حتی اشتباه هم نیست

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از نه حتی اشتباه)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

اصطلاح حتی اشتباه هم نیست (به انگلیسی: Not even wrong) در واژگان علمی در توصیف استدلال‌هایی به کار می‌رود که ادعای علمی بودن دارند اما دارای اشکالات بنیادی می‌باشند و در نهایت به مُغالِطِهٔ طلب برهان از مخالفین، یا به ادعایی ابطال ناپذیر (ادعایی که نتوان با تجربه آن‌را رد کرد) ختم می‌شوند.

این عبارت علمی به فیزیکدان نظری ولفگانگ پاولی نسبت داده شده، که در اعتراض به تفکرات و استدلال‌های نادرست شهره بود.[۱][۲] رودولف پیرلز یک نمونه از چنین موردی را مستند کرده که در آن؛ یکی از دوستان پاولی مقاله‌ای از یک فیزیک‌دان جوان را که نسبت به علمی بودن آن تردید داشته به پاولی نشان می‌دهد و نظر پاولی را در بارهٔ آن جویا می‌شود. پاولی با حالت غم‌گینانه‌ای می‌گوید: این حتی اشتباه هم نیست. "[۳] منظور پاولی از "Das ist nicht nur nicht richtig; es ist nicht einmalfalsch" در عبارت حتی اشتباه هم نیست کنایه به بی‌ارزش بودن این گونه از استدلال‌های علمی در برابر کم‌ارزشی استدلال‌های غلط است). پیرلز در نقل قول دیگری در این مورد از پاولی در پاسخی به لو لانداو می‌نویسد: "سخنی که گفتید آنچنان مبهم و درهم بود که فرد نمی‌تواند حتی در بارهٔ اشتباه بودنش به نتیجه برسد."[۳]

این عبارت اغلب برای توصیف باورها یا کارهایی گفته می‌شود که به نادرستی به عنوان مطالب علمی ارائه داده می‌شوند ولی بر پایهٔ روش‌های علمی بنا نشده‌اند.[۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. Shermer M (2006). "Wronger Than Wrong". Scientific American.
  2. Jung, C. G.; Pauli, Wolfgang; Meier, C. A.; Zabriskie, Beverley; Roscoe, David (2014-07-01). Atom and Archetype: The Pauli/Jung Letters, 1932–1958. Princeton University Press. p. xxxiii. ISBN 978-0-691-16147-1.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Peierls, R. (1960). "Wolfgang Ernst Pauli, 1900–1958". Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society. 5: 186. doi:10.1098/rsbm.1960.0014.
  4. http://www.theguardian.com/science/2005/sep/19/ideas.g2 Oliver Burkeman (September 19, 2005). "Not even wrong". The Guardian.