرایش]

قابلیت هضم گاودانه ۸۸ درصد است و دارای ۲۳ درصد پروتین است و در می توان از آن به عنوان منبع پروتینی در جیره غذایی دام استفاده شود[۷].گزارش شده است در کشور مراکش برخی از دامداران ۳۳ الی ۶۶ درصد کنستانتره مورد استفاده در جیره گاوهای پرواری را از گاودانه استفاده می نماید و در گاوهای شیری دو الی ۴ کیلوگرم گاودانه به ازای هر راس گاو برای افزایش شیر استفاده می گردد[۷].

بررسی کاربردهای گاودانه در به زراعی[ویرایش]

معمولاً کشت مخلوط گیاهان خانواده های غلات با بقولات دارای برتری است. علت این برتری بالا بودن شاخص کلروفیل و در نتیجه آن افزایش فعالیت های فتوسنتزی گیاه می باشد[۹].به عنوان مثال نتایج برخی بررسی ها نشان داده است که کلروفیل برگ گاودانه در کشت خالص بطور قابل توجهی کمتر از کشت های مخلوط بوده[۹].همچنین به نظر می رسد این گیاه علاوه بر کشت مخلوط در صورتی که به صورت کشت مخلوط استفاده شود دارای اثرات مفیدی بر روی خاک و کشاورزی های بعدی خواهد بود[۱۰].

پانویس[ویرایش]

  1. Fabales
  2. Fabaceae
  3. Faboideae
  4. Vicia
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ ۵٫۳ http://en.wikipedia.org/wiki/Vicia_ervilia
  6. http://دومین-همایش-ملی-حبوبات-ایران.worldfood.ir/T_6533_____حبوبات-را-فدای-گندم-و-کلزا-نکنیم.htm
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ معینی و همکاران، ۱۳۹۰ ، بررسی ارزش غذایی، خصوصیات تجزیه پذیري و تعیین سطح مطلوب گاودانه در جیره گاوهاي هلشتاین شیرده
  8. فرهنگ دهخدا
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ جواد حمزه ئی، ۱۳۹۰، مطالعه پاسخ های آگرونومیک به كشت مخلوط افزایشی دو گونه گیاهی گاودانه و جو ،اولین همایش ملی مباحث نوین در کشاورزی
  10. عبدی وهمکاران، ۱۳۹۱، بررسی تاثیر گیاهان مختلف کود سبز بر میزان ماده آلی و نیتروژن خاك در شرایط شور